23 tamyzda ótetin Quryltai depýtattarynyń sailaýy jańa Konstitýtsiiany iske asyrýdyń praktikalyq kezeńi bolmaq. Oman jýrnalisi Halid Orabidiń baǵalaýynsha, jańa bir palataly ókildi organ zań shyǵarý jumysynyń tiimdiligin arttyryp, memleket pen qoǵam arasyndaǵy bailanysty nyǵaitýǵa jáne halyqaralyq yntymaqtastyq úshin qosymsha múmkindikter jasaýǵa tiis, dep habarlaidy dalanews.kz.
Halid Orabi – Omandaǵy arab tilinde shyǵatyn «Al-Shabiba» ulttyq gazetiniń halyqaralyq taqyryptar jónindegi bas redaktory. Ol óz baǵalaýynda parlamenttik reformanyń el ishindegi mańyzyn, Quryltaidyń tarihi tamyryn jáne Qazaqstan men Oman arasyndaǵy qarym-qatynasty damytý perspektivalaryn qarastyrdy.
Konstitýtsiialyq ózgerister jáne tarihi sabaqtastyq
Aldymen jýrnalist Quryltaidyń konstitýtsiialyq ózgeristerdi is júzinde júzege asyrýdaǵy rólin atap ótti.
«Quryltaidyń jańa joǵary ókildi organ retinde qurylýy konstitýtsiialyq ózgeristerdiń negizgi elementteriniń biri ári Qazaqstan Respýblikasy jańa Konstitýtsiiasynyń erejelerin is júzinde júzege asyrý qadamy boldy. Jańa organ zań shyǵarý protsesiniń tiimdiligin arttyrýǵa, memleket pen qoǵam arasyndaǵy bailanysty kúsheitýge, sondai-aq demokratiialyq institýttardy nyǵaitýǵa tiis», – dedi Halid Orabi.
Sailaý Konstitýtsiia erejelerin naqty zańdar men sheshimder arqyly júzege asyratyn Quryltaidyń alǵashqy quramyn aiqyndaidy. Bir palataly qurylym zań shyǵarý jumysyn biryńǵai ókildi organǵa shoǵyrlandyryp, rásimderdiń qaitalanýyn boldyrmaýǵa múmkindik beredi.
Sarapshy jańa zań shyǵarýshy organ ataýynyń tarihi mańyzyna erekshe nazar aýdardy.
«Quryltai ataýynyń qazaq halqy úshin tereń tarihi máni bar. Ǵasyrlar boiy quryltailarda memleketti damytýdyń asa mańyzdy máseleleri boiynsha taǵdyrsheshti sheshimder qabyldanǵan. Búginde bul tarihi dástúr Qazaqstannyń jańartylǵan saiasi júiesinde zamanaýi sipatqa ie boldy», – dedi jýrnalist.
Qazirgi Quryltai jalpyhalyqtyq sailaýda azamattar jasaqtaǵan zań shyǵarýshy organ retinde qyzmet etedi. Onyń ataýy mańyzdy memlekettik máselelerdi birlesip talqylaý dástúriniń sabaqtastyǵyn kórsetedi.
Saiasi báseke jáne azamattardyń qatysýy
Halid Orabi saiasi partiialar men azamattardyń belsendi qatysýyn jańa model nátijeliliginiń mańyzdy sharty dep sanaidy.
«Jańa zań shyǵarýshy organdy jasaqtaýǵa saiasi partiialardyń belsendi qatysýy erekshe mańyzǵa ie. Bul qoǵamdyq dialogty óristetýge, saiasi básekeni nyǵaitýǵa jáne demokratiialyq protsesterdi odan ári damytýǵa yqpal etedi. Sailaý arqyly óz eliniń bolashaǵyn derbes aiqyndaýǵa múmkindik alatyn azamattardyń qatysýy da asa mańyzdy», – dedi sarapshy.
Proportsionaldy júie partiialardyń baǵdarlamalar mazmuny men kandidattar quramy úshin jaýapkershiligin arttyrady. Azamattar daýys berý arqyly Quryltaida ókildik alyp, zań shyǵarý kún tártibin qalyptastyrýǵa qatysatyn saiasi kúshterdi anyqtaidy.
Jýrnalistiń baǵalaýynsha, júrgizilip jatqan ózgerister Qazaqstannan tys jerlerde de qyzyǵýshylyq týdyryp otyr.
«Qazaqstan búginde saiasi jańǵyrýǵa, ashyqtyq qaǵidattaryn nyǵaitýǵa jáne tiimdi memlekettik institýttardy damytýǵa baǵyttalǵan dáiekti baǵytyn kórsetip otyr. Bul protsester halyqaralyq qoǵamdastyqtyń, sonyń ishinde Taiaý Shyǵys memleketteriniń qyzyǵýshylyǵyn arttyrýda», – dedi Halid Orabi.
Halyqaralyq nazar konstitýtsiialyq ózgeristerdiń aýqymymen de, Qazaqstannyń óńiraralyq yntymaqtastyqtaǵy róliniń artýymen de bailanysty. Jańa Quryltaidyń tiimdi jumysy memlekettik saiasattyń sabaqtastyǵy men sheteldik seriktestermen qarym-qatynas úshin mańyzdy bolmaq.
Qazaqstan men Oman: yntymaqtastyqtyń jańa múmkindikteri
Halid Orabi óz baǵalaýynyń jeke bóligin Qazaqstan men Oman arasyndaǵy qarym-qatynastyń damýyna arnady.
«Oman men Qazaqstandy kópjyldyq dostyq qarym-qatynas bailanystyrady. Sońǵy jyldary bul bailanystar sapalyq turǵydan jańa deńgeige kóterildi. Joǵary deńgeidegi saiasi dialog jandanyp, saýda-ekonomikalyq jáne investitsiialyq yntymaqtastyq keńeiip keledi. Kólik, logistika, týrizm jáne mádeniet salalaryndaǵy ózara is-qimyl da damýda», – dedi jýrnalist.
Saiasi bailanystardyń keńeiýi birlesken ekonomikalyq jáne investitsiialyq jobalardy júzege asyrýǵa jaǵdai jasaidy. Ózara yqpaldastyqtyń jańa baǵyttary eki memleket arasyndaǵy dástúrli dostyq qatynastardy tolyqtyra túsedi.
Sarapshy kóktemde Astanaǵa jasalǵan resmi sapardy ekijaqty dialogtyń joǵary deńgeiiniń aiǵaǵy retinde atady.
«Ekijaqty qarym-qatynastyń joǵary deńgeiin 2026 jylǵy sáýirde Oman Sultanaty Premer-ministriniń ekonomikalyq máseleler jónindegi orynbasary Teiazin bin Haisam Ál Saidtyń Astanaǵa jasaǵan resmi sapary aiqyn dáleldedi. Kelissózder qorytyndysy boiynsha taraptar strategiialyq seriktestikti odan ári tereńdetýge ózara múddeli ekenin rastady», – dedi sarapshy.
Sapar qorytyndysy Qazaqstan men Omannyń ózara tiimdi baǵyttar boiynsha yntymaqtastyqty keńeitýge daiyn ekenin kórsetti. Turaqty memlekettik institýttar men túsinikti zańnamalyq júie buǵan uzaq merzimdi negiz qalaidy.
Sóziniń sońynda Halid Orabi Oman jurtshylyǵynyń aldaǵy sailaýǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyna nazar aýdardy.
«Osy turǵyda Qazaqstandaǵy saiasi ózgerister, sonyń ishinde Quryltai depýtattarynyń sailaýy Oman jurtshylyǵy men sarapshylar qaýymdastyǵy úshin úlken qyzyǵýshylyq týdyrady. Bul eki memleket arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty odan ári nyǵaitýǵa jańa múmkindikter ashady», – dep qorytyndylady Halid Orabi.
Oman jýrnalisiniń baǵalaýynsha, 23 tamyzdaǵy sailaý júrgizilip jatqan ózgeristerdiń ishki jáne halyqaralyq mańyzyn biriktiredi. Quryltaidyń alǵashqy quramyn jasaqtaý jańa parlamenttik model jumysynyń praktikalyq kezeńin bastap, Qazaqstannyń Omanmen jáne Taiaý Shyǵystyń ózge memleketterimen yntymaqtastyǵyn odan ári damytýǵa qosymsha jaǵdai jasaidy.
