2026 jylǵy 15 naýryzda respýblikalyq referendýmda qabyldanǵan jańa Konstitýtsiianyń mańyzdy jańalyqtarynyń biri – turǵyn úige qol suǵylmaýshylyq kepildiginiń kúsheitilýi boldy. Osylaisha, Negizgi zańda turǵyn úiden shyǵarý tek sot sheshimi boiynsha ǵana jol beriletini tikelei bekitiledi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sonymen qatar, bul normanyń Qazaqstan zańnamasy úshin jańalyq emes ekenin túsiný qajet. Bul ereje 1997 jyldan beri ózgerissiz «Turǵyn úi qatynastary týraly» zańda rettelgen. Osylaisha, turǵyn úiden shyǵarý sot tártibimen shamamen 20 jyl boiy menshik ielerine de, jalǵa alýshylarǵa da qatysty qoldanylyp keledi.
Oǵan konstitýtsiialyq mártebe berý memleket tarapynan azamattardy negizsiz turǵyn úiden shyǵaryp jiberýden qorǵaýdy eń joǵary deńgeide qamtamasyz etýge umtylysyn ǵana rastaidy.
Sonymen birge, zań boiynsha turǵyn úi iesi óz múlkin basqarýǵa, sonyń ishinde ony bosatýdy talap etýge basym quqyqqa ie. Mysaly, eger jalǵa alýshy shart talaptaryn buzsa – jaldaý aqysyn tólemese, tólem merzimderin buzsa nemese múlikke ziian keltirse, onda menshik iesi shartty buzyp, turǵyn úidi bosatýdy talap etýge tolyq quqyly. Májbúrlep shyǵarý zańda belgilengen tártippen sot arqyly júzege asyrylady.
Budan bólek, turǵyn úi qatynastary azamattyq shart negizinde qurylady. Zań menshik iesine artyqshylyq beredi – ol shartta adal emes jalǵa alýshylardy shyǵarý úshin kez kelgen negizderdi ózi belgilei alady. Zań, óz kezeginde, jalǵa alýshy óz mindettemelerin saqtamaǵan jaǵdaida, májbúrlep shyǵarý úshin sot taqylaýynyń mehanizmine kepildik beredi. Sondyqtan kelisimshart tarapy jaldaý sharttarynyń talaptaryna muqiiat bolý kerek.
Negizinen, sot arqyly shyǵarý rásimi – bul menshik iesiniń erkin jáne jalǵa alýshynyń turý sharttaryn saqtaýyn rastaityn resmi protsess, al buzýshylyqtar anyqtalǵan jaǵdaida menshik iesine óz turǵyn úiin zańdy túrde bosatýǵa múmkindik beredi.
Osylaisha, jańa konstitýtsiialyq kepildik bir jaǵynan menshik iesiniń quqyqtarynyń basymdyǵyn eń joǵary deńgeide túpkilikti bekitedi, turǵyn úiden shyǵarý protsesin barlyq taraptar úshin ashyq ári boljamdy etedi, al ekinshi jaǵynan – azamattardy negizsiz turǵyn úiden shyǵaryp jiberýden qorǵaidy.
