Tarihshy jańa Konstitýtsiiaǵa qatysty tosyn usynys jasady

Tarihshy jańa Konstitýtsiiaǵa qatysty tosyn usynys jasady
Sábit Shildebaidyń paraqshasynan

Jańa Konstitýtsiia jobasy jariialanǵannan keiin qoǵamda túrli pikir aityla bastady. Solardyń biri - respýblikanyń tarihi ataýyn qalpyna keltirý máselesi. Tarihshy Sábit Shildebai Qazaqstannyń ataýyn qaitadan "Qazaq Respýblikasy" dep ózgertý qajet degen usynysyn bildirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Onyń aitýynsha, 1920 jyly 6 qazanda Qazaq AKSR qurylǵany resmi túrde jariialanǵan. Al 2025 jylǵy qazanda bul tarihi oqiǵanyń 105 jyldyǵyna orai Qazaqstan Respýblikasynyń Ortalyq memlekettik arhivi respýblikalyq ǵylymi konferentsiia ótkizgen.

Tarihi derekterge súiensek, 1920 jylǵy 26 tamyzda V.Lenin qol qoiǵan "Qyrǵyz (Qazaq) AKSR-in qurý týraly" dekrette de "Qazaq" ataýy qoldanylǵan. 1925 jyly 19 sáýirde qazaq halqy óziniń tarihi ataýyn resmi túrde qaitaryp, ol orys tilinde "Kazak" dep jazyla bastaidy. Al 1936 jyldan bastap ataý "Kazah" bolyp ózgertilgen.

1936 jyly Qazaq AKSR-i odaqtas respýblika mártebesine ie bolyp, sol kezeńde de "Qazaq" ataýy saqtalǵan. Tarihshynyń aitýynsha, respýblika bul ataýdy 71 jyl boiy ielenip keldi.

Alaida 1991 jylǵy 10 jeltoqsanda Táýelsizdik qarsańyndaǵy saiasi jaǵdailarǵa bailanysty "Qazaq KSR-in Qazaqstan Respýblikasy dep ózgertý týraly" sheshim qabyldanyp, tarihi ataý ózgertilgen.

Sábit Shildebaidyń pikirinshe, qazir ázirlenip jatqan jańa Konstitýtsiia – Qazaqstan tarihyndaǵy besinshi, al táýelsiz Qazaqstan tarihyndaǵy úshinshi Konstitýtsiia. Onyń sózinshe, osy qujatty qabyldaý barysynda memlekettiń tarihi ataýyn qaitarý oryndy ári ádiletti qadam bolar edi.

Sarapshy kórshiles Qyrǵyzstandy mysalǵa keltirip, 1993 jyly bul el Qyrǵyzstan Respýblikasy ataýyn Qyrǵyz Respýblikasy dep ózgertkenin de eske saldy.