Qazaqstannyń depozitterge kepildik berý qory (QDKBQ) "Elim" marketingtik jáne áleýmettik zertteý institýtymen birlesip, arnaiy saýalnama júrgizdi. Ondaǵy maqsat – el azamattarynyń jinaq aqshalarǵa jáne depozitterge degen kózqarasty jáne salymdardy qorǵaý týraly aqparattan qanyqtylyǵy deńgeiin anyqtaý, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qordyń málimetinshe, 2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha halyqtyń depozitterge kepildik berý júiesine qatysýshy bankterdegi depozitteriniń kólemi 24,5 trln teńgege jetti.
"Saýalnama búkil elimiz boiynsha 4 000 respondent arasynda júrgizildi. Nátijeler kórsetkenindei, respondentterdiń úshten biri (33%) jinaq aqshalaryn bank depozitterinde saqtaidy, kóbinese olar iri qalalardyń turǵyndary: 42,1% – Almatyda, 41,9% – Qaraǵandyda, jáne 37,4% – Astanada. Bul rette respondentterdiń 85%-y jinaqtaryn ulttyq valiýtada, 12% – AQSh dollarynda, al 2,5% – basqa da shetel valiýtalarynda saqtaǵandy jón sanaidy", delingen habarlamada.
Aqsha jinaýdaǵy basty maqsattar – kútilmegen jaǵdailar úshin dep qor jinaý (18,4%) jáne jyljymaityn múlik satyp alý (17,7%). Salymshylardyń úshten biriniń aitýynsha (30%), olar depozitterdi asharda qandai da bir maqsatty kózdemegen nemese ainalasyndaǵylardyń oń tájiribesine súiene otyryp ashqan.
"Respondentter depozitti tańdaý barysynda paiyzdyq mólsherlemege (46,5%), aqshany salymnan merziminen buryn emin-erkin sheship alý múmkindigine (35,3%), banktiń bedeline (32%), mobildi qosymshasynyń qolaily bolýyna (23%), sondai-aq bonýstaryna, keshbekke nemese jeńildikpen kredit berý sharttaryna (13%) kóńil bóledi", - deidi qordyń baspasóz qyzmeti.
Jastar arasynda aqsha jinaýǵa arnalǵan negizgi valiýta kózi – teńge – 80,2%, al teńgemen aqsha jinaýda aýyl jastary arasyndaǵy respondentterdiń úlesi eń joǵary (85,5%). Árbir tórtinshi jas salymshy aqshany ońai sheship alý jáne tolyqtyrý múmkindigi bar depozitterdi qalaidy (28%). Sonymen qatar árbir úshinshi salymshy paiyzdyq mólsherlemege kóńil bóledi (35%), salymshylardyń 24%-y banktiń bedeline baǵa beredi.
"30 ben 65 jas aralyǵyndaǵy jastyq topqa keler bolsaq, jalpy qalalarda respondentterdiń orta eseppen 34%-ynyń, onyń ishinde Astanada – 38%-ynyń, Almatyda – 41%-ynyń bankterde depozitteri bar. 30 ben 65 jas aralyǵyndaǵy aýyl turǵyndary arasynda bank salymshylarynyń alar úlesi 30%-dy quraidy", - deidi qordaǵylar.
Depozitteri joq respondentterdiń ishinde 17,7%-y bank kartochkasyn paidalanady. Respondentterdiń 13%-y aqshalaryn bizneske salady jáne jyljymaityn múlikter satyp alady. Azdaǵan bóligi qor naryǵyna investitsiialaidy, qymbat metaldar satyp alady nemese aqshalaryn úide saqtaidy. Jappai saýalnama barysynda jaýap berýshilerdiń 27,6%-y jinaq aqshalarynyń múldem joqtyǵyn aitqan.
"Respondentterdiń 42%-y salymdarynyń qorǵalǵandyǵyn jaqsy biledi. Bank bankrotqa ushyraǵan jaǵdaida salymshylarǵa kepildi ótem somasynyń beriletindigi týraly qala turǵyndary, 30-59 jastaǵy respondentter jáne qazaq tilinde sóileýshiler anaǵurlym habardar".
Bank menedjerleri – respondentterdiń 35%-y úshin – negizgi aqparat kózi.
"Bank menedjerlerinen alynǵan aqparattar depozitterge kepildik berý júiesine degen senimmen birqalypty úilesedi. Bul bank arqyly habardar bolǵan klientterdiń atalmysh júiege degen seniminiń edáýir joǵary ekendigin kórsetedi", - deidi "Elim" ortalyǵynyń zertteýshileri.
Depozitter boiynsha kepildikter týraly basqa tanymal aqparat berý arnalary – bul teledidardaǵy jáne onlain-buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy jańalyqtar. Qatysýshylardyń kópshiligi resmi aqparat kózderine senim bildirdi.
Jappai saýalnama júrgizý kórsetkenindei, respondentterdiń 49%-y depozitter boiynsha kepildikter týraly aqparat tikelei bankten, onyń ishinde menedjerlerden, banktiń qosymshalarynan nemese nemese resmi saitynan alǵandy jón sanaidy.
Zertteý aiasynda sondai-aq fokýs-toptyq talqylaýlar ótkizildi. Qarjylyq saýattylyq negizderi – shyǵyndar men túsimderdi esepke alý deńgeiinde fokýs-toptarǵa qatysýshylardyń basym bóligi kreditter boiynsha tólemder sekildi iri shyǵyndardy ǵana tirkeidi eken, al kúndelikti shyǵyndar eskerýsiz qalýy múmkin. Jappai saýalnama júrgizý barysyndaǵy respondentter sekildi fokýs-toptarǵa qatysýshylar qarjylyq «qaýipsizdik kópshiginiń» boly óte mańyzdy ekendigin atap ótti. Is júzinde olardyń kópshiligi kútpegen shyǵyndarǵa qaramastan, erteńgi kúnge aqsha jinaidy.
"Qatysýshylar qyzyǵýshylyq tanytýda jáne salymshylardyń qarjylyq qorǵaýshysy retinde Qazaqstannyń depozitterge kepildik berý qoryna senim bildiredi. Qor eldiń qarjylyq qaýipsizdiginiń mańyzdy elementi retinde qabyldanady, jáne tipti habardarlyǵy tómen azamattar arasynda senimniń joǵary ekendigi baiqalady. Bul memlekettik institýttarǵa degen senimdi bildiredi", – deidi "Elim"-niń zertteýshileri.
Eske salamyz, eger bank litseniiasynan aiyrylsa, salymshy – jeke tulǵalardyń ótem alýǵa degen quqyǵy zańda qarastyrylǵan. QDKBQ maksimaldy kepildik somasy depozittiń túri men valiýtasyna tikelei táýeldi:
- teńgedegi jinaq salymdar boiynsha – 20 million teńgeni,
- teńgedegi jinaq salymdardan basqa kartochkalar, shottar jáne depozitter boiynsha – 10 million teńgeni,
- shetel valiýtasyndaǵy salymdar, kartochkalar jáne shottar boiynsha – 5 million teńgeni quraidy.
"Depozitterge kepildik berý júiesine qatysýshy árbir banktegi depozitterge jeke kepildik beriledi. Depozitter boiynsha kepildikter týraly kóbirek bilińiz: www.kdif.kz, 1460 (qońyraý shalý tegin)", - deidi qordaǵylar.
Buǵan deiin saitymyzda "Teńge túrindegi salymdarǵa shekti mólsherlemeni belgileý toqtatylady. Bul neni bildiredi" degen maqala jariialanǵan bolatyn.
