Qazaqstanda qosymsha qun salyǵyn (QQS) 12 %-dan 20 %-ǵa deiin ósirý yqtimaldylyǵyna qatysty jańalyq biznes ókilderin dúr etkizdi. Elimizdegi birqatar sarapshylar men kásipkerler mundai ózgeris taýarlar men qyzmetterdiń ózindik qunyn ósirip, infliatsiiany údetedi, al uzaq merzimde el ekonomikasyna keri áser etýi yqtimal dep sanaidy. Sol sebepti biznes qaýymdastyq bul bastamaǵa narazylyq bildiretin petitsiia ázirlep, tipti halyq únin bilik estýi úshin referendým ótkizý múmkindigin qarastyrýǵa nietti, dep jazady Dalanews.kz inbusiness.kz saityna silteme jasap.
Buǵan deiin Úkimetke qarasty tiisti organdar jańa salyq reformasyn daiarlap jatqany habarlanǵan. Onyń aiasynda QQS mólsherlemesin arttyrýmen qatar, osy salyqty tirkeý úshin tabys kóleminiń tómengi shegin 78 million teńgeden 15 million teńgege deiin azaitý usynylyp otyr. Úkimet mundai sharalar negizinen Eńbekaqy qoryna artylatyn júkti jeńildetip, salyqtyń bir bóligin taýar sórege kelip túskenge deiingi ózindik qunǵa ótkizýge baǵyttalatynyn aitady. Al biznes ókilderi bul tásil "iri kásiporyndarǵa ǵana paidaly, kerisinshe shaǵyn jáne orta bizneske aýyr soqqy bolady" dep alańdaidy.
Salyq máseleleri jónindegi keńesshi ári birneshe onlain-platformanyń negizin qalaýshy Faizirahman Miianov QQS-ty kóbeitýdi "kez kelgen tutynýshyǵa salynatyn salyq" dep atap, ony "kedeilikke salynatyn salyqqa da" balaidy. Onyń aitýynsha, qosymsha salyqtyq salmaq túptiń-túbinde qarapaiym azamattardyń qaltasyn qaǵady, óitkeni mundaida kásipkerler shyǵyndy óteý úshin taýar men qyzmet qunyn qymbattatýǵa májbúr bolady. Miianov jańa reformanyń negizdemesi jetkiliksiz ekenin, naqty ǵylymi zertteýler júrgizilmegenin, sol sebepti mundai qadam el ekonomikasyna uzaq merzimdi ziian keltirýi múmkin ekenin eskertedi.
"Sarapshynyń paiymdaýynsha, QQS mólsherlemesin arttyrý usynysy 2010 jyly Dúniejúzilik bankpen jasalǵan kelisimnen týyndaýy múmkin, onda salyqty kóterý talaby syrtqy mindetteme retinde bekitilgen. Ol kezde 17 mln dollar qaryz aqsha alynǵan. Sol qaryz kelisimshartynda QQS mólsherlemesin kóterý talaby kórsetilgen. Sondyqtan Miianov bul sheshim Qazaqstan ekonomikasynyń múddesinen góri syrtqy qaryz shartyna kóbirek táýeldi degen boljam jasaidy".
Sondai-aq ol iri korporatsiialar men belgili bir salalardaǵy alpaýyt kásiporyndarǵa beriletin salyq jeńildikteri saqtalyp otyrǵanyn, al qurylys siiaqty sektorlarda jeńildikterdi joiý jospary qarapaiym halyqqa baspana baǵasyn qymbattatyp, qoljetimdilikti tómendetetinin atap kórsetedi.
"Bul arada zańdy saýal týyndaidy: nege iri korporatsiialarǵa salyqtyq jeńildikter qarastyrylady da, kerisinshe ShOB pen qarapaiym halyqqa salyqty ósirý arqyly shyǵyndardy arttyrý kózdeledi. Bul ádildetsizdik emei nemene", - deidi ol.
Ministrlik pen úkimet ókilderiniń resmi málimdemesinde salyq aýyrtpalyǵyn arttyrý arqyly Eńbekaqy qoryna túsetin júkti jeńildetýge basymdyq beriletini aitylǵanymen, kásipkerler bul sheshim, shyntýaitynda, shyǵyndy azaitý ornyna ekonomikany "kóleńkege" itermelep, shamasy jetpegen kompaniialardy jabylýǵa májbúrleidi dep qaýiptenedi. Keibir biznesmender mundaida sheteldik investorlardyń da qyzyǵýshylyǵy báseńdep, eldiń ekonomikalyq damý qarqyny tejelýi múmkin dep alańdaidy.
Buǵan qosa, jańa tsifrlyq tehnologiialardy engizý barysynda salyqtyq júieniń jumysy jii irkiliske ushyrap, bizneske qosymsha túitkilder týdyryp otyrǵany týraly da pikir bar. Osy sebepti birqatar kásipkerler bilikten salyqtyq ózgeristerdi asyqpai, biznes qaýymdastyǵy ustanymyn eskere otyryp taldaýdy talap etedi. Olar QQS máselesi tereńdetilgen saraptamadan ótip, naqty ekonomikalyq negizdeme bolmasa, dúrbeleń týdyrýǵa sebep bolady dep esepteidi.
"Ǵylymi zertteýler joqtyń qasy. Bul sharanyń saldary beimálim kúide qalýda. Ulttyq ekonomika ministrligi janynda salyq zańnamasy boiynsha usynystardy zerdeleitin "Ekonomikalyq zertteý institýty" AQ jumys isteidi. Biraq olardyń saraptama qorytyndysyn biz kórip otyrǵanymyz joq", - deidi maman.
Qazirgi tańda biznes ókilderi WhatsApp-ta "QQS mólsherlemesin arttyrýǵa qarsymyz" degen arnaiy top ashyp, ortaq petitsiia jobasyn talqylaýda. Bul bastamanyń avtorlary referendým ótkizýdi de joqqa shyǵarmaidy. Olardyń aitýynsha, salyq saiasatyna qatysty mundai iri ózgerister qarapaiym azamattardyń turmys sapasyna tikelei áser etetindikten, memleket halyqtyń pikirin eskerýge tiis. Kásipkerler endigi jerde bilikpen dialog ornatyp, salyq júktemesin ádil bólýdi kózdep otyr.
