2026 jylǵy 15 naýryzda Qazaqstanda respýblıkalyq referendým ótedi. Bul – el azamattarynyń memlekettik mańyzy bar sheshimderge tikeleı qatysýyna múmkindik beretin mańyzdy saıası naýqan. Referendým barysynda halyqqa Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýsıasynyń jobasy boıynsha óz tańdaýyn jasaý usynylady. Sondyqtan árbir azamat daýys berý tártibi men talaptaryn aldyn ala bilgeni jón, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Daýys berý kúni men ýaqyty
Referendým 15 naýryz kúni ótedi. Daýys berý ýchaskeleri tańǵy saǵat 07:00-de ashylyp, keshki 20:00-ge deıin jumys isteıdi. Osy ýaqyt aralyǵynda árbir saılaýshy óz ýchaskesine baryp, daýys bere alady. Ýaqytty ótkizip almaý mańyzdy, sebebi belgilengen merzimnen keıin daýys berý múmkin bolmaıdy.
Ýchaskege barý tártibi
Azamattar ádette tirkelgen mekenjaıy boıynsha belgilengen referendým ýchaskesinde daýys beredi. Ýchaskege kelgen soń:
-
saılaýshy arnaıy tizim boıynsha tekseriledi;
-
tirkelgeni rastalǵannan keıin búleten alady;
-
jasyryn daýys berý kabınasyna kirip, óz tańdaýyn belgileıdi;
-
toltyrylǵan búletendi arnaıy jáshikke salady.
Eger azamat daýys berý kúni tirkelgen jerinen tys jerde bolsa, ol 14 naýryz saǵat 18:00-ge deıin ýchaskelik komısıadan esepten shyǵarý kýáligin alyp, basqa ýchaskede daýys bere alady.
Qandaı qujattar kerek?
Daýys berý úshin mindetti túrde jeke basyn kýálandyratyn qujat qajet:
-
jeke kýálik;
-
nemese onyń elektrondy nusqasy (smartfon arqyly).
Qujatsyz azamatqa búleten berilmeıdi.
Azamattardy tizimge engizý
Referendýmǵa qatysý úshin azamat mindetti túrde saılaýshylar tiziminde bolýy tıis. Tizimderge:
-
turǵylyqty jeri boıynsha tirkelgen azamattar engiziledi;
-
basqa jerde daýys bergisi keletin azamattar ákimdikke ótinish bere alady.
2026 jylǵy 27 aqpannan bastap ár azamat óz derekterin tekserýge quqyly. Eger tizimde qate nemese aty-jóni joq bolsa, ýchaskelik komısıaǵa júginip, túzetý engizýge bolady.
Úıden daýys berýge bola ma?
Densaýlyǵyna baılanysty ýchaskege kele almaıtyn azamattar úshin úıde daýys berý qarastyrylǵan. Ol úshin:
-
ýchaskelik komısıaǵa aldyn ala jazbasha ótinish berý qajet;
-
ótinish berý merzimi – daýys berý kúni saǵat 12:00-ge deıin.
Komısıa músheleri arnaıy tasymaldanatyn jáshikpen kelip, daýys berý prosesin uıymdastyrady.
Inklúzıvti jaǵdaılar
Bıylǵy naýqanda múgedektigi bar azamattar úshin arnaıy jaǵdaılar qarastyrylǵan:
-
pandýstar men qoljetimdi ınfraqurylym;
-
Braıl qarpimen búletender;
-
aýdıo jáne beınematerıaldar;
-
arnaıy jabdyqtalǵan daýys berý kabınalary.
Bul sharalar barlyq azamattyń teń qatysýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Shetelde júrgen qazaqstandyqtar referendýmǵa qatysa ala ma?
Shetelde júrgen Qazaqstan azamattary da referendýmǵa qatysa alady. Ol úshin:
-
Qazaqstannyń sheteldegi ókildikteri janyndaǵy ýchaskelerde daýys beredi;
-
jaramdy tólqujaty bolýy tıis.
Baqylaýshylardyń róli
Referendýmnyń ashyq ári ádil ótýin baqylaýshylar qamtamasyz etedi. Olar:
-
qoǵamdyq uıymdardan;
-
saıası partıalardan;
-
táýelsiz uıymdardan usynylady.
Baqylaýshylar daýys berý barysyn qadaǵalap, zań buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa yqpal etedi.
Daýys berý tártibi men erejeleri
Referendým kezinde birneshe mańyzdy qaǵıda saqtalady:
-
Bir adam – bir daýys;
-
ár azamat jeke ózi daýys beredi;
-
daýys berý jasyryn túrde ótedi;
-
búleten tek kabınada toltyrylady;
-
basqa adamnyń ornyna daýys berýge bolmaıdy.
Sonymen qatar:
-
referendým kúni jáne onyń qarsańynda úgit júrgizýge tyıym salynady;
-
zańsyz, anonımdi úgit materıaldaryn taratýǵa jol berilmeıdi.
Referendým – ár azamattyń el bolashaǵyna yqpal etý múmkindigi. Sondyqtan daýys berý tártibin aldyn ala bilip, óz quqyǵyńyzdy durys paıdalaný mańyzdy. 15 naýryz kúni árqaısymyzdyń tańdaýymyz – memleket damýyna qosylǵan úles. Ár daýys mańyzdy.
