Қазақстан мемлекеттік басқарудағы мінез-құлық тәсілдерін қолданатын ұйымдардың жаһандық картасында алғаш рет ресми түрде ұсынылды, деп хабарлайды dalanews.kz.
2026 жылдың маусымында Назарбаев Университеті жанындағы Ұлттық аналитикалық орталықтың Мемлекеттік басқару және мінез-құлық саясаты орталығы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ОЭСР) Мемлекеттік сектордағы инновациялар обсерваториясының халықаралық базасына енгізілді.
Бұл базаға мемлекеттік саясат пен мемлекеттік қызметтердің тиімділігін арттыру үшін мінез-құлық тәсілдерін қолданатын 63 елдегі 300-ге жуық ұйым енген. Қазақстан осы уақытқа дейін аталған жаһандық картада ұсынылмаған болатын.
Орталықтың халықаралық базаға қосылуы Қазақстанның мемлекеттік басқаруды жаңғырту, ғылыми негізделген шешімдерді енгізу және мемлекеттік саясаттың тиімділігін арттыру бағытындағы жұмысының нәтижесі ретінде бағаланып отыр.
Мемлекеттік басқару және мінез-құлық саясаты орталығы – Қазақстандағы осы бағытта жұмыс істейтін алғашқы мамандандырылған құрылым. Орталық мемлекеттік органдар үшін зерттеулер жүргізіп, мінез-құлық құралдарын әзірлейді, оларды сынақтан өткізіп, ғылыми-әдістемелік қолдау көрсетеді.
Бұл жұмыс Қазақстанның мемлекеттік басқаруды деректерге, ғылыми зерттеулерге және шешімдерді алдын ала тестілеуге негізделген жаңа модельге көшіру стратегиясының бір бөлігі саналады.
Кәсіби құзыреттерді дамыту мақсатында Ұлттық аналитикалық орталық мінез-құлық ғылымы саласындағы әлемдік көшбасшылардың бірі саналатын британдық Behavioural Insights Team (BIT) ұйымымен ынтымақтастық орнатқан.
Соңғы он жылда көптеген мемлекеттер мемлекеттік басқаруда мінез-құлық ғылымының мүмкіндіктерін белсенді пайдалана бастады. Мұндай тәсілдер денсаулық сақтау, салық жүйесі, әлеуметтік саясат және көлік салаларында кеңінен қолданылады.
Мінез-құлық құралдарының басты ерекшелігі – азаматтардың таңдау еркіндігін шектемей, олардың шешім қабылдау ортасын жетілдіру арқылы қажетті нәтижеге қол жеткізу.
Қазақстанда бұл тәсілдер тәжірибе жүзінде де қолданылып үлгерді. Ұлттық аналитикалық орталық BIT сарапшыларымен және Magnum Cash & Carry сауда желісімен бірлесіп «экономикалық патриотизмді» ынталандыруға бағытталған пилоттық жоба жүзеге асырды.
2026 жылдың наурыз-сәуір айларында Астанадағы сегіз супермаркетте қазақстандық ірімшіктерді сатып алуды ынталандыратын визуалды және дыбыстық құралдар сынақтан өткізілді. Дүкендерде «Қазақстанда жасалған» деген белгілер, баннерлер, сөре бөлгіштері мен аудиохабарламалар қолданылған.
Жоба нәтижесінде бағаларды өзгертпей және әкімшілік шаралар енгізбей-ақ қазақстандық ірімшіктердің сатылымы 20 пайызға артқаны тіркелді.
Кейін бұл тәжірибе кеңейтіліп, Сауда және интеграция министрлігі, «QazTrade» АҚ және өңірлік сауда басқармаларының қатысуымен республика көлемінде енгізіле бастады.
ОЭСР-дің Мемлекеттік сектордағы инновациялар обсерваториясы мемлекеттік басқарудағы озық тәжірибелер мен инновациялық шешімдерді жинақтайтын халықаралық алаң болып саналады.
Қазақстандық орталықтың жаһандық картаға енгізілуі елдің мемлекеттік басқарудағы заманауи тәсілдерді енгізу бағытындағы позициясын күшейтіп, халықаралық тәжірибе алмасуға жаңа мүмкіндіктер ашады.
