2026 jylǵy 15 naýryzda respýblıkalyq referendýmda qabyldanǵan jańa Konstıtýsıanyń mańyzdy jańalyqtarynyń biri – turǵyn úıge qol suǵylmaýshylyq kepildiginiń kúsheıtilýi boldy. Osylaısha, Negizgi zańda turǵyn úıden shyǵarý tek sot sheshimi boıynsha ǵana jol beriletini tikeleı bekitiledi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Sonymen qatar, bul normanyń Qazaqstan zańnamasy úshin jańalyq emes ekenin túsiný qajet. Bul ereje 1997 jyldan beri ózgerissiz «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańda rettelgen. Osylaısha, turǵyn úıden shyǵarý sot tártibimen shamamen 20 jyl boıy menshik ıelerine de, jalǵa alýshylarǵa da qatysty qoldanylyp keledi.
Oǵan konstıtýsıalyq mártebe berý memleket tarapynan azamattardy negizsiz turǵyn úıden shyǵaryp jiberýden qorǵaýdy eń joǵary deńgeıde qamtamasyz etýge umtylysyn ǵana rastaıdy.
Sonymen birge, zań boıynsha turǵyn úı ıesi óz múlkin basqarýǵa, sonyń ishinde ony bosatýdy talap etýge basym quqyqqa ıe. Mysaly, eger jalǵa alýshy shart talaptaryn buzsa – jaldaý aqysyn tólemese, tólem merzimderin buzsa nemese múlikke zıan keltirse, onda menshik ıesi shartty buzyp, turǵyn úıdi bosatýdy talap etýge tolyq quqyly. Májbúrlep shyǵarý zańda belgilengen tártippen sot arqyly júzege asyrylady.
Budan bólek, turǵyn úı qatynastary azamattyq shart negizinde qurylady. Zań menshik ıesine artyqshylyq beredi – ol shartta adal emes jalǵa alýshylardy shyǵarý úshin kez kelgen negizderdi ózi belgileı alady. Zań, óz kezeginde, jalǵa alýshy óz mindettemelerin saqtamaǵan jaǵdaıda, májbúrlep shyǵarý úshin sot taqylaýynyń mehanızmine kepildik beredi. Sondyqtan kelisimshart tarapy jaldaý sharttarynyń talaptaryna muqıat bolý kerek.
Negizinen, sot arqyly shyǵarý rásimi – bul menshik ıesiniń erkin jáne jalǵa alýshynyń turý sharttaryn saqtaýyn rastaıtyn resmı proses, al buzýshylyqtar anyqtalǵan jaǵdaıda menshik ıesine óz turǵyn úıin zańdy túrde bosatýǵa múmkindik beredi.
Osylaısha, jańa konstıtýsıalyq kepildik bir jaǵynan menshik ıesiniń quqyqtarynyń basymdyǵyn eń joǵary deńgeıde túpkilikti bekitedi, turǵyn úıden shyǵarý prosesin barlyq taraptar úshin ashyq ári boljamdy etedi, al ekinshi jaǵynan – azamattardy negizsiz turǵyn úıden shyǵaryp jiberýden qorǵaıdy.
