ەكونوميستەر قازاقستانداعى سالىق جۇيەسىنىڭ قالاي جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا اشىق نارازىلىق بىلدىرۋدە. ولاردىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتكە ءتۇسۋى ءتيىس ءىرى قارجىلار نازاردان تىس قالىپ، سالىق ورگاندارى شاعىن كاسىپكەرلەردى قۋدالاۋمەن الەك. ال شىن مانىندە بيۋدجەتكە جەتپەي جاتقان سوما ميللياردتاعان، ءتىپتى تريلليونداعان تەڭگەگە جەتەدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ەكونوميست جانگەلدى شىمشىقوۆ Qasqa jol YouTube-ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ەلدەگى جاعداي «تىعىرىققا» تىرەلدى دەپ ايتقان: ەكونوميكا تۇرالاپ تۇر، قوعامدا اشۋ-ىزا كۇشەيىپ كەلەدى.
ونىڭ سوزىنشە، ەكونوميكاداعى قاۋىپ-قاتەردى الدىن الا باعالاپ، مەملەكەتكە باعىت-باعدار بەرۋى ءتيىس ارنايى قۇرىلىم بار. ول – ەكونوميكا مينيسترلىگىنە قاراستى ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى. بۇل مەكەمەنىڭ استاناداعى فيليالى 2002 جىلى اشىلعان، ال شىمشىقوۆ 2018 جىلعا دەيىن، 16 جىل بويى ونى باسقارعان.
ەكونوميستىڭ ايتۋىنشا، جىل سايىن ءبىر سەناريي قايتالانادى: جىل اياقتالۋعا جاقىنداعاندا مەكەمەلەردە دۇربەلەڭ باستالادى. سەبەبى يگەرىلمەي قالعان قاراجات «ارتىق» دەپ تانىلىپ، قايتارىپ الىنادى. ال كەلەسى جىلى سول كولەمدەگى قارجى قايتا بەرىلمەيدى. مۇنداي تاجىريبە، شىمشىقوۆتىڭ پىكىرىنشە، ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا، باسقارۋ جاعىنان دا زيان.
ماسەلەنىڭ تۇپ-توركىنى – «جىلدى نولدەن باستاۋ كەرەك» دەگەن قاتە ۇستانىم. بيۋدجەت فورمالدى تۇردە «تازارتىلعانىمەن»، جاڭا جىل باستالعاندا قارجى بىردەن تۇسپەيدى. قاڭتار مەن اقپاندا مەكەمەلەر قارجىسىز قالادى، ال سالىقتىق ەسەپ-قيساپ تەك ناۋرىزدا عانا جابىلادى. وسىلايشا جۇيە ءوز-وزىن تۇيىققا تىرەيدى.
شىمشىقوۆ سالىق ورگاندارىنىڭ باستى ولقىلىعى – ءىرى سالىق تولەۋشىلەرمەن جانە ءتۇرلى سحەمالار ارقىلى تابىسىن جاسىرىپ وتىرعان كومپانيالارمەن اينالىسپاۋىندا دەپ ەسەپتەيدى. ونىڭ ورنىنا ولار ۇساق كاسىپكەرگە شۇيلىگىپ، جەڭىل نىسانعا قىسىم جاساۋدى ءجون كورەدى.
«تريلليونداعان اقشا كەتىپ جاتىر، سونى قايتارۋدىڭ ورنىنا شۇقشيىپ سىپىرعىشپەن قوقىم ىزدەگەندەي ارەكەت جاسايدى. بۇل - ناتيجەلى جۇمىس ەمەس. كەرىسىنشە، حالىقتى ودان سايىن اشىندىرىپ، بيلىككە قارسى قويادى. كەيدە بيلىكتى ادەيى وسى جولعا ءتۇسىرىپ وتىرعان بىرەۋلەر بار ما دەگەن وي كەلەدى. ماقساتى - بيلىكتىڭ السىرەۋى، ءتىپتى كۇيرەۋى. ويتكەنى مۇنداي باسقارۋ جۇيەسى الىسقا بارمايدى. ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز ءقازىر وتە اۋىر جاعدايدا»، - دەدى ەكونوميست.
ءتىپتى، ونىڭ ويىنشا، بۇل پروسەستەر جايدان جاي بولىپ وتىرعان جوق. «بىرەۋلەر بيلىكتى ادەيى وسىنداي تىعىرىققا تىرەپ، السىرەتۋگە نەمەسە كۇيرەتۋگە مۇددەلى مە؟» دەگەن كۇمان بار. ويتكەنى قازىرگى باسقارۋ مودەلى ۇزاققا شىدامايدى. ال قازاقستان ەكونوميكاسى ءقازىردىڭ وزىندە وتە اۋىر كەزەڭدى باستان كەشىپ وتىر.
