Sezim jyry Sakýra
Hanami – shie aǵashynyń gúldený kezeńi. Bul mereke Japoniiadaǵy ejelgi Tang imperiiasynda XII ǵasyrdan beri erekshe atap ótilip keledi. Shyǵý tarihynda túrli ańyzdar da bar.
Japonnyń ataqty qylqalam sheberi Kanoýbi Tsýnobýdyń aty tarihta sakýramen bailanysty saqtalǵan. Onyń týyndylary Tokiodaǵy Santorii murajaiynan tamashalaýǵa bolady. Japon sýretshileri óz týyndylary arqyly sakýra – gúldengen ǵumyr, sakýra – órkendegen tirshilik, sakýra – jumaq degen ideiany beinelegen.
Japoniiada kóktem erte shyǵady. Sondyqtan sakýranyń gúldenýin búkil japon halqy bolyp baqylaidy. Shie aǵashtary gúl jaryp túrli túske enýin qalt jibermeidi. Bul kezeń negizinen naýryz aiynyń basynan mamyr aiynyń ortasyna deiin jalǵasady. Hanami memlekette resmi mereke bolyp bekitilgen. Mereke kezinde adamdar jumysqa, jastar men balalar sabaqtarynan bosatylady. Barlyǵy saiabaqtarda, alleialarda, túrli demalys oryndarynda qydyryp, kóńil kóteredi. Ortalyq alańdarda adamdardan aiaq alyp júrgisiz jaǵdaiǵa jetedi. Sakýro gúldegen kezde japondar ulttyq kiimderin kiip, ulttyq bilerin kópshilikke tartý etse, ulttyq ánderin aspandata shyrqaidy.
Betin aqqa boiap kimonosyn kigen japon áielderi ulttyq taǵamdarynan qonaqtarǵa dám tatqyzady. Bir-birine igi tilek-lebizderin aityp, kelesi kóktemde molshylyqta, amanshylyqta jolyǵýyna niet bildiredi. Japondar kóktemniń osynaý merekesin sheksiz súiispenshilikpen qarsy alady. Jalpy japondardyń ulttyq simvolyn kórsetetin mańǵyzdy meiram. Kóktem mezgilin osyndai alapat sezimmen súietin japondardyń sakýro týraly halyqtyq áni de bar. «Sakýro» ánin qazir japon sahnasynda Ikimino Gakari atty ánshi qyz oryndap júr. Ony biz óleń túrinde sizderge aýdaryp jetkizýge tyrystyq:
Sakýra kúlteleri túsedi
Eske sap qol ustasqan kúnderdi.
Siz bergen – ǵashyq jannyń ýádesi,
Saqtalyp, bir júrekte búrlendi.
Sakýra,
Ár kezde baratynbyz esimde,
poiyzǵa ekeýimiz, biz birge.
Kóńildi mundai sátter keremet,
men úshin sozylǵandai máńgige.
Ár kezde qarailasam ótkenge,
Ár ýaqyt, kózim jumyp bir sátke:
menimen osy mańda emessiz,
Jadymda estelikter kóp mende.
Úmitsiz – sol ýaqyttar, bilemin
Mendegi diril qaqqan júregim,
Baiqasań, bos oryn bar áli de
Baiqasam siz tabarsyz bir emin.
Balalyq, ǵumyr soldy – iirim
Sizsiz joq, meniń búkil ómirim.
Siz mennen bolsańyz da alysta,
Men sonaý shie gúldi kóremin.
Men ǵana sizdi esti alamyn,
Sizdegi júrek únin qaladym.
Shieler búrshik atqan kóktemde,
Men sizben máńgi birge bolamyn.
Sakýra kúlteleri túsedi,
Eske sap qol ustasqan kúnderdi.
Siz bergen – ǵashyq janyń ýádesi,
Saqtalyp, bir júrekte búrlendi...
Ádilet YQYLAS, Abai atyndaǵy QazUPÝ-dyń stýdenti
(Óleńdi aǵylshyn tilinen aýdarǵan avtor)
