قوعام قايراتكەرٸ, ايتىسكەر اقىن مۇحامەدجان تازابەك “ۋاقىت كٶرسەتەدٸ” YouTube ارناسىنا بەرگەن سۇقباتىندا قوعامدا ٶزٸنە قاتىستى ايتىلىپ جٷرگەن پٸكٸرلەر مەن سىندارعا جاۋاپ بەردٸ. سۇحبات بارىسىندا ول دٸن جولىنداعى كٶزقاراستارى, قوعامداعى رٶلٸ, قاڭتار وقيعاسى كەزٸندەگٸ ەرەكەتٸ مەن وتباسى مٷشەلەرٸنە قاتىستى سۇراقتارعا ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
سۇحبات بارىسىندا جۋرناليست تازابەكتٸڭ كەزٸندە دٸن جولىندا اداسقانى جايلى ايتقان سٶزٸن ەسٸنە سالدى. اقىن بۇل اقپاراتتىڭ بۇرمالانىپ كەتكەنٸن جەتكٸزدٸ.
"قوعامدا تاراعان سٶزدەردٸڭ كٶبٸ ول جەردە بولعان ەڭگٸمە جٶنٸندە ەمەس, سوعان كٶزقاراستار جايىندا. "ساماۋرىننىڭ سۋى اعىپ, سامارقاندى سۋ الدى" دەگەندەي بٸز ۇستازداردىڭ اراسىندا وتىرىپ, تاقىرىپتاردى تالداعان كەزدە سونى كٶپتەگەن سايت مۇحامەدجان اداسقان ەكەن دەپ تاراتتى. مەن كٷلدٸم دە قويدىم. ال شىنتۋايتىندا, قوعامدا ادامدار بٸر-بٸرٸنە قاتتى ەسەر ەتەدٸ. مەن توپتارمەن دە, ادامدارمەن دە, ٷلكەن اقساقالدارمەن دە, جاستارمەن دە ارالاستىم. قوعامدا ەر ادام بٸر-بٸرٸنە ىقپال ەتكٸسٸ كەلەدٸ. ەيەل كٷيەۋٸنە, كٷيەۋٸ ەيەلٸنە ەسەر ەتەتٸنٸ سەكٸلدٸ, تٷرلٸ ورتادا جٷرگەن سوڭ, ەرقيلى ەڭگٸمە ايتىلۋى زاڭدى. بٸز اتاقتى ادام بولعان سوڭ قاتارىنا قوسقىسى كەلٸپ, بٸز ارقىلى ابىروي جيناعىسى كەلگەندەر دە بولدى. سونىڭ سەبەبٸنەن وسىنداي ەڭگٸمەلەر تارادى. بٸراق بٸرەۋدٸ اداستىرىپ نەمەسە اداسىپ كەتكەن جەرٸم جوق. ٶيتكەنٸ زاڭ ورىندارى دا, ۇستازدار دا ەستٸپ-كٶرٸپ جٷر", - دەدٸ مۇحامەدجان تازابەك "ۋاقىت كٶرسەتەدٸ" يۋتۋب ارناسىنا.
"سوندا سٸزدٸڭ مەن اداستىم, دۇرىس جولعا تٷستٸم دەگەن سٶزٸڭٸزدٸ قيىپ الدى ما?", - دەدٸ جۋرناليست.
"مەنٸ ەرتٷرلٸ توپ تارتتى, بٸراق مەن ولاردىڭ اداسۋىنا ٸلەسكەن جوقپىن. ال ەندٸ تٷسٸنبەي جٷرگەن, كٷمەندٸ سۇراقتارىما مٷفتييات ارقىلى, عالىمدار ارقىلى جاۋابىن تاپتىم. قانداي توپ بار سونىڭ بەرٸنە ٶزٸنە تارتتى. ەندٸ بٸزدە ەۋەلگٸ كەزدە "تابليعي جاماعات" كەڭ ەتەك جايدى. سول كەزدە وسى جاماعاتتىڭ بٸشكەكتەن, باسقا جاقتان كەلگەن توپتارى تەلەفونىمدى الىپ, شاي ٸشسەك, ەڭگٸمەلەسسەك دەپ شاقىراتىن. ودان كەيٸن "حيزب ۋت تاحرير" دەگەن توپتار شىقتى. ولار دا ٶز قاتارىنا قوسقىسى كەلدٸ. سودان كەيٸن اسلان مۋسيننٸڭ بالاسى اسىلبەك باستاعان "قۇرانشىلار" دەگەن توپ پايدا بولىپ, ولاردىڭ دا تانىمالدىعى سول تۇستا قاتتى كٷشەيٸپ تۇردى. بٸراق ەشقايسىنا بەلسەنە كٸرٸپ نەمەسە ورتاقتاسىپ كەتكەن جەرٸمٸز بولعان جوق. سەبەبٸ مەن ە دەگەندە دٸني ورتاعا جاقسى ادامداردىڭ ەسەبٸنەن كەلدٸم. حاليف التاي اقساقالىمىز جەنە باسقا دا تاريحشى سەرسەنبٸ دەۋٸت اعالارىمىز دا بولدى. باسىنان ٶزدەرٸ دۇرىس باعىت-باعدار بەردٸ. بٸراق توقسانىنشى جىلداردىڭ ورتاسىندا نامازعا جىعىلعانداردىڭ اراسىندا بەدەلدٸ ەرٸ ىقپالدى تۇلعالار ٶتە از ەدٸ. بٸز سول كەزدەرٸ ٶتە اتاقتى بولعاندىقتان, بارلىق جەردە اتىمىز تٸركەلٸپ, ايتىلىپ جٷردٸ", - دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار جۋرناليست تازابەككە 2019 جىلى ايشا قىزىن ۇزاتقان كەزدە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەڭبەگٸ جازىلعان كٸتاپتى قىزىنىڭ جاساۋى ەتٸپ بەرگەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
"سول كەزدٸ ەسٸڭٸزگە تٷسٸرٸپ كەتسەم. قانداي قوعام باسشىسىن قادٸر تۇتىپ, وعان باعىنسا, سول قوعامدا بەرەكە ورنايدى. بٸزدٸڭ باسشىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ونىڭ وسىنشا جىلدار بويى مەملەكەت ٷشٸن ٸستەگەن قىزمەتٸن بٸلٸپ, ٶسكەلەڭ ۇرپاققا سٸڭٸرە جٷرۋٸمٸز كەرەك دەدٸڭٸز. جۋىردا ەكٸنشٸ قىزىڭىزدى ۇزاتقان كەزدە نەلٸكتەن سٸز نازارباەۆتىڭ ەڭبەگٸ جازىلعان كٸتاپتى جاس وتباسىلارعا سىيلامادىڭىز?", - دەدٸ جۋرناليست.
"نازارباەۆ قازٸر پرەزيدەنت ەمەس قوي. قاي كەزدە كٸم پرەزيدەنت بولادى, سول كەزدەگٸ پاتشاعا باعىنۋدى ناسيحاتتايمىن", - دەدٸ ول.
وسى تۇستا جۋرناليست توقاەۆتىڭ كٸتابىن نەلٸكتەن بەرمەگٸنٸن دە سۇرادى.
"تويدا بولعان ادامدار بولسا بٸلەدٸ, توقاەۆتىڭ اتى اتالىپ, ەسٸمٸ باتانىڭ ٸشٸنە قوسىلدى. ەربٸر پرەزيدەنتتٸڭ كٸتابىن بەرۋ - شارت ەمەس قوي", - دەپ قىسقا قايىردى مۇحامەدجان تازابەك.
سۇقباتتا قازاقستاندا زاڭنىڭ ورىندالماۋى جيٸ ايتىلاتىنى جەنە تازابەكتٸڭ ەلدٸڭ شاريعاتپەن ٶمٸر سٷرگەنٸن قالايتىنى-قالامايتىنى جايلى دا پٸكٸرٸ سۇرالدى.
"جالپى, زايىرلىلىق دەگەن كەرەمەت نەرسە عوي. الايدا مۇنى كٶبٸنە دٸنسٸزدٸك رەتٸندە تٷسٸنگٸسٸ كەلەدٸ. زايىرلىلىق دەگەن تۋرا وسى زامانداعى قاجەتتٸلٸكتەردەن تۋىنداعان قاعيداتتاردىڭ جيىنتىعى. شاريعات دەگەن - ول بٸزدٸڭ دٸنٸمٸزدە, ٶمٸرٸمٸزدە, ازان شاقىرىپ, ات قويعان كەزدەن, قايتىس بولىپ, قابٸرگە كەتٸپ بارا جاتقان جانازا نامازىنا دەيٸن قامتىپ تۇر عوي ونسىز دا. ال ەندٸ ونى اتا زاڭ رەتٸندە الىپ شىعۋ, قازٸرگٸ ۋاقىتتا قيسىنى جوق نەرسە. شاريعات دەگەندٸ مەن باسقاشا تٷسٸنەمٸن. ونى اۋعانستانداعىداي الدىعا شىعارۋ دەل قازٸرگٸ كەزدە پايدا ەكەلەتٸن نەرسە ەمەس", - دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار مۇحامەدجان تازابەك اعاسى قايرات ساتىبالدى جايلى دا پٸكٸر بٸلدٸردٸ. ايتۋىنشا, ونىڭ قازٸرگٸ جاعدايى جاقسى.
"ٶتكەندە اناسى قايتىس بولعان كەزدە كٶڭٸل ايتىپ, كٸرٸپ شىقتىق. جالپى جاعدايىنان حاباردار بولدىم. اللاعا شٷكٸر, جاعدايى تاماشا. يماندى ادام عوي. ەندٸ ەر ادامنىڭ باسىنا نەلەر كەلٸپ, نە كەتپەيدٸ. سول ٶز تٸرشٸلٸگٸن ٸستەپ, شارۋاسىن اتقارىپ جٷر", - دەدٸ ول.
جۋرناليست قايرات ساتىبالدىنىڭ ۇستالعانىنان كەيٸن تازابەك ونىڭ فوتولارىن Instagram پاراقشاسىنان الىپ تاستاعانىن ايتىپ, سەبەبٸن سۇرادى. اقىن بۇل شەشٸمنٸڭ ساياسي قىسىمنان ەمەس, ەتيكالىق سەبەپتەن تۋىنداعانىن ايتتى.
"سۋرەتتٸڭ بٸرەۋٸ ٶشتٸ. ال قالعانى تۇر. ٶيتكەنٸ قولايسىز سۋرەتتەرٸ بولدى. ونى بٸردەن الىپ تاستادىم. جوعارىدان ەشقانداي حابار كەلگەن جوق", - دەدٸ ول.
تازابەك قاڭتار وقيعاسى كەزٸندە ٷنسٸز قالدى دەگەن سىندارعا دا جاۋاپ بەردٸ.
"جالپى قوعامدا دٷربەلەڭ بولدى. ادامداردا بٸر ٷلكەن پسيحولوگييالىق تولقۋلار بولدى عوي. سوندىقتان ول جەردە ەدٸل اقيقي پٸكٸر بولدى دەپ ويلامايمىن. ەركٸم تۋرالى ەر نەرسە ايتىلىپ جاتتى. بٸراق مەن ٷنسٸز قالمادىم. وقيعادان 20 كٷن ٶتكەن سوڭ "اسىل ارنادا" ەرلانمەن "سٸز قاڭتاردا قايدا بولدىڭىز?" دەگەن تاقىرىپتا سۇقبات جاسادىق. سول جەردە تولىق جاۋاپ بەردٸم. يۋتۋبتا تۇر. قاڭتار وقيعاسىندا الماتىدا ٷيٸمدە بولدىم. كەيٸن 3-4 كٷننەن كەيٸن تٷركيياعا ساپارىم بولىپ, سول جاققا كەتتٸم. مەن وندا بٸشكەك ارقىلى ۇشتىم. ٶيتكەنٸ الماتىدا اەروپورت جابىق بولدى", - دەدٸ ول.
