Stiv PAVLINA, AQSh
Nege meniń salmaǵym tym kóp? Nege jai ǵana sulý, symbatty bola salmadym eken? Táttini jemei júrýge bola ma? Nege sportpen shuǵyldaný sondai qiyn?
Nege tabys tabý sondai qiyn? Qaryzdarymnan qalai qutylsam eken? Nege meniń kóligim syna beredi? Aqshasyz ómir – ómir emes.
Nege jaqsy qyzdar (jigitter) maǵan qaramaidy? Men jaqsy adam siiaqtymyn ǵoi. Biraq ainalam tolǵan naqurystar. Jalǵyzdyqtan sharshadym. Qashan mahabbatymdy tabam?
[caption id="attachment_10504" align="alignleft" width="352"]
Nege oiymdaǵydai jumys taba almai qoidym? Ózim jek kóretin jumysta qashanǵa deiin otyra berem? Mynaý ne ómir? Basqa jumys qarastyrý kerek.
Tanys sózder me?
Qiyndyq kedergi ispetti
Joǵaryda aitylǵan sózdiń bári qiyndyq bitkendi kedergi etip kórsetip jatyr. Yńǵaisyzdyq, ashý shaqyratyn sezimniń bári adamdy toqyratady. Kedergi keltiredi. Ómirdiń jaqsy jaqtaryn kórsetpeidi.
Mundai ustanymmen adam sol kedergilerdi boldyrmaýǵa baryn salýy kerek. Eger túitkil aldydan shyqsa, onda ómirińizde bir nárse burys ketti. Sony aldyn ala eskerip, boldyrmaýdyń jaiyn jasaý kerek edi. Basqa túsken qiyndyq jolyń bolmaǵannyń, qiyn taǵdyrdyń mysaly bolady. Nemese osyǵan deiin teris oidyń jeteginde ómir súrgenniń, sol oidyń saldarynan qiyndyq týdyrǵanyńyzdy túsinesiz.
Eger áli de qiyndyqtan aryla almai júrseńiz, olardy sheshýge tyrysyńyz. Esh qiyndyqsyz ómir súrýdi úirenińiz. Qiyndyqsyz ómir súrý múmkin emes degen oidan qutylyńyz.
Bul eń soraqy ustanym. Neǵurlym solai kóbirek oilasańyz, soǵurlym osal bola beresiz. Mundai ustanym adamdy jolairyqqa tireidi. Eki joldyń biri únemi qiyndyq astynda qalýǵa májbúrleidi. Aqyrynda ómirińiz tek sol túitkilderdi sheshýge baǵyttalyp ketedi. Ony adam bir ózi sheshýge qiynsynady. Sondyqtan ózine tunshyqtyrǵysh oilap taýyp alady. Teledidar, veb-serfing, beine oiyndar, úzdiksiz kitap oqý, ishimdik, esirtki jáne t.b. Baiaý sýǵa kete beresiz... Ómir saýsaq arasynan aǵyp ketedi. Taǵy qiyndyq týsa, taǵy sóitesiz... Qiyndyq kórse, jany qinalyp, basy aýyryp, mazasyzdyq, kúigelektik meńdep alady.
Ekinshi jol – sheginis. Qiyndyqtardy azaitý úshin myna álemnen biraz ýaqytqa baz keshýge týra keledi. Mundai qadamdy «ońtailandyrý» nemese «minimalizm» dep atasa da bolady. Eger ómirdiń bir baǵytynda kedergi paida bolsa, ony adam ota jasap alyp tastaýǵa peiildi bolady. Bálkim, ol adam jalǵyz turatyn shyǵar. Onyń dostary az shyǵar. Jeńil jumys jasap, óziniń qabiletin shyńdamaityn bolar. Shyńdamaǵan soń eshbir syi almaidy. Tabys tappaidy. Sodan da bir úńgirde turyp, meditatsiia jasaý jaqsy oi siiaqtanady.
Sizge keregi – tynyshtyq, tynyshtyq qana. Biraq sol tynyshtyq buiyrmaidy. Áiteýir, mazany alatyn bir qubylys bolady da turady.
Biraq basqa da joldar bar. Áitkenmen, adamnyń kóbi joǵaryda aitylǵan eki joldyń birin tańdaidy. Birinshisine túskender máńgilik kúizelisten aryla almaidy. Ekinshisin tańdaǵandar uzaq merzimdi atrofiiaǵa ushyraidy. Qalai desek te, bul eki jolǵa túsken adam ózin izdeýge asyqpaidy. Sonyń saldarynan bes jyl burynǵy qiyndyq búginde eki iinińnen basyp turatyn qara tasqa ainalady.
Qiyndyq – múmkindik bulaǵy
Óz tarapymyzdan basqa joldy usynyp kóreiik. Biz usynǵan jol múmkindikterdi kóbeitip, adamdy bolmashy qyńqyl-kúńkilden tyiady.
Qiyndyq adamǵa ziianyn tigizý úshin berilmeidi. Kerisinshe, olar adamdy myqty ete túsedi. Sportzaldaǵy zilmaýyr kirler siiaqty. Olardy kótergen saiyn sharshaitynyńyzdy sezesiz. Biraq ýaqyt óte kele op-ońai kótere beretinin árkim baiqaidy. Jattyǵý kerek. Boiyńdy úiretý shart. Ómirde betpe-bet kelgen qiyndyqtyń bárine tózgende sońǵy núkteni ǵana oilaityn adamdardyń kóptigi ótirik emes. Negizinde bul saiaz oi. Sportzalda tek nátijesin kórý úshin ǵana júrminge saiady.
Odan góri ónimdi oilai bilý kerek. Eń mańyzdysy – qiyndyqty sheshýge baǵyttalǵan is-áreket. Adamdy is-áreketi ósiredi. Nátijesi emes. Nátije ár túrli bolýy múmkin.
Máselen, bir adam aqshasyz, moinynda qaryzy bar delik. Mundai qiyndyqty kim bolsa da tezirek sheshýge umtylady. Bul qiyndyqtyń mańyzy nátijesinde emes, soǵan qalai jetýge bolatynyn oilaýda tur.
Búgingi meniń qarjylyq erkindigimniń bir sebebi – osydan on jyl buryn ózimniń qarajatsyz júrý máselemdi sheship aldym. Óte qiyn sharýa edi. Qanshama satydan óttim. Ózime senimdi, myqty bolýǵa talpyndym. Qarjyǵa degen ózimniń kózqarasymdy jii aýystyrdym. Sol kirdi kótergen saiyn meniń sanam tolysa berdi. Sodan qarjylyq jaǵdaiym túzeldi.
Budan túietinimiz ne? Eger alda-jalda keleshekte men bir tiynsyz qalsam, onyń sheshimin esh qiyndyqsyz tabamyn. Tipti birinshi retke qaraǵanda jyldam sheshýim de yqtimal. Kóp aqsha shyǵyndap alamyn degen úreiden aýlaqpyn. Ol nátijege jete alatynyma senimim mol. Meniń negizgi maqsatym aqsha emes, tabys taýyp úirený edi. Ishki jetilý, bilim, aqsha tabýdyń tetigin meńgerdim.
Eger meniń bar qiyndyǵym ózgeniń aqsha bere salýymen sheshilse, onda men jinaǵan bilim men tájiribe bolmas edi. Lotoreia utyp alý – nátije bermeidi.
Aqshaǵa zárýligim kezinde ishimnen aspannan aqsha jaýyp ketpesin dep duǵa etetinmin. Ózimniń qiyndyǵymdy ózim ǵana sheshýim kerek dep túidim. Men úshin aqshaly bolýdyń tájiribesin ótkerý mańyzdyraq edi.
Sheshýge tiisti birneshe máseleniń bári de meni maqsatyma aparatyn altyn kópir ekenin eskerip otyrdym. Qinalsam da barlyq kikiljińge shydadym. Úirendim. Minezim tóseldi. Sabyrly bolýdy úirendim. Kúte bilýdiń mańyzdy ekenin túsindim.
Sol máselelerdi sheshe júrip birqatar maqala jazyp tastadym. Bilgenimmen bólisýge tyrystym. Qiyn sabaqtar bolmaǵanda aqshaǵa qol jetkize almas edim.
Budan túietinimiz ne? Eger alda-jalda keleshekte men bir tiynsyz qalsam, onyń sheshimin esh qiyndyqsyz tabamyn. Tipti birinshi retke qaraǵanda jyldam sheshýim de yqtimal. Kóp aqsha shyǵyndap alamyn degen úreiden aýlaqpyn. Ol nátijege jete alatynyma senimim mol. Meniń negizgi maqsatym aqsha emes, tabys taýyp úirený edi. Ishki jetilý, bilim, aqsha tabýdyń tetigin meńgerdim.
Aǵzadaǵy dert tánniń qýatyn quraidy. Sanaǵa túsetin salmaq mentaldy qýatty quraidy. Qarym-qatynas túitkili áleýmettik qýatty quraidy. Osylardyń barlyǵy jinalyp kelip rýhani qýatty quraidy.
Mundai ustanymym uzaqmerzimdi jaǵymdy perspektivany kórsetedi. Mundai ustanymdy neǵurlym qattyraq qoldasańyz, soǵurlym myqty bola beresiz.
Qiyndyqty jeńýge kózqarasty ózgertý
Máseleni sheshýdi anamnan úirendim. Ol matematika pániniń muǵalimi boldy. Ómir baqi maǵan esepter shyǵarýdy tapsyratyn. Túrli kitaptar ákep beretin. Ekvivalenttilik, optika, logika esepterin shyǵartatyn. Kez kelgen kitap dúkeninde bar kitaptar. Jazǵy demalysta bos otyrmasyn deýshi edi.
Sol kitaptarymdy jaqsy kórýshi edim. Balanyń san alýan eseptermen tanystyǵy onyń zerdeli bolýyna yqpal etedi. Esepti shyǵara almai qinalasyń. Oilanasyń. Tolǵanasyń. Sheshimi bar. Qaitseń de tapqyń keledi. Tapqan soń janyń jai tabady. Esep shyǵarý meni zerek etti. Meniń ómirlik qyzyǵýshylyǵym túrli esep shyǵarýǵa ainaldy.
Al, basqa balalar maǵan kelip esep shyǵaryp bershi dep suraityn. Men kómektesetinmin. Birge oqymasaq ta, meni mekteptegi myqty esep shyǵarǵysh atap ketti. Muǵalimderimniń biri meniń qabiletimdi shyńdaǵysy keldi. Maǵan basqalarǵa qosymsha sabaq ótýge ruqsat etetin. Osylai aqsha tabýdy bastadym.
Bir kúni fizika pániniń muǵalimi sabaqtyń aldynda shaqyryp alyp, bir esepti shyǵarshy dedi. Tez shyǵaryp berdim. Fizikadan bárin jaqsy bilgendikten emes. Kóp esep shyǵaryp ádettengendikten. Sheshimin aldyn ala bilip turdym. Fizika úshin meniń sheshimim bóten bolǵanymen, matematika úshin qalypty esep edi. Qysqy demalysta ishim pysty. Matematikadan barlyq esepterdi shyǵaryp tastadym. Sosyn ony muǵalimge tapsyrdym. Endi sabaqta ne isteisiń dedi. Maǵan mysal esep berip qoiatyn boldy. Emtihan suraqtaryna daiyndady. Ózim kalkýliator baǵdarlamasyn jasaýdy bastap kettim. Bul da men úshin esep edi. Mundai logikany matematikadan tys jerde de qoldanýǵa bolatynyn men keiin bildim. Óz basym býhgalteriiany jek kóremin. Biznestiń eń ish pystyrarlyq salasy sol. Men onyń kóp bóligin býhgalterge tapsyramyn. Biraq kásippen ainalysqan adamǵa esepten qashyp qutylýǵa bolmas. Býhgalterlik jumysqa qarsylyq bildirgenshe ony basqasha baǵalaýdy bastadym. Tezirek jumysty bitirýge asyqpaimyn. Meniń maqsatym – jumysty ózimniń jetilýime qoldaný. Isimniń qarjylyq salasynyń múltiksiz bolýy meniń jeke basymnyń jinaqy bola túsýine áserin tigizedi. Qarjylyq salany durys basqarsam, ol maǵan birneshe jyl boiy qyzmet etetinin bilem.
Bul jumysty ózgelerge de tapsyrsam bolar edi. Menińshe bul jaqsy oi emes. Esep shyǵarý maǵan mańyzdy sabaq bolmaq. Iskerligime tigizetin paidasy shash etekten. Áitpese, bastaǵan isim aiaqsyz qalmaq. Basqarý esep shyǵarýǵa negizdeledi. Keiin bálkim bireýge tapsyrýǵa bolatyn shyǵar. 25 kelilik kirge aýyspas buryn 20 kelilikti ábden meńgerýim kerek.
Sany kóp túitkildi eńserý
Túiequs bolyp ómir súrgen yńǵaily, árine. Basyńdy qumǵa tyǵyp alyp, eshteńe bolmaǵandai júre berý – kóp adamnyń ádeti. Ainalań qujynaǵan sheshilmegen másele: qaltań bos, jumystan paida joq, jubyńmen urys-keris, qaryn qampiǵan, maqsat joq.
Sizge eń jeńil salmaqtan bastaý kerek. Kúndelikti jattyǵý jasańyz. Kishigirim máseleni sheshýge úirengen soń, aqyryndap ilgerilei beresiz. Senim paida bolady. Adamnyń sanasy jetiledi. Odan da kúrdeli túitkildi sheshe bastaidy.
Bastapqyda tazalyq jasaý, jóndeý jumystaryna mán berý kerek. Ústelińizdiń ústin jinańyz. Dárethanany tazalańyz. Kiim-keshekti retteńiz. Hattardy tekserińiz. Bar bolsa, kartinany qabyrǵaǵa ilińiz. Tońazytqyshtaǵy buzylǵan taǵamdy tastańyz.
Osynyń bárin kúndelikti jasap daǵdylanyńyz. Bir mezgilde ýaqyt bólińiz. Belgilengen ýaqyt ishinde ne úlgerdińiz? Esebin bilip júrińiz. Ýaqytty utymdy paidalanýdyń bir tásili osy. Sonda istegen ister sonshalyqty kúrdeli bolyp kórinbeidi. Ýaqytty da jemeidi. Ýaqytty tiimdi jumsaýǵa qalyptasasyz. Bul da sol sportzal siiaqty nárse.
Myqty bola túsińiz
Bir túitkildiń sheshimin tabý adamǵa kóp resýrs beredi. Neǵurlym kóp esep shyǵarsańyz, soǵurlym esepke beiimdilik arta beredi.
Tiimdilikke jeteleitin ádetti sińirip otyrý mańyzdy. Eger ár máseleden óreńizdi ósiretin qiyndyq kórseńiz, ony oryndaýǵa baryńyzdy salyńyz. Ózińizge ózińiz «men muny istei alamyn!» degen ustanym berińiz. Kirge ár toqsan saiyn salmaq qosyp otyrýy kerek. Jeńil dúnie ósirmeitinin umytpaǵaisyz. Qiyndyqpen rýhani jetilý keledi. Rýhani ósken adamnyń qairaty men jigeri eselenip otyrady.
Men qinaldym dep eshkimge eshqashan aitpańyz. Qiyndyq úshin táńirge alǵys aityńyz. Qiyndyqpen adam jetile túsedi. Berilgen túitkil sizdiń rýhyńyzdy myqty, qýatty ete túsetinine senińiz. Sol jattyǵýlardan lázzat alyp úirenseńiz saýap. Jyldar óte kele sol qajyr-qairattyń tekke ketpegenin, sizdiń menińizdi ósirgenine kózińiz anyq jetedi.
Jattyǵýǵa qarsylyq bildirmeńiz.
Aýdarǵan Shynar ÁBILDÁ
