Memleket biraz ýaqyttan beri sábizdi, kartopty jáne basqa da jemis-jidek, kókónis baǵasyn arzandatýǵa tyrysýda. Pandemiia kezinde Úkimet búkil el boiynsha kóterme taratý ortalyqtary jelisin (KOJ) qurýǵa kóshti.
Bul jerde Úkimettiń logikasy mynadai boldy: fermerler ortalyqtarǵa óz ónimderin deldaldarsyz tikelei satady, al ortalyqtar ónimderdi birden dúkender men bazarlarǵa jiberedi. Al «ashkóz deldaldar» bolmaǵandyqtan, baǵa tómendeidi.
Barlyq ár oblysta qurylǵan 24 ortalyq memlekettik-jekemenshik áriptestik printsipine negizde jumys isteýi tiis bolatyn.
Memlekettik-jekemenshik áriptestikte bir tiimdi nárse bar: isker seriktes birden ortalyqtardyń qoima qurylysyna investitsiia salady. Memleket sodan keiin nysandy muqiiat qaraidy, eger qurylys minsiz salynǵan bolsa, onda biznes shyǵyndardy óteidi.
Eger olqylyqtar bolsa, onda kásipker úkimettiń aqshasyn «kórmeidi». Byai alyp qaraǵanda biz bul jobaǵa senimdi boldyq.
Keiin belgili bolǵandai, kóterme taratý ortalyqtary jelisin 100 paiyz memleket menshigindegi Qazaqstannyń Damý banki jeti KOJ úshin 110 milliard teńge nesie bergen. Bul jerde birinshi kezeńniń quny 138 milliard teńge bolǵany belgili boldy. Iaǵni, KOJ qurylysyna memleketten 10 jylǵa 13,68 paiyz mólsherinde qoldaý alyp otyrady.
Qazaqstannyń Damý bankinen nesie alǵan JShS «Ulttyq saýda-taratý jelisi» dep atalady. Shyn máninde, bul ataý KOJ-dy damytý jónindegi memlekettik jobanyń ataýyn qaitalaidy. Bul kezdeisoqtyq, solai ma?
Bul JShS 2020 jyly paida boldy, dál sol kezde úkimet KOJ qurýǵa kiristi. Ne degen sáikestik, ataýly kún, deseńshi?! Bul kompaniianyń ereksheligi sol, onyń túpkilikti ieleriniń biri, burynǵy Prezident N.Nazarbaevtyń kúieý balasy, dúniejúzilik Forbes tiziminiń múshesi, 2,8 milliard dollar bailyǵy bar Timýr Qulybaev edi.
Sonymen, eger biz «kelisimdi» shynymen jeńildetetin bolsaq, bul mámile qazaqstandyqtar úshin neni bildiredi? Bul KOJ shyn máninde memleket aqshasyna salynyp, sosyn memleket osy kóterme-taratý ortalyqtary jelisin memleket aqshasyna satyp alatynyn bildiredi. Mine, qyzyq...
