ەكونوميستەر قازاقستانداعى سالىق جٷيەسٸنٸڭ قالاي جۇمىس ٸستەپ جاتقانىنا اشىق نارازىلىق بٸلدٸرۋدە. ولاردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتكە تٷسۋٸ تيٸس ٸرٸ قارجىلار نازاردان تىس قالىپ, سالىق ورگاندارى شاعىن كەسٸپكەرلەردٸ قۋدالاۋمەن ەلەك. ال شىن مەنٸندە بيۋدجەتكە جەتپەي جاتقان سوما ميللياردتاعان, تٸپتٸ تريلليونداعان تەڭگەگە جەتەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ەكونوميست جانگەلدٸ شىمشىقوۆ Qasqa jol YouTube-ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ەلدەگٸ جاعداي «تىعىرىققا» تٸرەلدٸ دەپ ايتقان: ەكونوميكا تۇرالاپ تۇر, قوعامدا اشۋ-ىزا كٷشەيٸپ كەلەدٸ.
ونىڭ سٶزٸنشە, ەكونوميكاداعى قاۋٸپ-قاتەردٸ الدىن الا باعالاپ, مەملەكەتكە باعىت-باعدار بەرۋٸ تيٸس ارنايى قۇرىلىم بار. ول – ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنە قاراستى ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى. بۇل مەكەمەنٸڭ استاناداعى فيليالى 2002 جىلى اشىلعان, ال شىمشىقوۆ 2018 جىلعا دەيٸن, 16 جىل بويى ونى باسقارعان.
ەكونوميستٸڭ ايتۋىنشا, جىل سايىن بٸر ستسەناريي قايتالانادى: جىل اياقتالۋعا جاقىنداعاندا مەكەمەلەردە دٷربەلەڭ باستالادى. سەبەبٸ يگەرٸلمەي قالعان قاراجات «ارتىق» دەپ تانىلىپ, قايتارىپ الىنادى. ال كەلەسٸ جىلى سول كٶلەمدەگٸ قارجى قايتا بەرٸلمەيدٸ. مۇنداي تەجٸريبە, شىمشىقوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا, باسقارۋ جاعىنان دا زييان.
مەسەلەنٸڭ تٷپ-تٶركٸنٸ – «جىلدى نٶلدەن باستاۋ كەرەك» دەگەن قاتە ۇستانىم. بيۋدجەت فورمالدى تٷردە «تازارتىلعانىمەن», جاڭا جىل باستالعاندا قارجى بٸردەن تٷسپەيدٸ. قاڭتار مەن اقپاندا مەكەمەلەر قارجىسىز قالادى, ال سالىقتىق ەسەپ-قيساپ تەك ناۋرىزدا عانا جابىلادى. وسىلايشا جٷيە ٶز-ٶزٸن تۇيىققا تٸرەيدٸ.
شىمشىقوۆ سالىق ورگاندارىنىڭ باستى ولقىلىعى – ٸرٸ سالىق تٶلەۋشٸلەرمەن جەنە تٷرلٸ سحەمالار ارقىلى تابىسىن جاسىرىپ وتىرعان كومپانييالارمەن اينالىسپاۋىندا دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ ورنىنا ولار ۇساق كەسٸپكەرگە شٷيلٸگٸپ, جەڭٸل نىسانعا قىسىم جاساۋدى جٶن كٶرەدٸ.
«تريلليونداعان اقشا كەتٸپ جاتىر, سونى قايتارۋدىڭ ورنىنا شۇقشيىپ سىپىرعىشپەن قوقىم ٸزدەگەندەي ەرەكەت جاسايدى. بۇل - نەتيجەلٸ جۇمىس ەمەس. كەرٸسٸنشە, حالىقتى ودان سايىن اشىندىرىپ, بيلٸككە قارسى قويادى. كەيدە بيلٸكتٸ ەدەيٸ وسى جولعا تٷسٸرٸپ وتىرعان بٸرەۋلەر بار ما دەگەن وي كەلەدٸ. ماقساتى - بيلٸكتٸڭ ەلسٸرەۋٸ, تٸپتٸ كٷيرەۋٸ. ٶيتكەنٸ مۇنداي باسقارۋ جٷيەسٸ الىسقا بارمايدى. بٸزدٸڭ ەكونوميكامىز قازٸر ٶتە اۋىر جاعدايدا», - دەدٸ ەكونوميست.
تٸپتٸ, ونىڭ ويىنشا, بۇل پروتسەستەر جايدان جاي بولىپ وتىرعان جوق. «بٸرەۋلەر بيلٸكتٸ ەدەيٸ وسىنداي تىعىرىققا تٸرەپ, ەلسٸرەتۋگە نەمەسە كٷيرەتۋگە مٷددەلٸ مە?» دەگەن كٷمەن بار. ٶيتكەنٸ قازٸرگٸ باسقارۋ مودەلٸ ۇزاققا شىدامايدى. ال قازاقستان ەكونوميكاسى قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٶتە اۋىر كەزەڭدٸ باستان كەشٸپ وتىر.
