2026 жылғы 15 наурызда Қазақстанда республикалық референдум өтеді. Бұл – ел азаматтарының мемлекеттік маңызы бар шешімдерге тікелей қатысуына мүмкіндік беретін маңызды саяси науқан. Референдум барысында халыққа Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы бойынша өз таңдауын жасау ұсынылады. Сондықтан әрбір азамат дауыс беру тәртібі мен талаптарын алдын ала білгені жөн, деп хабарлайды Dalanews.kz.

Дауыс беру күні мен уақыты

Референдум 15 наурыз күні өтеді. Дауыс беру учаскелері таңғы сағат 07:00-де ашылып, кешкі 20:00-ге дейін жұмыс істейді. Осы уақыт аралығында әрбір сайлаушы өз учаскесіне барып, дауыс бере алады. Уақытты өткізіп алмау маңызды, себебі белгіленген мерзімнен кейін дауыс беру мүмкін болмайды.

Учаскеге бару тәртібі

Азаматтар әдетте тіркелген мекенжайы бойынша белгіленген референдум учаскесінде дауыс береді. Учаскеге келген соң:

• сайлаушы арнайы тізім бойынша тексеріледі;

• тіркелгені расталғаннан кейін бюллетень алады;

• жасырын дауыс беру кабинасына кіріп, өз таңдауын белгілейді;

• толтырылған бюллетеньді арнайы жәшікке салады.

Егер азамат дауыс беру күні тіркелген жерінен тыс жерде болса, ол 14 наурыз сағат 18:00-ге дейін учаскелік комиссиядан есептен шығару куәлігін алып, басқа учаскеде дауыс бере алады.

Қандай құжаттар керек?

Дауыс беру үшін міндетті түрде жеке басын куәландыратын құжат қажет:

• жеке куәлік;

• немесе оның электронды нұсқасы (смартфон арқылы).

Құжатсыз азаматқа бюллетень берілмейді.

Азаматтарды тізімге енгізу

Референдумға қатысу үшін азамат міндетті түрде сайлаушылар тізімінде болуы тиіс. Тізімдерге:

• тұрғылықты жері бойынша тіркелген азаматтар енгізіледі;

• басқа жерде дауыс бергісі келетін азаматтар әкімдікке өтініш бере алады.

2026 жылғы 27 ақпаннан бастап әр азамат өз деректерін тексеруге құқылы. Егер тізімде қате немесе аты-жөні жоқ болса, учаскелік комиссияға жүгініп, түзету енгізуге болады.

Үйден дауыс беруге бола ма?

Денсаулығына байланысты учаскеге келе алмайтын азаматтар үшін үйде дауыс беру қарастырылған. Ол үшін:

• учаскелік комиссияға алдын ала жазбаша өтініш беру қажет;

• өтініш беру мерзімі – дауыс беру күні сағат 12:00-ге дейін.

Комиссия мүшелері арнайы тасымалданатын жәшікпен келіп, дауыс беру процесін ұйымдастырады.

Инклюзивті жағдайлар

Биылғы науқанда мүгедектігі бар азаматтар үшін арнайы жағдайлар қарастырылған:

• пандустар мен қолжетімді инфрақұрылым;

• Брайль қарпімен бюллетеньдер;

• аудио және бейнематериалдар;

• арнайы жабдықталған дауыс беру кабиналары.

Бұл шаралар барлық азаматтың тең қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған.

Шетелде жүрген қазақстандықтар референдумға қатыса ала ма?

Шетелде жүрген Қазақстан азаматтары да референдумға қатыса алады. Ол үшін:

• Қазақстанның шетелдегі өкілдіктері жанындағы учаскелерде дауыс береді;

• жарамды төлқұжаты болуы тиіс.

Бақылаушылардың рөлі

Референдумның ашық әрі әділ өтуін бақылаушылар қамтамасыз етеді. Олар:

• қоғамдық ұйымдардан;

• саяси партиялардан;

• тәуелсіз ұйымдардан ұсынылады.

Бақылаушылар дауыс беру барысын қадағалап, заң бұзушылықтардың алдын алуға ықпал етеді.

Дауыс беру тәртібі мен ережелері

Референдум кезінде бірнеше маңызды қағида сақталады:

• Бір адам – бір дауыс;

• әр азамат жеке өзі дауыс береді;

• дауыс беру жасырын түрде өтеді;

• бюллетень тек кабинада толтырылады;

• басқа адамның орнына дауыс беруге болмайды.

Сонымен қатар:

• референдум күні және оның қарсаңында үгіт жүргізуге тыйым салынады;

• заңсыз, анонимді үгіт материалдарын таратуға жол берілмейді.

Референдум – әр азаматтың ел болашағына ықпал ету мүмкіндігі. Сондықтан дауыс беру тәртібін алдын ала біліп, өз құқығыңызды дұрыс пайдалану маңызды. 15 наурыз күні әрқайсымыздың таңдауымыз – мемлекет дамуына қосылған үлес. Әр дауыс маңызды.