2026 jylǵy 15 naýryzda Qazaqstanda respýblikalyq referendým ótedi. Bul – el azamattarynyń memlekettik mańyzy bar sheshimderge tikelei qatysýyna múmkindik beretin mańyzdy saiasi naýqan. Referendým barysynda halyqqa Qazaqstan Respýblikasynyń jańa Konstitýtsiiasynyń jobasy boiynsha óz tańdaýyn jasaý usynylady. Sondyqtan árbir azamat daýys berý tártibi men talaptaryn aldyn ala bilgeni jón, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Daýys berý kúni men ýaqyty
Referendým 15 naýryz kúni ótedi. Daýys berý ýchaskeleri tańǵy saǵat 07:00-de ashylyp, keshki 20:00-ge deiin jumys isteidi. Osy ýaqyt aralyǵynda árbir sailaýshy óz ýchaskesine baryp, daýys bere alady. Ýaqytty ótkizip almaý mańyzdy, sebebi belgilengen merzimnen keiin daýys berý múmkin bolmaidy.
Ýchaskege barý tártibi
Azamattar ádette tirkelgen mekenjaiy boiynsha belgilengen referendým ýchaskesinde daýys beredi. Ýchaskege kelgen soń:
-
sailaýshy arnaiy tizim boiynsha tekseriledi;
-
tirkelgeni rastalǵannan keiin biýlleten alady;
-
jasyryn daýys berý kabinasyna kirip, óz tańdaýyn belgileidi;
-
toltyrylǵan biýlletendi arnaiy jáshikke salady.
Eger azamat daýys berý kúni tirkelgen jerinen tys jerde bolsa, ol 14 naýryz saǵat 18:00-ge deiin ýchaskelik komissiiadan esepten shyǵarý kýáligin alyp, basqa ýchaskede daýys bere alady.
Qandai qujattar kerek?
Daýys berý úshin mindetti túrde jeke basyn kýálandyratyn qujat qajet:
-
jeke kýálik;
-
nemese onyń elektrondy nusqasy (smartfon arqyly).
Qujatsyz azamatqa biýlleten berilmeidi.
Azamattardy tizimge engizý
Referendýmǵa qatysý úshin azamat mindetti túrde sailaýshylar tiziminde bolýy tiis. Tizimderge:
-
turǵylyqty jeri boiynsha tirkelgen azamattar engiziledi;
-
basqa jerde daýys bergisi keletin azamattar ákimdikke ótinish bere alady.
2026 jylǵy 27 aqpannan bastap ár azamat óz derekterin tekserýge quqyly. Eger tizimde qate nemese aty-jóni joq bolsa, ýchaskelik komissiiaǵa júginip, túzetý engizýge bolady.
Úiden daýys berýge bola ma?
Densaýlyǵyna bailanysty ýchaskege kele almaityn azamattar úshin úide daýys berý qarastyrylǵan. Ol úshin:
-
ýchaskelik komissiiaǵa aldyn ala jazbasha ótinish berý qajet;
-
ótinish berý merzimi – daýys berý kúni saǵat 12:00-ge deiin.
Komissiia músheleri arnaiy tasymaldanatyn jáshikpen kelip, daýys berý protsesin uiymdastyrady.
Inkliýzivti jaǵdailar
Biylǵy naýqanda múgedektigi bar azamattar úshin arnaiy jaǵdailar qarastyrylǵan:
-
pandýstar men qoljetimdi infraqurylym;
-
Brail qarpimen biýlletender;
-
aýdio jáne beinematerialdar;
-
arnaiy jabdyqtalǵan daýys berý kabinalary.
Bul sharalar barlyq azamattyń teń qatysýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Shetelde júrgen qazaqstandyqtar referendýmǵa qatysa ala ma?
Shetelde júrgen Qazaqstan azamattary da referendýmǵa qatysa alady. Ol úshin:
-
Qazaqstannyń sheteldegi ókildikteri janyndaǵy ýchaskelerde daýys beredi;
-
jaramdy tólqujaty bolýy tiis.
Baqylaýshylardyń róli
Referendýmnyń ashyq ári ádil ótýin baqylaýshylar qamtamasyz etedi. Olar:
-
qoǵamdyq uiymdardan;
-
saiasi partiialardan;
-
táýelsiz uiymdardan usynylady.
Baqylaýshylar daýys berý barysyn qadaǵalap, zań buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa yqpal etedi.
Daýys berý tártibi men erejeleri
Referendým kezinde birneshe mańyzdy qaǵida saqtalady:
-
Bir adam – bir daýys;
-
ár azamat jeke ózi daýys beredi;
-
daýys berý jasyryn túrde ótedi;
-
biýlleten tek kabinada toltyrylady;
-
basqa adamnyń ornyna daýys berýge bolmaidy.
Sonymen qatar:
-
referendým kúni jáne onyń qarsańynda úgit júrgizýge tyiym salynady;
-
zańsyz, anonimdi úgit materialdaryn taratýǵa jol berilmeidi.
Referendým – ár azamattyń el bolashaǵyna yqpal etý múmkindigi. Sondyqtan daýys berý tártibin aldyn ala bilip, óz quqyǵyńyzdy durys paidalaný mańyzdy. 15 naýryz kúni árqaisymyzdyń tańdaýymyz – memleket damýyna qosylǵan úles. Ár daýys mańyzdy.
