Resei birneshe jyldan beri Iranǵa dybystan jyldam qanatty zymyran ázirleýge kómektesip keledi. Bul týraly Financial Times basylymy jariialaǵan zertteýde aityldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
Basylymnyń málimetinshe, C430L kodtyq ataýymen belgili baǵdarlamaǵa qatysty aqparat Reseiden taraǵan hat almasýlar, sapar derekteri men patenttik qujattar negizinde anyqtalǵan. Jobany Reseidiń qarý-jaraq eksporttaýshysy «Rosoboroneksport» uiymdastyrǵan. Al negizgi oryndaýshy retinde sanktsiiaǵa ilikken, teńiz bazasyndaǵy qanatty zymyrandardy ázirleýmen ainalysatyn «NPO mashinostroeniia» kásiporny kórsetilgen.
FT deregine sáikes, Irannyń Qorǵanys ministrligimen kelisimshart 2023 jyldyń qarasha aiynda jasalǵan.
Baǵdarlamanyń maqsaty qandai?
Jobanyń basty maqsaty – Iranǵa tik aǵyndy áýe-reaktivti qozǵaltqyshty (ramdjet) jetildirýge kómektesý. Mundai tehnologiia qanatty zymyrandardyń tómen biiktikte dybys jyldamdyǵynan birneshe ese joǵary jyldamdyqpen ushýyna múmkindik beredi. Bul óz kezeginde áýe qorǵanysy júielerine reaktsiia jasaý úshin óte az ýaqyt qaldyrady. Sarapshylardyń pikirinshe, atalǵan tehnologiia negizinen kemege qarsy zymyrandar men jerdegi nysandardy joiýǵa arnalǵan qarýlarda qoldanylýy múmkin.
Iran mundai tehnologiiany burynnan igerýge tyrysqan. Máselen, 2018 jyly Ýkrainada eki irandyq diplomat keńestik H-31A kemege qarsy zymyranynyń qujattary men bólshekterin alýǵa árekettengen kezde ustalǵan bolatyn.
Reseilik mamandardy jiberý usynylǵan
FT málimetine qaraǵanda, 2025 jylǵa qarai «NPO mashinostroeniia» irandyq tehnikalyq materialdardyń úlken kólemin alyp, ushý synaqtarynyń nátijelerin zerttegen jáne Tegeranǵa qosymsha suraqtar joldaǵan. Al 2025 jyldyń sáýirinde «Rosoboroneksport» Iranǵa shamamen 20 maman jiberýdi usynǵan. Basylymnyń qolyna túsken 2026 jylǵy maýsymdaǵy hattarda taraptardyń baǵdarlamanyń kelesi kezeńin talqylaǵany kórsetilgen.
Zymyran ázirge tolyq iske qosylmaǵan
Financial Times dereginshe, Iran qozǵaltqyshty jasap, synaqtan ótkizgen. Alaida Reseidiń kómegimen ázirlengen jańa zymyrannyń tolyqqandy qarý retinde qoldanysqa engizilgenin rastaityn dálelder ázirge joq. Conflict Armament Research uiymynyń irandyq zymyran baǵdarlamalary jónindegi sarapshysy Fabian Hintstiń aitýynsha, bul Reseidiń Iranǵa ondaǵan jyl boiy qol jetkizýge umtylǵan asa mańyzdy áskeri tehnologiiany berýimen teń.
«Bul – Resei tarapynan strategiialyq turǵydan óte sezimtal áskeri tehnologiianyń berilýi. Mundai deńgeidegi baǵdarlama eń joǵary saiasi deńgeide maquldanbai júzege aspaidy», – dedi sarapshy FT basylymyna.
Osylaisha, basylym jariialaǵan málimetter Resei men Iran arasyndaǵy áskeri-tehnikalyq yntymaqtastyqtyń buryn oilanǵannan áldeqaida tereń bolýy múmkin ekenin kórsetedi.
