Ekonomıser Qazaqstandaǵy salyq júıesiniń qalaı jumys istep jatqanyna ashyq narazylyq bildirýde. Olardyń aıtýynsha, memleketke túsýi tıis iri qarjylar nazardan tys qalyp, salyq organdary shaǵyn kásipkerlerdi qýdalaýmen álek. Al shyn máninde búdjetke jetpeı jatqan soma mıllıardtaǵan, tipti trıllıondaǵan teńgege jetedi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Ekonomıs Jangeldi Shymshyqov Qasqa jol YouTube-arnasyna bergen suhbatynda eldegi jaǵdaı «tyǵyryqqa» tireldi dep aıtqan: ekonomıka turalap tur, qoǵamda ashý-yza kúsheıip keledi.
Onyń sózinshe, ekonomıkadaǵy qaýip-qaterdi aldyn ala baǵalap, memleketke baǵyt-baǵdar berýi tıis arnaıy qurylym bar. Ol – Ekonomıka mınıstrligine qarasty ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty. Bul mekemeniń Astanadaǵy fılıaly 2002 jyly ashylǵan, al Shymshyqov 2018 jylǵa deıin, 16 jyl boıy ony basqarǵan.
Ekonomısiń aıtýynsha, jyl saıyn bir senarı qaıtalanady: jyl aıaqtalýǵa jaqyndaǵanda mekemelerde dúrbeleń bastalady. Sebebi ıgerilmeı qalǵan qarajat «artyq» dep tanylyp, qaıtaryp alynady. Al kelesi jyly sol kólemdegi qarjy qaıta berilmeıdi. Mundaı tájirıbe, Shymshyqovtyń pikirinshe, ekonomıkalyq turǵydan da, basqarý jaǵynan da zıan.
Máseleniń túp-tórkini – «jyldy nólden bastaý kerek» degen qate ustanym. Búdjet formaldy túrde «tazartylǵanymen», jańa jyl bastalǵanda qarjy birden túspeıdi. Qańtar men aqpanda mekemeler qarjysyz qalady, al salyqtyq esep-qısap tek naýryzda ǵana jabylady. Osylaısha júıe óz-ózin tuıyqqa tireıdi.
Shymshyqov salyq organdarynyń basty olqylyǵy – iri salyq tóleýshilermen jáne túrli shemalar arqyly tabysyn jasyryp otyrǵan kompanıalarmen aınalyspaýynda dep esepteıdi. Onyń ornyna olar usaq kásipkerge shúıligip, jeńil nysanǵa qysym jasaýdy jón kóredi.
«Trıllıondaǵan aqsha ketip jatyr, sony qaıtarýdyń ornyna shuqshıyp sypyrǵyshpen qoqym izdegendeı áreket jasaıdy. Bul - nátıjeli jumys emes. Kerisinshe, halyqty odan saıyn ashyndyryp, bılikke qarsy qoıady. Keıde bılikti ádeıi osy jolǵa túsirip otyrǵan bireýler bar ma degen oı keledi. Maqsaty - bıliktiń álsireýi, tipti kúıreýi. Óıtkeni mundaı basqarý júıesi alysqa barmaıdy. Bizdiń ekonomıkamyz qazir óte aýyr jaǵdaıda», - dedi ekonomıs.
Tipti, onyń oıynsha, bul prosester jaıdan jaı bolyp otyrǵan joq. «Bireýler bılikti ádeıi osyndaı tyǵyryqqa tirep, álsiretýge nemese kúıretýge múddeli me?» degen kúmán bar. Óıtkeni qazirgi basqarý modeli uzaqqa shydamaıdy. Al Qazaqstan ekonomıkasy qazirdiń ózinde óte aýyr kezeńdi bastan keship otyr.
