Amerikalyqtar 5 qarashada, iaǵni búgin jańa prezidentti tańdaý úshin daýys bere bastady. Bul - amerikalyqtar úshin ǵana emes, jahan elderi úshin de aitýly oqiǵa.
Osy tusta Dalanews.kz L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti Saiasattaný kafedrasynyń meńgerýshisi m.a. Janat Momynqulovtyń pikirin, boljamyn surady.
Sailaý aiasynda Demokratiialyq partiianyń kandidaty, AQSh-tyń qazirgi vitse-prezidenti Kamala Harris pen respýblikashylar atynan kandidat, AQSh-tyń burynǵy prezidenti Donald Tramp arasynda debattar ótti.
Álem kóz tikken sailaýǵa sarapshylardyń boljamy da ártúrli. Saiasattanýshy Janat Momynqulovtyń sózinshe, prezidenttik sailaý Amerika tarihyndaǵy eń qyzý talqylanatyn, kóp shý shyǵaratyn sailaýlardyń biri bolatyn túri bar.
Janat Momynqulov
"Tramptyń qaityp kelýi, Amerikanyń ishindegi bólinis osyny meńzep tur. Bul sailaýdyń nátijeleri Ýkraina men Resei soǵysyn, Taiaý Shyǵystaǵy shielenisterdi, Qytai-Taivan máselelerin jáne basqa da álemdik saiasattyń óte ózekti máselelerin qozǵaidy. Óitkeni Tramp - adam boljap bolmaityn tulǵa. Odan keibir kúshterdiń ózi qorqyp otyr deýge bolady. Mysaly, Qytaiǵa túrpidei tiiýi múmkin, Izraildi ashyq qoldaýy múmkin. Óte qaishylyqty tulǵa. Qazir Amerikanyń shtattarynda, álemde eń kóp talqylanatyn taqyryp osy Tramp bolyp tur", - dedi sarapshy.
Saiasattanýshy Amerikadaǵy sailaýdyń bizge de áser etetinin jetkizdi.
"Tramp álemdik saiasatta oiyp turyp oryn alady. Onyń ústine qazirgidei daǵdarys, soǵys jaǵdaiynda onyń is-qimyly - bári óte mańyzdy. Biraq Harris qalǵan jaǵdaida Amerikanyń osy saiasaty jalǵasa beredi. Qytaiǵa, Reseige, Iranǵa qatysty shekteý, tejeý saiasaty júredi.
Meniń oiymsha, Harristiń jeńisine qýanamyz. Al Tramp keletin bolsa, Reseimen qarym-qatynasyndaǵy ózgerister Ortalyq Aziiaǵa, bizge salqyn áser etedi. Bári ainalyp kelgende halyqaralyq júiege áser etedi. Biz boljap bolmaityn oqiǵalar bastalyp ketýi múmkin. Harris Ortalyq Aziiaǵa jańa bir kózqaras tanytýy múmkin, ol - Aq úidiń mańyndaǵy biýrokrattardyń ókili, turaqtylyqtyń "garantiiasy". Al Tramp kelse, Ýkrainadaǵy jaǵdai uzaqqa sozylatyn daýǵa ainalýy múmkin. Sondyqtan, meniń oiymsha, Harristiń kelgeni Qazaqstanǵa tiimdi. Ortalyq Aziiaǵa tikelei áseri bolmasa da, sheshimderi arqyly ainalyp kelgende áseri bolady", - deidi ol.
Janat Momynqulov sailaýǵa qatysty boljamyn da jasady.
"Harristiń de jeńý múmkindigi mol, ol áli de alda kele jatyr. 80 milliarder Harriske jaq. Elý shaqty milliarder Trampqa jaq. Amerikanyń eń bai adamy Ilon Masktyń da Trampqa qoldaý kórsetýi sailaýǵa da áser etýi múmkin.
Bul sailaýda kim jeńetinin naqty aita almasaq ta, kóptegen sarapshy Harris jeńetinin boljap otyr. Al kóptegen aýqatty adam "Tramp bolady" dep otyr. Kóptegen sarapshy "Tramp jeńse, úshinshi dúniejúzilikti soǵysty boldyrmaidy, soǵystardy toqtatady" deidi. Biraq kerisinshe, meniń oiymsha, Tramptyń saiasatynyń nátijesi retinde, Baidenniń kezinde bul soǵystar bastaldy", - dedi sarapshy.
Buǵan deiin Ulttyq bank tóraǵasy Timýr Súleimenov Májilis kýlýarynda AQSh-taǵy sailaýdyń dollar-teńge baǵamyna áseri týraly aitqan bolatyn.
"Birinshiden, AQSh-taǵy sailaý. Bul - mańyzdy makroekonomikalyq faktor, ol belgili bir jaqqa qarai áser etýi múmkin. Óitkeni prezidenttikke úmitkerlerdiń myqty ekonomikalyq baǵdarlamalary bar. Onyń ishinde munaiǵa qatysty da baǵdarlamalary bar", - dedi ol.
