Men ózim ulttyq múddeni qorǵaý jolynda biliktegi qazaq tili dese, jaýdyń tilindei jantalasatyn sheneýnikterden bastap, ulttyq múddemizge, tilimizge qarsy shyqqan talai qulsanalardy talai ret ótkir synaǵandyqtan, mundai túsime de kirmegen, esh úilespeitin qyp-qyzyl jala jabylatynyn kútkenmin.
Biraq "talai adam óltirdi" dep jazýdy umytyp ketkenderine tańdanyp otyrmyn feik-kúiejaqqyshtardyń !
Jalaqorlardyń jalasy boiynsha men aýylda mektepte júrgende bir emes baqandai "eki kelinshekti zorlap tastappyn".
Ony aitasyzdar, QazPI-de oqyp júrip, 1986 jylǵy Jeltoqsanda alańǵa shyqqandardy kórsetippin quqyq qorǵaý organdaryna! Ol kezde meniń stýdent emes ekenimdi bilý úshin milary jetpegen eken. Munymen qoimai biyl depýtat retinde el aralamai, iship jatyr ekenmin úide...
1. Meniń eki aida, naǵyz qainaǵan shildeniń ortasynda 4 oblysta, 7 qalada, 3 oblys ortalyǵynda 7 aýdanda, 26 aýyl men mekemede elmen kezdeskenimdi, olardyń bári kúnde BAQ-ta jariialanǵany, 11 ret oblystyq, jergilikti telearnalarǵa, onyń úsheýi respýblikalyq "Qazaqstan" ulttyq arnasyna, 30 shaqty sait/gazetterge shyqqanymen sharýasy joq.
Sol el aralaýdyń arqasynda, mysaly, men turǵyndarymen kezdesken, jol máselesin kóterip, "Qazaq úni" saity men feisbýk paraqshamyzǵa jazǵan Almaty oblysy Ile aýdany Ashybulaq aýyly "Batyr" saiajaiyna jol salynatyn bolyp, olar alǵystaryn aityp, jazýda. Keshe sol Ile aýdandyq máslihatynyń aqjoldyq depýtaty Dúriia Daniiarova súiinshi surap, alǵys aitty.
2. Men Jeltoqsan kóterilisi kezinde 1984-1990 jyly aýylda muǵalim bolǵanymdy da bilmeidi ǵoi beisharalar.
3. Men kelinshek zorlamaq túgili, áiel adammen qol berip amandaspaitynymdy da bilmeidi ǵoi bul jalaqorlar!
"Aqyn bolǵasyn ishedi, qyz-kelinshekke jaqyn bolady" dep ózderiniń topas túsinikterimen topshylap, oilap tapqandary. "Zorlady” desek, aiyby aýyrlaidy" degen ǵoi ózderinshe. “Ótirikti neǵurlym kóp qossań, soǵurlym tobyr kóp senedi”-degen qaǵidany ustanǵan túrleri ǵoi…
4. Al "túngi kóbelek jigitter" týraly ertegilerin egjei/tegjeili jazýyna qarasaq, ózderi kúndelikti sonymen ainalysatyndar ekeni anyq kórinip tur…
Olardyń osyndai ár jalasynan ózderiniń jandary shyǵyp, qinalyp jatqan jantalastaryn kórip, aiap ta ketesiń. Shamasy meniń atymdy estigende shailaryn tógip alyp, tústerine kirsem, shoshyp oianyp júrgen bolsa kerek.
Men tergeý ornyna jáne sotqa berdim bul feik akkaýnt pen jalaqor saitty! Ol feik aqparatty kóshirgen sait, akkaýnttardy da sotqa beretin bolamyz.
Jerdiń astyna kirip ketseńder de, jelkelerińnen sýyryp shyǵaryp alyp, maqalany jazǵan kim ekendikterińdi anyqtap, sotqa berip, búkil elge jalaqor retinde áshkereleitin bolamyz senderdei jabý astynda jasyrynǵan qarabetterdi! Betperdeleriń julynyp alynady áli!
Eń bolmasa, 1986 jyly meniń stýdent emes, aýylda mektep muǵalimi bolyp júrgenimdi ómirbaianymnan kóre salmadyńdar ma, tiynǵa tapsyrys oryndaǵyshtar, súiek laqtyrǵanǵa sekirip qaǵyp ala bermei?! Senderdei topastarǵa tapsyrys berip júrgen qojaiyndaryńda esektiń miyndai mi joq eken.
Bular bir kúni ǵaryshta birnárse bolsa, oǵan jerdegi Qazybek Isa kináli deitin bolsa da tańǵalmaityn boldyq. Osyndai oiǵa syimaityn qyp-qyzyl jalaǵa senip otyrǵandardy da aiap otyrmyn.
Men bul jalanyń artynda kimder turǵanyn sezip turmyn, óitkeni qansha jasyrynsa da, qara jabýyna salpań qulaqtary syimai, kórinip qalyp tur.
Ol salpańqulaqtar meniń aqyndyǵym men ótkir synaǵan taqyryptaryma bailanysty jospar quryp, shabýyl jasapty. Olardyń ishinde men únemi qatty synap júrgen ulttyq múddemizge qarsylardyń, ózimizdiń ultqa qaýipti "organdardyń", kórshi elderdegi shovinisterdiń de, olardyń tapsyrysyn oryndap, tabanyn jalaityndardyń da izi bar.
Ótirik ultshyl, oppozitsioner bolǵansyp, "Ańqaý elge aramza molda" bolyp júrgenderdiń de suryqsyz sulbasy kórinedi. Keshegi meniń "jyn sherýi" atap, soiyp salǵan bir jynysty juptardyń usqynsyz qoltańbasy da baiqalady.
Jaýabyn kútińder endi jalaqorlar! Arttaryńda kim turǵanyn da anyqtaimyz qazirgi IP tehnologiia arqyly. Eshqaida qashyp kete almaisyńdar, ult múddesine qarsylyq jasap, pul úshin tilin satyp, jezókshelik qyzmet kórsetken jalaqorlar!
"Quldy bárekeldi óltiredi" – degendei, ardan, namystan, uiattan ólmeitin bular osyndai tapsyrys oryndaimyn dep tajalyna tap kelýi múmkin bir kúni. Bundai qoqan-loqydan, las áreketterden eshteńe shyqpaidy! Kúie jaqqandardyń qoly ǵana emes, beti de qap-qara bolatynyn dáleldeitin bolamyz!
Maǵan qysym jasaǵan saiyn, qysqan saiyn qaita qatty serpiletin serippedei qasaryspa minezim bar - ulttyq múddemiz ben Qazaq tilin qorǵaýdyń Aq jolynda burynǵydan da qatty, qarqyndy qairat kórsete beretin bolamyz endi! Alashtyń ulttyq múddesin- Memlekettik tilin zańdy qorǵaý jolynda attan salsaq, atqa minetin qalyń qazaqty qaityp túsire almai júrmeńder!
Jaýabyn kútińder, Jalaqorlar!
Qazybek ISA,
Májilis depýtaty
