قازاقستان پرەزيدەنتٸ سايلاۋىندا حالىقتىڭ 16 پايىزى داۋىس بەرگەن كانديدات ەمٸرجان قوسانوۆ ۇزاققا سوزىلعان ٷنسٸزدٸكتٸ بۇزىپ, جەلٸدەگٸ جۇرتقا جاۋاپ قاتتى:
"مەنٸ قولداعان بارشا سايلاۋشىعا شىن جٷرەكتەن العىسىمدى ايتامىن! وسى كٷندەرٸ شارشاماي-شالدىقپاي, بٸر تيىن قارجىلاي كٶمەكسٸز ازاماتتىق پارىزىن ادال اتقارعان شتاب ٶكٸلدەرٸ مەن بارلىق ۆولونتەرلەرگە – ناسيحاتشىلار مەن باقىلاۋشىلارعا العىسىم شەكسٸز! مەن سٸزدەرگە ٶمٸر بويىنا قارىزدار بولىپ ٶتەمٸن!
مەن ەمەس, دەل سٸزدەر قوعامدى وياتتىڭىزدار!
وسى سايلاۋدىڭ جاڭاشا بٸر ەرەكشەلٸگٸ باقىلاۋشىلار بولدى دەپ سانايمىن! سٸزدەردٸڭ باقىلاۋلارىڭسىز قورىتىندى باسقاشا بولار ەدٸ!
مەنٸڭ پرەزيدەنت سايلاۋىنا تٷسۋٸمنٸڭ سەبەپتەرٸ مەن ٸشكٸ يٸرٸمدەرٸ تۋرالى مەن سٸزدەرگە و باستان اشىق ايتقانمىن.
كەيبٸر بۇرىنعى ەرٸپتەستەرٸم قولداۋدان باس تارتۋىنا قاراماستان, سايلاۋ ناۋقانى ويداعىداي ٶتتٸ دەپ سانايمىن. بٸز ەلەكتورالدى ناۋقاننىڭ بارلىق مٷمكٸندٸكتەرٸن پايدالانا وتىرىپ, ٶز باعدارلامامىزدى قالىڭ كٶپشٸلٸككە جەتكٸزۋگە تىرىستىق. جەنە دە ول ويلارىمىزدى قوعامنىڭ بٸراز بٶلٸگٸ قولداعانىن ٶز كٶزٸمٸزبەن كٶردٸك.
ٶز باسىم سوراقى سايلاۋلاردى دا كٶرگەنمٸن: بەلسەندٸلەردٸ ٶلتٸرٸپ جاتتى, ٷگٸت-ناسيحات ماتەريالدار تيەلگەن ماشينالاردى ٶرتەپ جاتتى, بٸزگە قارسى سۇمدىق ارانداتۋ مەن قوقان-لوققى كٶرسەتٸلٸپ جاتتى. بۇل جولى ونداي ماسقارا بولعان جوق.
مەنٸ قولداپ سايلاۋشىلاردىڭ 16 پروتسەنتٸ داۋىس بەردٸ, ول - بٸر جارىم ميلليون قازاقستاندىق دەگەن سٶز.
قازاقستان وپپوزيتسيياسىنىڭ بٸر دە بٸر ٶكٸلٸ (تۇتاس پارتييالار مەن قوزعالىستاردى قوسقاندا!) وسىعان دەيٸن بولعان پرەزيدەنتتٸك جەنە پارلامەنتتٸك سايلاۋدا دەل وسىنداي كٶرسەتكٸشكە قول جەتكٸزە المادى.
بۇل بٸزدٸڭ بارشامىزدىڭ ورتاق جەتٸستٸگٸمٸز!
ماعان قاتىستى ايتىلعان سىني پٸكٸرلەردٸ دە مەن ەسكەرەمٸن, ول شىنايى دەموكراتييا, سٶز بەن پٸكٸر بوستاندىعىنىڭ بۇلجىماس شارتى. وسى كٷندەرٸ قالىپتاسقان احۋالدى باعالاپ, تاياۋ ارادا بولاشاق قيمىل-ەرەكەتتەرٸمٸزدٸڭ نوبايىن ەرٸپتەستەرمەن بٸرگە تالقىلاپ, انىقتايمىز.
ارتىندا مىقتى پارتييا جوق تەۋەلسٸز كانديداتتىڭ قوعام قولداۋىنا يە بولۋى وسى سايلاۋ ناۋقاننىڭ ٶزٸندٸك بٸر ەرەكشەلٸگٸ بولدى دەپ سانايمىن.
تاعى دا قايتالاپ ايتايىن, ەندٸگٸ جەردە بيلٸك بالاما پٸكٸر بار ەكەنٸن مانسۇق ەتە المايدى. تازا اريفمەتيكالىق فاكت مىناداي: بيلٸك ٶكٸلٸنەن باسقا قالعان بەس كانديداتتىڭ وسى سايلاۋدا جيعان داۋىسىنىڭ سانى ماعان, وپپوزيتسييا ٶكٸلٸنە بەرگەن داۋىسقا جەتپەي تۇر. ەندٸ وسى اريفمەتيكالىق فاكت ساياسي فاكتورعا اينالۋى شارت! سوندىقتان دا مەنٸڭ باعدارلامامنىڭ ۇستىنى بولعان ساياسي رەفورمالار دەرەۋ قولعا الىنۋى تيٸس!
[perfectpullquote align="full" bordertop="false" cite="" link="" color="" class="" size=""]وسى كٷندەرٸ مەنٸڭ ەكزيت-پۋلدان كەيٸن بەرگەن مەنٸڭ كوممەنتارييٸمە قاتىستى بٸراز سىن ايتىلىپ جاتىر.
بٸراق وسى ورايدا بٸر جايتتى اشىق ايتايىن.[/perfectpullquote]
سايلاۋ قارساڭىندا جەنە ونىڭ بارىسىندا بٸز, قاتارىمىزدا بار ساياساتكەرلەر, ساياساتتانۋشىلار, اۋىل-ايماقتاعى بەلسەندٸلەر بولىپ, جابىق زەرتتەۋلەر جٷرگٸزبەنبٸز. سوندا مەنٸ تانۋشى, قولداۋشىلاردىڭ سانى 30-40 پايىزدان اسپادى. قوعام بٸركەلكٸ ەمەس ەكەنٸ انىق, ايماقتاردا دا, سايلاۋشىلاردىڭ جاس مٶلشەرٸنە قاتىستى توپتاردا دا مەنٸڭ رەيتينگٸم الا-قۇلا ەدٸ: بٸر جەردە قولداۋ بارشىلىق, ال بٸر جەرلەردە تانىمالدىق تٸپتٸ از بولىپ جاتتى.
قازاقستان وپپوزيتسيياسىنىڭ 2005 جىلدان بەرٸ پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسپاۋى, بٸزدٸڭ جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە كٶپتەن بەرٸ ناقتى ەرٸ جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزبەۋٸمٸز – وسىنىڭ بەرٸ وسىنداي تسيفرلارعا نەگٸز بولدى دەپ سانايمىن. سوندىقتان دا مەن ٶز سۇقباتتارىمدا ەكٸنشٸ تۋر بولۋى مٷمكٸن دەپ ايتقان ەدٸم.
بٸراق سايلاۋ بارىسىندا مەنٸڭ دٸتتەگەن مەجەگە جەتۋٸمە كەدەرگٸ بولعان جايتتار پايدا بولدى.
ولار – ەبليازوۆ مىرزا مەن وعان جاقىن تۇلعالاردىڭ مەنٸ (بيلٸك كانديداتىن ەمەس!) كٷنٸ-تٷنٸ قارالاپ, كٷيە جاعۋى, وپپوزيتسييا ساپىنداعى كەشەگٸ ەرٸپتەستەرٸمنٸڭ مەنٸ قولداماۋى (جاسىراتىن نەسٸ بار, ماعان قارسى ٷگٸت-ناسيحات جٷرگٸزۋٸ!), داۋىس بەرۋ سەكٸلدٸ ازاماتتىق ەرەكەتتەن باس تارتۋعا شاقىرعان «بويكوتشىلار».
بۇعان وپپوزيتسييا ٶكٸلٸنە ۇلتتىق بۋرجۋازييانىڭ قول ۇشىن بەرمەگەنٸن, ياعني قارجى تاپشىلىعىن قوسىپ قويىڭىز. وسىنىڭ بەرٸ, سٶز جوق, مەنٸڭ مەيلٸنشە جوعارى جەتٸستٸككە قول جەتكٸزۋٸمە ٶز سالقىنىن تيگٸزدٸ.
سايلاۋ الدىندا بيلٸك ٶز زەرتتەۋلەرٸندە ماعان 5 جەنە 7,9 پايىز بەرەتٸندەي سىڭاي تانىتقانىن ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر. ونداي بولجاۋلاردى بٸز سىنادىق, قابىلدامادىق.
سوندىقتان دا داۋىس بەرۋ بارىسىنداعى ەكزيت-پۋل كەزٸندە 15,9 پايىز جارييالانعانىن ٶز باسىم دەل سول كەزدە ودان دا تٶمەن تسيفرلارمەن سالىستىرعاندا وڭ نەتيجە دەپ ساناپ, سونداي كوممەنتاريي بەرگەنٸم راس. ونىڭ ٷستٸنە ەدەتتە ەكزيت-پۋل مەن رەسمي نەتيجەنٸڭ اراسى الشاق بولمايدى ەمەس پە?
مەن وسى كٷنگە دەيٸن جارييا ەتٸپ كەلە جاتقان ەشبٸر باعدارلامالىق مەلٸمدەمەلەرٸم مەن پرينتسيپتەرٸمنەن باس تارتپايمىن! دەموكراتييالىق قۇندىلىقتاردى قورعاۋ مەن قوعام مەن بيلٸك اراسىنداعى ديالوگتى ورناتۋ جولىندا قىزمەتٸمدٸ جالعاستىرا بەرەمٸن!
تٶڭكەرٸسسٸز, بٷلٸكسٸز ٶزگەرٸستەردٸ قالايتىن اعايىن مەنٸڭ وسى باعىتتاعى جۇمىسىمدى قولدايتىنىنا مەن سەنٸمدٸمٸن. جەنە دە بٸز, بٸرٸگە وتىرىپ, قوعامدى دا, بيلٸكتٸ دە ٶزگەرتە الامىز دەپ ويلايمىن!
سايلاۋ وپپوزيتسييانى دا ٶزگەرتٸپ جاتىر. ەلەكتورالدى ناۋقاننىڭ بار اۋىرتپالىعىن بٸرگە كٶتەرٸسكەن سەنٸمدٸ سەرٸكستەستەر پايدا بولدى. بٸر قۋانارلىعى – اراسىندا جاستار كٶپ! ول جاستار بيلٸكتٸڭ عانا ەمەس, دەموكراتييالىق كٷشتەردٸڭ ستراتەگيياسى مەن تاكتيكاسىنىڭ زامان تالاپتارىنا ساي ٶزگەرۋٸن تالاپ ەتٸپ وتىر. سونىمەن بٸرگە, ارامىزدا جولى بٶلەك ادامدار دا بار ەكەنٸ انىقتالدى.
بٸز بيلٸك ٶزگەرۋٸ تيٸس دەپ جاتامىز. مەنٸڭشە, وپپوزيتسييا دا ٶزگەرۋٸ تيٸس. سونىمەن بٸرگە ونىڭ ٸشٸندەگٸ كٷشتەر ٶز تاڭداۋىن جاساپ, باعدارلامالىق جەنە قيمىل-ەرەكەت باسىمدىقتارىنا ساي ٶز ورنىن انىقتاپ الۋى تيٸس سيياقتى.
مەنٸڭ ەندٸگٸ ميسسييام – دەموكراتييالىق پرينتسيپتەردٸ تاباندى دا تەگەۋرٸندٸ قورعاپ وتىرىپ, بيلٸك ٷشٸن زاڭ اياسىندا كٷرەسەتٸن قوعام بەلسەندٸلەرٸنٸڭ جاڭا تولقىنىنا, جاڭا وپپوزيتسيياعا ينستيتۋتتىق سيپات بەرۋ. ٶيتكەنٸ, جاڭاشا جاعدايدا وپپوزيتسييالىق كٶڭٸل-كٷيلەر سايلاۋ بارىسىندا لەگيتيمدەندٸ, قوعامداعى ەكٸنشٸ كٷشكە اينالدى!
وسى كٷندەرٸ ٶتٸپ جاتقان نارازىلىق اكتسييالارىنا قاتىستى باسا ايتقىم كەلەدٸ.
جاڭاٶزەن قاندى قىرعىنى كەزٸندە جاراقات العان جاستاردى اقتاۋ اۋرۋحاناسىندا كٶرگەننەن كەيٸن ساياساتكەر رەتٸندە مەن مىناداي بٸر شەشٸمگە كەلگەنمٸن: بيلٸككە قارسى كٷرەستٸ زاڭ اياسىندا جٷرگٸزەمٸن, ەرتەڭگٸ كٷنٸ بەلگٸلٸ بٸر ارانداتۋدىڭ كەسٸرٸنەن ادام ايتقىسىز تراگەديياعا, رەپرەسسيياعا ەكەپ سوعۋى ىقتيمال زاڭسىز ەرەكەتتەرگە شاقىرمايمىن.
بيلٸك ٷشٸن تالاستا اعايىننىڭ, سونىڭ ٸشٸندە, جاستاردىڭ بٸر تامشى كٶز جاسى مەن بٸر تامشى قانى تامباۋى تيٸس! بۇل پرينتسيپتٸ ۇستانىمىم تۋرالى مەن سايلاۋ الدىندا جەنە ونىڭ بارىسىندا بارشاعا اشىق ايتقانمىن!
سوندىقتان دا, الدىن-الا ايتقانىمداي, مەن «پرەزيدەنت بولا المادىم» دەپ, ازاماتتاردى زاڭسىز اكتسييالارعا شاقىرا المايمىن! ەرينە, راديكالدى اعايىن مەنٸ وسى پوزيتسييام ٷشٸن سىناپ جاتار, بٸراق مەنٸڭ ازاماتتىق تاڭداۋىم وسىنداي!
سونىمەن بٸرگە, وسى كٷندەرٸ نارازىلىق اكتسييالارىنا شىعىپ جاتقان ازاماتتارعا قارسى كٷشتەۋ ەدٸستەرٸنٸڭ قولدانۋىنا, ولاردى تۇتقىنداۋعا قارسى ٶز نارازىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن. تۇتقىنداعىلار دەرەۋ بوستاندىققا شىعارىلسىن!
PS. سايلاۋ بارىسىندا كٷنٸ-تٷنٸ ۇيقىسىز جٷردٸم. شارشاعانىم بار. جٷرەك پەن جٷيكەگە بٸراز سالماق تٷسسەك كەرەك. كەشە اۋرۋحاناعا تٷسٸپ قالدىم. سول جاقتان جازىپ وتىرمىن.
رhoto: currenttime.tv
