Alaiaqtyq jasady degen aiyppen 5 jylǵa bas bostandyǵynan aiyrylǵan taǵdyrly jan Sandýǵash Jumabektiń ózi týraly «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» atty romany jaryq kórdi. Kitap shyqqan alǵashqy aptanyń ishinde-aq oqyrman arasynda qyzý talqylanyp, áleýmettik jelilerde keńinen tarala bastady. Sebebi onda oqyǵan adamnyń sezimin birden selk etkizip, kóńiline kóp oi salyp, shyryldaǵan shyndyqtyń shyńyraýyna eriksiz jetelep áketetin shynaiylyq bar. Qazaq tilinde óz basynan ótkergen oqiǵany qaz-qalpynda qaǵazǵa túsirip qana qoimai, kórkem tilmen órnektep, jeńil qabyldanatyn stilde jazylǵan mundai týyndy neken-saiaq. Sondyqtan «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» kitabyn qolyna túsirgen adamnyń ony satyp alǵanyna esh ókinbesi anyq, dep habarlaidy dalanews.kz.
Jalpy alǵanda, «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» – bostandyqty qarańǵy qapas qaqpasynan emes, adamnyń ishki ar-ojdanynan izdeitin psihologiialyq-áleýmettik roman.
Bul týyndyda bas keiipkerdiń aýyr balalyq shaǵy, tiri jetimniń kúiin keshken taǵdyry jáne temir tordyń arǵy jaǵyndaǵy qorlyǵy qatar órilip otyrady. Avtor ony ózegin ashy óksik qysyp otyryp sheber sýrettegen.
Túrmege jazyqsyz qamalǵanyn eske salǵan Sandýǵash Jumabek óz shyǵarmasynda ómirindegi biraz jaittyń betin ashyp tastaǵan. Sondai-aq romanda áielder túrmesindegi qatygezdik, ishki tártip, psihologiialyq qysym men ádiletsizdik sheber sýretteledi.
«Men bul kitapty aqtalý úshin jazǵan joqpyn. Aqtalý – keide adamnyń óz ómirinen qashýy. «Bul men emes edim» dep, bastan ótken shyndyqty ózgeniń iyǵyna artyp qoiý ońai. Biraq men óz taǵdyrymdy eshkimge jaba salǵym kelmeidi. Meniń ómirim – únsizdikten, senimnen, qorqynyshtan, úmitten quralǵan kúrdeli túiin. Sol túiinniń ústinen sottyń bir ǵana úkimi ótip, bárin tas-talqan etti. Adamdy bir sóilemmen ólsheýge bolmaidy. Zań qaǵazǵa syiady, al jannyń salmaǵy eshqandai qaǵazǵa syimaidy», – deidi avtordyń ózi.
Onyń aitýynsha, adamdy keide temir tor emes, bala kúninde júrekke qadalǵan bir aýyz sóz ómir boiy qinaidy eken. Biraq ony ózi kesh túsingen. Bala kúninen-aq ózin bir úidiń ishinde júrgen bóten adamdai sezinip ósken.
«Bári bar sekildi edi. Shańyraq, dastarqan, adamdar bar. Biraq men týraly aitylatyn estelik joq bolatyn. Sonda da úndemedim. Óitkeni únsizdikke erte úirendim. Keiin ómir meni túrmege alyp keldi. Sol kezde túsindim: adamdy sot úkimi emes, sengen adamynyń satqyndyǵy kóbirek syndyrady eken. Temir esiktiń arǵy jaǵynda otyrǵanda adamnyń súiegi emes, jany tońady. Tún ishinde balańdy oilap, jastyq qushaqtap jylaisyń. Biraq eshkimge kórsetpeisiń. Sebebi túrmede jylap, álsireýge bolmaidy. Ol jerde adamdy ashtyq ta, sýyq ta emes, úmitsizdik jeidi eken», – deidi roman avtory.
Sandýǵash Jumabektiń aitýynsha, «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» – oidan shyǵarylǵan ertegi emes.
«Bul – meniń basymnan ótken ómir. Avtozaktyń syqyry, sýyq kameranyń iisi, SIZO-daǵy áielderdiń muńy, qorlyq, saǵynysh, jalǵyzdyq – bári shynaiy. Bul kitapta túrmedegi áiel ǵana emes, bala kúninen meiirim izdep ósken jannyń taǵdyry bar. Keide adam bostandyqta júrip-aq tutqyn bolady eken. Al kei adam temir tordyń ishinde otyryp ta rýhyn syndyrmaidy. Men osy kitapty bireýden aianysh suraý úshin jazǵan joqpyn. Tek únsiz ketken shyndyqtyń daýysyn jetkizgim keldi», – deidi taǵdyrly avtor.
Sóz sońynda Sanadýǵash Jumabek eger osy kitapty oqyp otyryp, bir adamǵa úkim aitpas buryn júregińiz bir sátke jumsarsa, onda óziniń bar kórgen qorlyǵy men kóz jasy bosqa ketpegenin aitady.
Roman týraly aqyn, Qazaqstannyń Halyq jazýshysy Júrsin Erman: «Sandýǵash Jumabektiń «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» romany – oqiǵadan buryn adam minezin sóiletetin, jannyń jarasyn usaq detal arqyly tereń sezindiretin týyndy. Bul shyǵarmada túrme tek ómirdiń qarańǵy qaltarystary ǵana emes, taǵdyrdyń tar soqpaǵy, adamnyń óz-ózimen betpe-bet kelip, ishki tarazysyna túsetin aýyr kezeńi retinde kórinedi. Baiandaýy jinaqy, tili tabiǵi, qunarly», – dep baǵalaǵan.
Sandýǵash Jumabektiń «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» romany jaryq kórgen sátten bastap ádebi ortada jyly qabyldanyp, oqyrman nazaryn aýdarǵan týyndyǵa ainaldy. Áiel taǵdyry, túrme shyndyǵy, balalyq jarasy men adam janynyń ishki arpalysyn arqaý etken shyǵarma týraly elge belgili aqyndar da óz pikirin bildirip, romannyń kórkemdik qýaty men rýhani salmaǵyna joǵary baǵa berdi.
Ǵalym Jailybai, aqyn: «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» romany aýyr balalyqtyń jarasyn túrme shyndyǵymen shynaiy jalǵap, adam janynyń jetimdigin tereń sezindiredi. Munda túrme – jaza orny ǵana emes, meiirim kórmei ósken júrektiń qorqynyshy men búgingi úkimdi jalǵaǵan qarańǵy kópir. Shyǵarmada qylmystan góri adamnyń qajýy men muqalýy, sonyń ózinde adamdyqtyń óshpei turary nanymdy berilgen».
Maraltai Raiymbekuly, aqyn: «Bul roman – oqiǵa sońyna túspei, adam janynyń eń názik, eń aýyr qatparlaryn ashýǵa qurylǵan shyǵarma. Mundaǵy temir tor – jai ǵana túrme keńistigi emes, senimniń synǵan tusy, ardyń jarasy, ýaqyttyń tuiyq úni. Avtordyń tili sabyrly, salmaqty. Oqyrmandy aiqaiǵa emes, únsiz oidyń tereńine bastaidy. Men bul romannan jazanyń ózin emes, adamdyqty joǵaltpai saqtap qalýdyń qasiretti shyndyǵyn, syrtta qalǵan satqyndyqtyń ishte kún ótken saiyn úlkeie beretin jarasyn tanydym».
Baýyrjan Qaraǵyzuly, aqyn: «Avtor temir tordyń ar jaǵyndaǵy tirshilikti ǵana emes, adamnyń óz ishindegi siresken shiderdi de sheshedi. Ásirese, áke qasireti – romannyń soǵyp turǵan júregi. “Áke” dep aita almai qalǵan jalǵyz aýyz sózdiń salmaǵy bir taǵdyrdyń ǵana emes, tutas bir ǵumyrdyń júgin kóterip tur. Bul romanda arzan kóz jasy da, jasandylyq ta joq. Bári de shynaiy, aýyr, tiri. Óitkeni bul romannyń basty keiipkeri – qaitpas qaisar Sandýǵash Jumabektiń ózi».
Osy pikirlerdiń barlyǵy romannyń jai ǵana oqiǵalyq shyǵarma emes, adam taǵdyrynyń eń názik, eń aýyr tustaryn qozǵaityn tereń psihologiialyq týyndy ekenin aiqyndaidy. «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» – temir tordyń ar jaǵyndaǵy ómirdi ǵana emes, adam júregindegi keshirilmegen jarany, joǵalmaǵan úmitti, synbaǵan rýhty sóiletetin salmaqty shyǵarma.
Eske sala ketsek, «Túrme syrtyndaǵy satqyndyq» kitabyn «Meloman-Marwin» kitap dúkenderi jelisindegi internet dúkennen nemese kaspi.kz arqyly ońai satyp alýǵa bolady.
