Qazaqstan prezidenti sailaýynda halyqtyń 16 paiyzy daýys bergen kandidat Ámirjan Qosanov uzaqqa sozylǵan únsizdikti buzyp, jelidegi jurtqa jaýap qatty:
"Meni qoldaǵan barsha sailaýshyǵa shyn júrekten alǵysymdy aitamyn! Osy kúnderi sharshamai-shaldyqpai, bir tiyn qarjylai kómeksiz azamattyq paryzyn adal atqarǵan shtab ókilderi men barlyq volonterlerge – nasihatshylar men baqylaýshylarǵa alǵysym sheksiz! Men sizderge ómir boiyna qaryzdar bolyp ótemin!
Men emes, dál sizder qoǵamdy oiattyńyzdar!
Osy sailaýdyń jańasha bir ereksheligi baqylaýshylar boldy dep sanaimyn! Sizderdiń baqylaýlaryńsyz qorytyndy basqasha bolar edi!
Meniń prezident sailaýyna túsýimniń sebepteri men ishki iirimderi týraly men sizderge o bastan ashyq aitqanmyn.
Keibir burynǵy áriptesterim qoldaýdan bas tartýyna qaramastan, sailaý naýqany oidaǵydai ótti dep sanaimyn. Biz elektoraldy naýqannyń barlyq múmkindikterin paidalana otyryp, óz baǵdarlamamyzdy qalyń kópshilikke jetkizýge tyrystyq. Jáne de ol oilarymyzdy qoǵamnyń biraz bóligi qoldaǵanyn óz kózimizben kórdik.
Óz basym soraqy sailaýlardy da kórgenmin: belsendilerdi óltirip jatty, úgit-nasihat materialdar tielgen mashinalardy órtep jatty, bizge qarsy sumdyq arandatý men qoqan-loqqy kórsetilip jatty. Bul joly ondai masqara bolǵan joq.
Meni qoldap sailaýshylardyń 16 protsenti daýys berdi, ol - bir jarym million qazaqstandyq degen sóz.
Qazaqstan oppozitsiiasynyń bir de bir ókili (tutas partiialar men qozǵalystardy qosqanda!) osyǵan deiin bolǵan prezidenttik jáne parlamenttik sailaýda dál osyndai kórsetkishke qol jetkize almady.
Bul bizdiń barshamyzdyń ortaq jetistigimiz!
Maǵan qatysty aitylǵan syni pikirlerdi de men eskeremin, ol shynaiy demokratiia, sóz ben pikir bostandyǵynyń buljymas sharty. Osy kúnderi qalyptasqan ahýaldy baǵalap, taiaý arada bolashaq qimyl-áreketterimizdiń nobaiyn áriptestermen birge talqylap, anyqtaimyz.
Artynda myqty partiia joq táýelsiz kandidattyń qoǵam qoldaýyna ie bolýy osy sailaý naýqannyń ózindik bir ereksheligi boldy dep sanaimyn.
Taǵy da qaitalap aitaiyn, endigi jerde bilik balama pikir bar ekenin mansuq ete almaidy. Taza arifmetikalyq fakt mynadai: bilik ókilinen basqa qalǵan bes kandidattyń osy sailaýda jiǵan daýysynyń sany maǵan, oppozitsiia ókiline bergen daýysqa jetpei tur. Endi osy arifmetikalyq fakt saiasi faktorǵa ainalýy shart! Sondyqtan da meniń baǵdarlamamnyń ustyny bolǵan saiasi reformalar dereý qolǵa alynýy tiis!
[perfectpullquote align="full" bordertop="false" cite="" link="" color="" class="" size=""]Osy kúnderi meniń ekzit-pýldan keiin bergen meniń kommentariiime qatysty biraz syn aitylyp jatyr.
Biraq osy oraida bir jaitty ashyq aitaiyn.[/perfectpullquote]
Sailaý qarsańynda jáne onyń barysynda biz, qatarymyzda bar saiasatkerler, saiasattanýshylar, aýyl-aimaqtaǵy belsendiler bolyp, jabyq zertteýler júrgizbenbiz. Sonda meni tanýshy, qoldaýshylardyń sany 30-40 paiyzdan aspady. Qoǵam birkelki emes ekeni anyq, aimaqtarda da, sailaýshylardyń jas mólsherine qatysty toptarda da meniń reitingim ala-qula edi: bir jerde qoldaý barshylyq, al bir jerlerde tanymaldyq tipti az bolyp jatty.
Qazaqstan oppozitsiiasynyń 2005 jyldan beri prezident sailaýyna qatyspaýy, bizdiń jergilikti jerlerde kópten beri naqty ári júieli jumys júrgizbeýimiz – osynyń bári osyndai tsifrlarǵa negiz boldy dep sanaimyn. Sondyqtan da men óz suqbattarymda ekinshi týr bolýy múmkin dep aitqan edim.
Biraq sailaý barysynda meniń dittegen mejege jetýime kedergi bolǵan jaittar paida boldy.
Olar – Ábliazov myrza men oǵan jaqyn tulǵalardyń meni (bilik kandidatyn emes!) kúni-túni qaralap, kúie jaǵýy, oppozitsiia sapyndaǵy keshegi áriptesterimniń meni qoldamaýy (jasyratyn nesi bar, maǵan qarsy úgit-nasihat júrgizýi!), daýys berý sekildi azamattyq áreketten bas tartýǵa shaqyrǵan «boikotshylar».
Buǵan oppozitsiia ókiline ulttyq býrjýaziianyń qol ushyn bermegenin, iaǵni qarjy tapshylyǵyn qosyp qoiyńyz. Osynyń bári, sóz joq, meniń meilinshe joǵary jetistikke qol jetkizýime óz salqynyn tigizdi.
Sailaý aldynda bilik óz zertteýlerinde maǵan 5 jáne 7,9 paiyz beretindei syńai tanytqanyn ózderińiz bilesizder. Ondai boljaýlardy biz synadyq, qabyldamadyq.
Sondyqtan da daýys berý barysyndaǵy ekzit-pýl kezinde 15,9 paiyz jariialanǵanyn óz basym dál sol kezde odan da tómen tsifrlarmen salystyrǵanda oń nátije dep sanap, sondai kommentarii bergenim ras. Onyń ústine ádette ekzit-pýl men resmi nátijeniń arasy alshaq bolmaidy emes pe?
Men osy kúnge deiin jariia etip kele jatqan eshbir baǵdarlamalyq málimdemelerim men printsipterimnen bas tartpaimyn! Demokratiialyq qundylyqtardy qorǵaý men qoǵam men bilik arasyndaǵy dialogty ornatý jolynda qyzmetimdi jalǵastyra beremin!
Tóńkerissiz, búliksiz ózgeristerdi qalaityn aǵaiyn meniń osy baǵyttaǵy jumysymdy qoldaitynyna men senimdimin. Jáne de biz, birige otyryp, qoǵamdy da, bilikti de ózgerte alamyz dep oilaimyn!
Sailaý oppozitsiiany da ózgertip jatyr. Elektoraldy naýqannyń bar aýyrtpalyǵyn birge kóterisken senimdi serikstester paida boldy. Bir qýanarlyǵy – arasynda jastar kóp! Ol jastar biliktiń ǵana emes, demokratiialyq kúshterdiń strategiiasy men taktikasynyń zaman talaptaryna sai ózgerýin talap etip otyr. Sonymen birge, aramyzda joly bólek adamdar da bar ekeni anyqtaldy.
Biz bilik ózgerýi tiis dep jatamyz. Menińshe, oppozitsiia da ózgerýi tiis. Sonymen birge onyń ishindegi kúshter óz tańdaýyn jasap, baǵdarlamalyq jáne qimyl-áreket basymdyqtaryna sai óz ornyn anyqtap alýy tiis siiaqty.
Meniń endigi missiiam – demokratiialyq printsipterdi tabandy da tegeýrindi qorǵap otyryp, bilik úshin zań aiasynda kúresetin qoǵam belsendileriniń jańa tolqynyna, jańa oppozitsiiaǵa institýttyq sipat berý. Óitkeni, jańasha jaǵdaida oppozitsiialyq kóńil-kúiler sailaý barysynda legitimdendi, qoǵamdaǵy ekinshi kúshke ainaldy!
Osy kúnderi ótip jatqan narazylyq aktsiialaryna qatysty basa aitqym keledi.
Jańaózen qandy qyrǵyny kezinde jaraqat alǵan jastardy Aqtaý aýrýhanasynda kórgennen keiin saiasatker retinde men mynadai bir sheshimge kelgenmin: bilikke qarsy kúresti zań aiasynda júrgizemin, erteńgi kúni belgili bir arandatýdyń kesirinen adam aitqysyz tragediiaǵa, repressiiaǵa ákep soǵýy yqtimal zańsyz áreketterge shaqyrmaimyn.
Bilik úshin talasta aǵaiynnyń, sonyń ishinde, jastardyń bir tamshy kóz jasy men bir tamshy qany tambaýy tiis! Bul printsipti ustanymym týraly men sailaý aldynda jáne onyń barysynda barshaǵa ashyq aitqanmyn!
Sondyqtan da, aldyn-ala aitqanymdai, men «prezident bola almadym» dep, azamattardy zańsyz aktsiialarǵa shaqyra almaimyn! Árine, radikaldy aǵaiyn meni osy pozitsiiam úshin synap jatar, biraq meniń azamattyq tańdaýym osyndai!
Sonymen birge, osy kúnderi narazylyq aktsiialaryna shyǵyp jatqan azamattarǵa qarsy kúshteý ádisteriniń qoldanýyna, olardy tutqyndaýǵa qarsy óz narazylyǵymdy bildiremin. Tutqyndaǵylar dereý bostandyqqa shyǵarylsyn!
PS. Sailaý barysynda kúni-túni uiqysyz júrdim. Sharshaǵanym bar. Júrek pen júikege biraz salmaq tússek kerek. Keshe aýrýhanaǵa túsip qaldym. Sol jaqtan jazyp otyrmyn.
Rhoto: currenttime.tv
