«Moinaq» SES-in salý týraly sheshimniń qalai týyndady? 70-jyldardyń basynda Ystyqkóldegi sý deńgeii tómen túsip, aiyr qalpaqty aǵaiyndar Kegen aýdanyndaǵy (qazirgi Raiymbek aýdany) Qarqara ózenin Ystyqkólge burý týrasynda joǵaryǵa usynys aitty.
Ol kezde qyrǵyz-qazaq dep bólinbeýshi edik. Jurttyń bári Máskeýge baǵynatyn. Osylaisha kórshiler Sharynǵa quiatyn negizgi Qarqara ózeni burýǵa áreket jasai bastady. Bul baǵytta arnaiy joba da ázirlendi.
Keiinnen iske Dinmuhamed Qonaevtyń ózi aralasyp, sol kezdegi KSRO Ministrler keńesi tóraǵasynyń orynbasary Ziia Nýrievtiń jeke qabyldaýynda boldy. Onda Dimekeń bul Qazaqstannyń ekologiialyq ahýalyna keri áser etetinin dáleldep, Qarqara ózeniniń arnasyn Ystyqkólge qarai burýdan saqtap qaldy. Sonymen qatar, Dinmuhamed Ahmetuly Sharyn shatqaly aimaǵynda Bestóbe sý qoimasynyń qurylysyn bastaýǵa Máskeýden arnaiy qarjy bólgizgende birimiz qýandyq. Bul «Moinaq» SES-in salýǵa jasalynǵan alǵashqy qadam edi.
Qyrǵyzdarda qarap qalmady, olar Qarqara ózeniniń sýyn Ystyqkólge burýǵa baryn saldy. Sol kezde bul iske qyrǵyzdyń mańdaiyna bitken úlken jazýshysy Shyǵys Aitmatov ta aralasyp, 1977 jyly «Ystyq kólden mańyzdy sharýa bar ma?» dep kólemdi maqala jazyp, Máskeýdegi marǵasqalardyń nazaryn aýdarǵan. Osylaisha qyrǵyzdarda bul iste ońai berile salmaitynyn baiqatty. Biraq mańyzdy dálelderdi alǵa tartqan Dinmuhamed Ahmetuly qyrǵyzdarǵa yryq bergen joq.
Ol kezde de Ystyq kóldiń mańyzy zor boldy. Keńester odaǵynyń túkpir-túkpirinen kelip demalýshylardyń qatary kóp edi. Ystyqkól Ortalyq Aziiadaǵy – eń iri kýrorttyq shipajailardyń biri. Ol týrister úshin jaily ári jumsaq klimatymen ári keremet sulýlyǵymen tartymdy bolatyn.
Osyndai aidyn kóldi sýsyz qaldyrý keńestik basshylarǵa úlken syn edi.
Biraq aqyr sońynda Dinmuhamed Qonaevtyń yqpalynyń arqasynda bul másele Qazaqstannyń paidasyna sheshildi. Sondyqtan «Moinaq» SES-i jaiynda áńgime qozǵaǵanda Qonaev jaiynda aitpai ketýge bolmaidy.
Ol kisi bolashaqty kúniburyn oilaityn kemeńger basshy boldy ǵoi.
Jalpy, Qonaev dáýiriniń syr-muńy men jai-japsary týraly sóz qozǵaý jas urpaqqa asa qajet dep esepteimin. Ol zamannyń bary men joǵyn baǵalap, el múddesi jolynda aianbai eńbek etti.
Keńes AÝHADIEV, qoǵam qairatkeri.
