Qoǵam qairatkeri, aitysker aqyn Muhamedjan Tazabek “Ýaqyt kórsetedi” YouTube arnasyna bergen suqbatynda qoǵamda ózine qatysty aitylyp júrgen pikirler men syndarǵa jaýap berdi. Suhbat barysynda ol din jolyndaǵy kózqarastary, qoǵamdaǵy róli, Qańtar oqiǵasy kezindegi áreketi men otbasy múshelerine qatysty suraqtarǵa egjei-tegjeili toqtaldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Suhbat barysynda jýrnalist Tazabektiń kezinde din jolynda adasqany jaily aitqan sózin esine saldy. Aqyn bul aqparattyń burmalanyp ketkenin jetkizdi.
"Qoǵamda taraǵan sózderdiń kóbi ol jerde bolǵan áńgime jóninde emes, soǵan kózqarastar jaiynda. "Samaýrynnyń sýy aǵyp, Samarqandy sý aldy" degendei biz ustazdardyń arasynda otyryp, taqyryptardy taldaǵan kezde sony kóptegen sait Muhamedjan adasqan eken dep taratty. Men kúldim de qoidym. Al shyntýaitynda, qoǵamda adamdar bir-birine qatty áser etedi. Men toptarmen de, adamdarmen de, úlken aqsaqaldarmen de, jastarmen de aralastym. Qoǵamda ár adam bir-birine yqpal etkisi keledi. Áiel kúieýine, kúieýi áieline áser etetini sekildi, túrli ortada júrgen soń, árqily áńgime aitylýy zańdy. Biz ataqty adam bolǵan soń qataryna qosqysy kelip, biz arqyly abyroi jinaǵysy kelgender de boldy. Sonyń sebebinen osyndai áńgimeler tarady. Biraq bireýdi adastyryp nemese adasyp ketken jerim joq. Óitkeni zań oryndary da, ustazdar da estip-kórip júr", - dedi Muhamedjan Tazabek "Ýaqyt kórsetedi" iýtýb arnasyna.
"Sonda sizdiń men adastym, durys jolǵa tústim degen sózińizdi qiyp aldy ma?", - dedi jýrnalist.
"Meni ártúrli top tartty, biraq men olardyń adasýyna ilesken joqpyn. Al endi túsinbei júrgen, kúmándi suraqtaryma múftiiat arqyly, ǵalymdar arqyly jaýabyn taptym. Qandai top bar sonyń bárine ózine tartty. Endi bizde áýelgi kezde "tabliǵi jamaǵat" keń etek jaidy. Sol kezde osy jamaǵattyń Bishkekten, basqa jaqtan kelgen toptary telefonymdy alyp, shai ishsek, áńgimelessek dep shaqyratyn. Odan keiin "hizb ýt tahrir" degen toptar shyqty. Olar da óz qataryna qosqysy keldi. Sodan keiin Aslan Mýsinniń balasy Asylbek bastaǵan "quranshylar" degen top paida bolyp, olardyń da tanymaldyǵy sol tusta qatty kúsheiip turdy. Biraq eshqaisyna belsene kirip nemese ortaqtasyp ketken jerimiz bolǵan joq. Sebebi men á degende dini ortaǵa jaqsy adamdardyń esebinen keldim. Halif Altai aqsaqalymyz jáne basqa da tarihshy Sársenbi Dáýit aǵalarymyz da boldy. Basynan ózderi durys baǵyt-baǵdar berdi. Biraq toqsanynshy jyldardyń ortasynda namazǵa jyǵylǵandardyń arasynda bedeldi ári yqpaldy tulǵalar óte az edi. Biz sol kezderi óte ataqty bolǵandyqtan, barlyq jerde atymyz tirkelip, aitylyp júrdi", - dedi ol.
Sonymen qatar jýrnalist Tazabekke 2019 jyly Aisha qyzyn uzatqan kezde Nursultan Nazarbaevtyń eńbegi jazylǵan kitapty qyzynyń jasaýy etip bergenin de atap ótti.
"Sol kezdi esińizge túsirip ketsem. Qandai qoǵam basshysyn qadir tutyp, oǵan baǵynsa, sol qoǵamda bereke ornaidy. Bizdiń basshymyz Nursultan Nazarbaev. Onyń osynsha jyldar boiy memleket úshin istegen qyzmetin bilip, óskeleń urpaqqa sińire júrýimiz kerek dedińiz. Jýyrda ekinshi qyzyńyzdy uzatqan kezde nelikten siz Nazarbaevtyń eńbegi jazylǵan kitapty jas otbasylarǵa syilamadyńyz?", - dedi jýrnalist.
"Nazarbaev qazir prezident emes qoi. Qai kezde kim prezident bolady, sol kezdegi patshaǵa baǵynýdy nasihattaimyn", - dedi ol.
Osy tusta jýrnalist Toqaevtyń kitabyn nelikten bermeginin de surady.
"Toida bolǵan adamdar bolsa biledi, Toqaevtyń aty atalyp, esimi batanyń ishine qosyldy. Árbir prezidenttiń kitabyn berý - shart emes qoi", - dep qysqa qaiyrdy Muhamedjan Tazabek.
Suqbatta Qazaqstanda zańnyń oryndalmaýy jii aitylatyny jáne Tazabektiń eldiń shariǵatpen ómir súrgenin qalaityny-qalamaityny jaily da pikiri suraldy.
"Jalpy, zaiyrlylyq degen keremet nárse ǵoi. Alaida muny kóbine dinsizdik retinde túsingisi keledi. Zaiyrlylyq degen týra osy zamandaǵy qajettilikterden týyndaǵan qaǵidattardyń jiyntyǵy. Shariǵat degen - ol bizdiń dinimizde, ómirimizde, azan shaqyryp, at qoiǵan kezden, qaitys bolyp, qabirge ketip bara jatqan janaza namazyna deiin qamtyp tur ǵoi onsyz da. Al endi ony Ata Zań retinde alyp shyǵý, qazirgi ýaqytta qisyny joq nárse. Shariǵat degendi men basqasha túsinemin. Ony Aýǵanstandaǵydai aldyǵa shyǵarý dál qazirgi kezde paida ákeletin nárse emes", - dedi ol.
Sonymen qatar Muhamedjan Tazabek aǵasy Qairat Satybaldy jaily da pikir bildirdi. Aitýynsha, onyń qazirgi jaǵdaiy jaqsy.
"Ótkende anasy qaitys bolǵan kezde kóńil aityp, kirip shyqtyq. Jalpy jaǵdaiynan habardar boldym. Allaǵa shúkir, jaǵdaiy tamasha. Imandy adam ǵoi. Endi er adamnyń basyna neler kelip, ne ketpeidi. Sol óz tirshiligin istep, sharýasyn atqaryp júr", - dedi ol.
Jýrnalist Qairat Satybaldynyń ustalǵanynan keiin Tazabek onyń fotolaryn Instagram paraqshasynan alyp tastaǵanyn aityp, sebebin surady. Aqyn bul sheshimniń saiasi qysymnan emes, etikalyq sebepten týyndaǵanyn aitty.
"Sýrettiń bireýi óshti. Al qalǵany tur. Óitkeni qolaisyz sýretteri boldy. Ony birden alyp tastadym. Joǵarydan eshqandai habar kelgen joq", - dedi ol.
Tazabek Qańtar oqiǵasy kezinde únsiz qaldy degen syndarǵa da jaýap berdi.
"Jalpy qoǵamda dúrbeleń boldy. Adamdarda bir úlken psihologiialyq tolqýlar boldy ǵoi. Sondyqtan ol jerde ádil aqiqi pikir boldy dep oilamaimyn. Árkim týraly ár nárse aitylyp jatty. Biraq men únsiz qalmadym. Oqiǵadan 20 kún ótken soń "Asyl arnada" Erlanmen "Siz qańtarda qaida boldyńyz?" degen taqyrypta suqbat jasadyq. Sol jerde tolyq jaýap berdim. Iýtýbta tur. Qańtar oqiǵasynda Almatyda úiimde boldym. Keiin 3-4 kúnnen keiin Túrkiiaǵa saparym bolyp, sol jaqqa kettim. Men onda Bishkek arqyly ushtym. Óitkeni Almatyda aeroport jabyq boldy", - dedi ol.
