Jahandyq ekonomikanyń turaqtylyǵy taǵy da synǵa túsýde, bul joly - álemdik saýda júiesin qaita júkteý sipatynda beleń alýda. Bul týraly 17 sáýirde Vashingtonda sóilegen sózinde Halyqaralyq valiýta qorynyń (HVQ) basqarýshy direktory Kristalina Georgieva aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Qarjy naryqtary turaqsyzdyqqa urynyp, quldyraýǵa beiim bolyp aldy. Al saýda saiasatyna qatysty dúdamaldylyq kúnde týyndaýda", - dep keltiredi HVQ basshysynyń sózin Interfaks.
HVQ basshysy saýda shielenisin uzaq ýaqyt boiy búlkildep, endi tasyp jatqan qazanǵa uqsatady.
"Bizdiń kýá bolyp otyrǵanymyz - senim eroziiasynyń saldary: halyqaralyq júiege degen, elder arasyndaǵy", - deidi Kristalina.
Onyń aitýynsha, ónim óndiriletin kóppoliarly álemde olardyń qunynan góri oryny mańyzdy bolýy múmkin.
"Ulttyq qaýipsizdiktiń qaǵidaty boiynsha kompiýterlik chipterden bastap bolat temirge deiingi strategiialyq taýarlardyń keń aýqymy óz úiinde óndirilýi kerek jáne ol úshin esh oilanbastan aqy tóleýge bolady. Ózin-ózi qamtamasyz etý máselesi qaita oralýda", - dedi ol.
Ol Qytai, EO jáne AQSh - ózderiniń JIÓ-degi import úlesi salystyrmaly túrde tómen bolǵanyna qaramastan álemdegi eń iri importtaýshylar bolyp tabylatynyn basa jetkizdi.
"Alyptar betpe-bet kelip, qaqtyǵysyp jatqanda, kóptegen shaǵyn elder qaishylyqtarǵa tap bolýda. Kólem, árine mańyzdy, óitkeni olardyń áreketteri álemniń qalǵan bóligine áser etedi ǵoi", - dedi HVQ basshysy.
Onyń aitýynsha, az damyǵan ekonomikalar jáne kóptegen damýshy naryqtar ósimdi qamtamasyz etý úshin saýdaǵa kóbirek arqa súieidi, saldarynan osaldyqqa beiim keledi, ásirese qatań qarjylyq jaǵdailarda. Tabysy tómen elder kómek retindegi aqsha baǵytyn kúrt azaitady, óitkeni mundaida donor memleketter ishki máselelerdi sheshýge bet burady.
"Dúdamal jaǵdai qymbatqa túsedi. Bir taýardyń quny ondaǵan elderdegi tarifterge bailanysty bolýy múmkin. Árqaisysy sharyqtap damýy nemese quldidai qulaýy múmkin importtyq bajdar ekijaqty álemde josparlaý jaǵy qiynǵa soǵady. Sonda onyń nátijesi qandai? Qai portqa zákir salatynyn bilmeitin teńizdegi kemeler bet aldy júze beredi: investitsiialyq sheshimderdi keiinge qaldyrady, qarjy naryqtary turaqsyz bola beredi, jinaq saqtyq sharalaryna bailanysty óse beredi. Dúdamal jaǵdai neǵurlym uzaq saqtalsa, onyń da quny joǵary bolady", - dedi ol.
HVQ basshysy uzaqqa sozylatyn dúdamal jaǵdai qarjy naryǵynda stress qaýpin arttyrady. Bul rette ol "barlyq elder óz úilerinde tártip ornatý úshin kúsh-jigerin eki esege arttyrýy kerek" dep sanaidy.
"Dúdamal jaǵdai men jii bolatyn ekonomikalyq kúizelister kezinde ekonomikalyq jáne qarjylyq turaqtylyqty nyǵaitý, ósim áleýetin arttyrý boiynsha reformalardy keiinge qaldyratyndai tańdaý joq", - dedi ol.
Sózin qorytyndylai kele, HVQ basshysy ár syni-tegeýirinde múmkindik baryn eske saldy.
"Bul aradaǵy qupiiany ashyp aitaiyn. Mundai jaǵdaida urymtal sátti paidalanyp, barlyq kúsh-jigerdi eskini saqtaýǵa emes, jańany qurýǵa baǵyttaý kerek, sonda álemdik ekonomika neǵurlym teńdestirilgen jáne ornyqty bola túsedi", - dep sózin túiindedi ol.
Buǵan deiin Goldman Sachs munai baǵasynyń tómendeýine bailanysty bizdiń óńirdiń makroekonomikalyq kórsetkishterine qatysty boljamdy qaita qarap shyqqanyn jazǵanbyz. Jańa boljamǵa sáikes, Brent makarly munaidyń bir barreli 2025 jyly 62 dollar, 2026 jyly 55 dollar bolýy múmkin.
