Birikken Ulttar Uiymynyń Batys Saharadaǵy referendým ótkizý jónindegi missiiasy (MINURSO) 35 jyldan keiin jumysyn toqtatty. Buǵan BUU Qaýipsizdik Keńesinde missiianyń mandatyn uzartý týraly ortaq sheshim qabyldanbaýy sebep bolǵan. Uiymnyń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, 1 qarashadan bastap missiiany taratý kezeńi bastaldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
BUU Bas hatshysy Antoniý Gýterrish missiianyń aiaqtalǵanyn rastap, onyń qyzmetkerlerine alǵys bildirdi. Onyń aitýynsha, budan bylai arnaiy shaǵyn top BUU-ǵa tiesili jabdyqtardy tiisti tártippen shyǵarý jáne missiiaǵa qatysýshy elderdiń áskeri kontingentterin qaitarý jumystaryn úilestiredi.
Gýterrish aimaqtaǵy qaýipsizdik jaǵdaiyna alańdaýshylyq bildirip, taraptardy jaǵdaidy ýshyqtyrýy múmkin áreketterden bas tartýǵa shaqyrdy. Sonymen qatar missiianyń aiaqtalýy Batys Sahara halqynyń ózin-ózi bileý quqyǵyn joimaitynyn atap ótti. BUU aimaqtaǵy saiasi dialog pen beibit retteý úderisine qoldaý kórsetýdi jalǵastyratynyn málimdedi.
Qaýipsizdik Keńesinde ortaq sheshim qabyldanbady
Reuters agenttiginiń málimetinshe, 30 qazanda BUU Qaýipsizdik Keńesinde missiianyń mandatyn uzartý jónindegi eki túrli qarar jobasy daýysqa salynǵan.
AQSh usynǵan qarar jobasy missiianyń jumysyn taǵy bir jylǵa uzartýdy kózdegen. Sonymen birge qujatta Marokkonyń Batys Saharaǵa avtonomiia berý jospary kelissózderdiń negizgi baǵyty retinde qarastyrylǵan. Alaida Resei bul jobany veto quqyǵyn paidalanyp qabyldatpady.
Odan keiin Resei usynǵan balama qarar daýysqa salyndy. Ony eki memleket qoldap, bir memleket qarsy daýys berdi, al 11 el qalys qaldy. Qarar qajetti toǵyz daýysty jinai almaǵandyqtan qabyldanbady. Osylaisha, missiianyń mandaty 31 qazanda aiaqtalyp, ony uzartý týraly sheshim qabyldanǵan joq.
Marokko biligi missiia mandatynyń uzartylmaýyn mańyzdy oqiǵa dep baǵalady. Al Aljir bul sheshimge ókinish bildirip, AQSh usynǵan qujat Marokkonyń ustanymyna basymdyq bergenin synǵa aldy. Aljir qoldaityn «Polisario» qozǵalysy da Qaýipsizdik Keńesindegi kelissózderdiń nátijesiz aiaqtalǵanyna alańdaýshylyq tanytty.
35 jyl boiy referendým ótkizý mindetin atqardy
MINURSO missiiasy 1991 jyly Marokko men «Polisario» qozǵalysy arasynda atysty toqtatý týraly kelisim jasalǵannan keiin quryldy. Onyń negizgi mindetteri atysty toqtatý rejimin baqylaý jáne Batys Saharanyń bolashaǵyna qatysty referendým ótkizýge jaǵdai jasaý boldy.
Alaida sailaýshylar tizimine kimderdiń engiziletini jónindegi taraptardyń kelispeýshiligi saldarynan referendým ótkizilmedi. Marokko aýmaqta turatyn sahravi turǵyndaryn da daýys berýge qatystyrýdy usynsa, «Polisario» qozǵalysy Ispaniianyń otarlyq kezeńdegi halyq sanaǵy negizge alynýy kerek dep eseptedi.
1975 jyly Ispaniia aimaqtan ketkennen keiin Batys Saharanyń mártebesi jónindegi daý kúsheidi. Marokko aýmaqtyń basym bóligin basqarady jáne oǵan avtonomiia berý josparyn usynyp otyr. Al «Polisario» qozǵalysy táýelsiz memleket qurýdy kózdeidi.
2020 jyly atysty toqtatý rejimi buzylyp, aimaqta qarýly qaqtyǵystar qaita jandandy. BUU missiiasynyń aiaqtalýy jaǵdaidy odan ári ýshyqtyrýy múmkin degen qaýip bar.
Mańyzdy redaktsiialyq eskertý: Missiianyń bitimgerlik operatsiialary toqtaǵanymen, BUU Batys Sahara máselesin retteý jónindegi diplomatiialyq jumysyn aiaqtaǵan joq. Sondyqtan taqyrypta «BUU Batys Saharadan ketti» degennen góri, «BUU-nyń 35 jyldyq bitimgerlik missiiasy aiaqtaldy» degen tujyrym dálirek.
