Sailaýda partiialardyń kim favorit, kim aýtsaider ekenin aldyn ala tarazylaýdyń asa máni joq. Saiasatta sońǵy sózdi reiting emes, daýys beredi. Biraq sátti naýqandardyń ortaq belgileri bar bolsa, sátsiz naýqandardyń ózine tán sebepteri bolady. Saiasattanýshy Talǵat Qaliev partiialardyń sailaý aldyndaǵy áreketterin saralapty.
Qazirgi saiasi dodaǵa syrttai qaraǵannyń ózinde keibir partiialardyń nege elektoraldyq turǵydan qiyn jaǵdaiǵa tap bolǵany baiqalady. Birinde — ishki tartys, ekinshisinde — kóshbasshylardyń daýly málimdemeleri, úshinshisinde — eski ritorikadan aryla almaý.
«Baitaqtyń» baibalamy: saiasattan buryn janjal
Talǵat Qalievtiń baǵalaýynsha, «Baitaq» sailaýaldy naýqanyn saiasi ideiamen emes, janjalmen bastady.
Partiia seziniń ózinde bir top qatysýshy tóraǵany qaita sailaý máselesin kún tártibine engizýge áreket jasaǵan. Alaida saiasi pikirtalas tóbeleske ulasyp ketti.
Bul «Baitaq» úshin jai ǵana sezd ishindegi kelispeýshilik emes. Óitkeni partiia ishindegi bilikke talas buryn da baiqalǵan. Al sailaý qarsańynda ishki birliktiń ornyna janjaldyń alǵa shyǵýy sailaýshyǵa jaqsy signal bermeidi.
Eń bastysy — «Baitaqtyń» qazirgi naýqanynda qoǵamnyń esinde qalatyndai jańa ideia men ótkir saiasi usynys ázirge kórine qoiǵan joq.
Iaǵni partiianyń baitaq baǵdarlamadan buryn baibalamy kózge túsip tur.
«Respýblika»: jeńisten keiingi suraq kóp
«Respýblika» buǵan deiin Májiliske ótý shegin eńserip, salystyrmaly túrde tabysty partiialardyń qataryna kirgen edi. Biraq parlamenttegi kezeńnen keiin partiia tóńiregindegi aqparattyq fon burynǵydai minsiz emes.
Partiianyń tanymal ókilderiniń biri Dinara Shúkijanovanyń depýtattyq mandatynan merziminen buryn bas tartyp, bizneske ketýi — sonyń biri. Endi onyń qaitadan partiialyq tizimnen kórinýi de suraq týǵyzbai qoimaidy.
Sarapshylar muny partiia ishindegi jas kóshbasshylar arasyndaǵy básekelestikpen bailanystyrady. Qalai bolǵanda da, depýtattyq mandattan bas tartyp, keiin qaita sailaýaldy tizimge oralý — elektorat úshin túsindirýdi qajet etetin sheshim.
Berdenov oqiǵasy: partiianyń únsizdigi týraly suraq
«Respýblikanyń» taǵy bir belgili ókili Rýslan Berdenov Shymkent qalasy ákiminiń orynbasary qyzmetine taǵaiyndalǵannan keiin qastandyqqa ushyrady.
Osy oqiǵadan keiin partiianyń óz múshesine saiasi turǵyda qanshalyqty qoldaý kórsetkeni jóninde syn aityldy. Partiia málimdemeleriniń jalpy sipatta qalýy da túrli pikir týǵyzdy.
Bul jerde másele tek bir oqiǵada emes. Kez kelgen saiasi partiianyń kúshi onyń múshesi qiyndyqqa tap bolǵan kezde kórinedi. Sondyqtan Berdenov oqiǵasy «Respýblika» komandasynyń ishki saiasi tutastyǵyna qatysty suraqtardy kúsheitti.
Aidarbektiń «aiyby»: Abai týraly bir aýyz sózdiń salmaǵy
Al «Respýblika» úshin eń aýyr aqparattyq soqqylardyń biri partiia tóraǵasy Aidarbek Hodjanazarovtyń debattaǵy Abaiǵa qatysty sózi boldy.
Hodjanazarov Abaidyń qalyptasýyn Qunanbaidyń dáýletimen bailanystyratyn pikir aitty. Onyń sózi qoǵamda qyzý talqyǵa túsip, ásirese ulttyq qundylyq pen Abai murasyna sezimtal aýditoriianyń narazylyǵyn týdyrdy.
Saiasatkerdiń bir aýyz sózi keide júz kúndik piardan da kúshti áser etedi. Bul joly da solai boldy.
Aidarbektiń aiyby — aitqan sóziniń saiasi salmaǵyn der kezinde eseptei almaýynda.
Partiiaǵa jaqyn bolýy múmkin elektorattyń bir bóligin osyndai daýly ritorikamen alystatyp alý qaýpi paida boldy.
Jastar bar. Biraq saiasi mazmun qaida?
«Respýblika» jastar aýditoriiasymen belsendi jumys istep jatyr. Bul — partiianyń kúshti jaǵy bolýy múmkin.
Biraq jastardy jinaý men jastardyń saiasi daýysyn qalyptastyrý — eki bólek nárse.
Emotsiialyq uran, áleýmettik jelidegi belsendilik, túrli aktsiialar bar. Al olardyń naqty baǵdarlamalyq sheshimderge qalai ainalatyny ázirge anyq kórinbeidi.
Sailaýshyǵa «biz jastarmyz» deý az. Eń bastysy — jastar úshin naqty ne ózgeredi?
PR kóp pe, pozitsiia az ba?
Partiianyń aqparattyq naýqanyndaǵy keibir olqylyqtardy jýrnalister piar strategiiasymen bailanystyrady.
Partiianyń kommýnikatsiialyq jumysyna buryn Ulttyq olimpiada komitetinde qyzmet atqarǵan Janar Ýtesheva jaýap beretini aitylyp júr. Sonymen birge jýrnalistik ortada partiia kóshbasshylarynyń sailaý naýqanyn árqaisysy jeke piar komandalarymen júrgizip jatqany týraly pikir bar.
Eger bul ras bolsa, saiasi partiia úshin másele kúrdeli.
Óitkeni sailaý naýqanynda birneshe daýys emes, bir partiianyń bir daýysy estilýi kerek.
Al ár kóshbasshy ártúrli baǵytqa tartsa, sailaýshynyń basynda bir ǵana suraq qalady: «Bul partiianyń naqty pozitsiiasy qaisy?»
Ábliazovtyń qoldaýy: pliýs pa, minýs pa?
«Respýblika» úshin taǵy bir qyzyq faktor — Muhtar Ábliazovtyń partiiaǵa qatysty ustanymy.
Ábliazov óz jaqtastaryn «Respýblikaǵa» daýys berýge shaqyrdy. Bir qaraǵanda, bul partiia úshin qosymsha elektoraldyq resýrs bolýy múmkin. Biraq saiasatta ár qoldaýdyń óz baǵasy bar.
Eger «Respýblikanyń» nátijesi Ábliazovtyń Qazaqstandaǵy yqpalynyń kórsetkishine ainalsa, partiia úshin bul ekiushty jaǵdai. Bir jaǵynan — qosymsha daýys. Ekinshi jaǵynan — partiianyń saiasi derbestigine qatysty jańa suraq.
Halyq partiiasy: qyzyl tús qaldy, jańa ideia qaida?
Sailaý naýqanynda nazar aýdaratyn taǵy bir kúsh — Qazaqstannyń halyq partiiasy.
Basshylyq aýysqanymen, partiianyń negizgi elektoraty men saiasi beinesi túbegeili ózgergen joq. Rebrending jasalǵanymen, burynǵy ideologiialyq inertsiia seziledi.
Eń basty másele — partiia dástúrli elektoratyna jańa saiasi kún tártibin usyna aldy ma? Ázirge jaýap anyq emes.
Ertisbaevtyń syny jáne partiianyń óz daýysy
Partiianyń negizgi spikerleriniń birine burynǵy tóraǵa Ermuhamet Ertisbaev ainaldy.
Alaida ol sailaýaldy baǵdarlamadan góri saiasi qarsylastaryna aitqan syni pikirlerimen kóbirek este qalýda.
Syn — saiasattyń bir bóligi. Biraq sailaýshy qarsylasty synaǵan partiiadan buryn, ózine ne usynatynyn bilgisi keledi.
Eger partiianyń basty messedji «olar durys emes» degenge tirelse, kelesi suraq avtomatty túrde týyndaidy: «Al sizder ne usynasyzdar?»
Úsh partiia, úsh másele
Qazirgi naýqannyń osy úsh mysaly saiasi básekeniń mańyzdy bir zańdylyǵyn kórsetedi.
«Baitaq» úshin basty másele — ishki janjal men jańa saiasi mazmunnyń jetispeýi.
«Respýblika» úshin — kóshbasshylar tóńiregindegi daýly aqparattyq fon jáne kommýnikatsiialyq qatelikter.
Qazaqstannyń halyq partiiasy úshin — dástúrli ritorikadan jańa saiasi kún tártibine kóshý qajettiligi.
Ázirge munyń bári sailaý nátijesine emes, partiialardyń naýqan kezindegi álsiz tustaryna jasalǵan taldaý ǵana.
Sailaýda sońǵy tóreshi — sailaýshy
Biraq bir nárse anyq: saiasatta keide partiiany qarsylasy emes, óziniń bir aýyz sózi, ishki janjaly nemese eskirgen ustanymy súrindiredi.
Al «Baitaqtyń» baibalamy men Aidarbektiń aiyby osy naýqandaǵy sondai saiasi sabaqtardyń birine ainalýy múmkin.
