Tipti 25%-dan 20% - ǵa deiin tómendetilgen ipotekalyq nesie boiynsha da jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemesi (JTSM) qaryz alýshylar úshin aýyr aýyrtpalyq bolyp tabylady ári ol problemalyq nesielerdiń artýyna qaýip tóndiredi, dep esepteidi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń (ARRFR) basshysy Mádina Ábilqasymova. Onyń aitýynsha, 20% - bul ipotekalyq nesieler úshin jetkilikti úlken mólsherleme, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Ózderińizge belgili, ipotekalyq nesieler uzaq merzimge beriledi, nesie somasy da úlken, bul qaryz alýshylar úshin de, bankter úshin de aitarlyqtai táýekelder týdyrady. Biz uzaq merzimdi perspektivada jyldyq tiimdi mólsherleme boiynsha 20% - dan joǵary ipotekalyq nesielerdi turaqsyz dep sanaimyz. Ony alýshy adamǵa tym joǵary qaryz júktemesi túsedi", - dep Kapital.kz Mádina Ábilqasymovanyń sózin keltiredi.
Onyń aitýynsha, ipoteka boiynsha joǵary mólsherlemeler tólem qabileti tómen halyq úlesin arttyrýǵa jáne bankter portfelindegi merzimi ótken qaryzdardyń ósimine ákelip soǵýy múmkin.
"Qaryz alýshylardyń bul nesieni ýaqtyly óteýi qaýpi joǵary. Bastapqyda jalǵa alǵansha ipotekalyq nesie tólegen jaqsy siiaqty kórinýi múmkin. Adamdar osy oimen de qaryzǵa baspana satyp alady. Biraq jyldar óte kele nesie tóleý adamdy qajytady, qarjylyq jaǵdaiy da nasharlaýy múmkin. Bankter úshin qarjylyq turaqtylyq turǵysynan merzimi ótken qaryzdar sany da ulǵaiatyn bolady. Bizdiń qolǵa alyp jatqan sharalarymyz joǵary mólsherleme boiynsha ipotekalyq nesielendirýdi yntalandyrmaýǵa baǵyttalǵan", - deidi ol
Mádina Ábilqasymova retteýshi organ 2025 jylǵy 1 qarashaǵa deiin JTSM-di 20% ǵa deiin tómendetý jónindegi protsesti ýaqytsha toqtatyp qoiǵanyn eske saldy. Bul bankterdiń buǵan deiin qabyldap qoiǵan barlyq ótinimderdi maquldaýy jáne olar boiynsha sharttar ázirleýi úshin jaalǵan. Sonymen qatar, ol 20% mólsherleme ipoteka úshin jetkiliksiz dep sanaityn bankter ustanymymen kelispeitinin jetkizdi.
"Biz bankterdiń "Ulttyq Banktiń bazalyq mólsherlemesi 16,5% bolǵanda ipotekalyq nesieniń jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemesiniń 20%-dyq shegi tym tómen" dep jatqanyn estidik. Uzaq merzimdi perspektivada jyldyq tiimdi mólsherleme boiynsha 20% - dan joǵary ipotekalyq nesieler turaqsyz bolyp tabylady. Onyń ornyna Otbasy bank quraldaryn paidalanǵan durys nemese bankterge ózderiniń jeńildikti quraldaryn túzgeni durys. Biz qazir bankterdiń Otbasy bankindegidei turǵyn úi qurylys jinaq júiesine qatysatyndai etý úshin qujattarmen jumys istep jatyrmyz", - dep túsindirdi QNRDA basshysy.
Maýsym aiynda QNRDA men QR Ulttyq bankiniń birlesken qaýlysymen ipoteka boiynsha eń joǵary JTSM-niń shekti mólsheri 25%-dan 20%-ǵa deiin tómendetilgeni habarlandy. Keiinirek retteýshi organdar ipoteka boiynsha eń joǵary mólsherlemeni 20%-ǵa deiin tómendetý týraly buiryq kúshin 2025 jyldyń 1 qarashasyna deiin toqtatty. Osylaisha, 2025 jylǵy 1 qarashaǵa deiin nesielerdiń barlyq shekti mólsheri mynadai kúide qaldyryldy: ipotekalyq turǵyn úi qaryzdary boiynsha - 25%, kepilsiz banktik qaryzdar boiynsha - 46%, kepilmen qamtamasyz etilgen banktik qaryzdar boiynsha - 3%, mikroqarjy uiymdary bergen mikrokreditter boiynsha - 46%. Retteýshi organ bankterge ótpeli kezeńge ýaqyt berilgenin habarlady.
Sońǵy málimetterge sáikes, Otbasy bankpen qatar Halyk, Kaspi, Forte, CenterCredit syndy iri kommertsiialyq bankter endi memlekettik qoldaýmen beriletin ipotekalyq nesie baǵdarlamalaryna qatysa alýy múmkin. Al buryn bul múmkindikke tek Otbasy bank qana ie bolyp kelgen. Ázirge, osy maǵynadaǵy qujat ázirlenip, ushtalyp jatyr, al ol Májiliske 2025 jyldyń tamyz aiynda kelip túsetin kórinedi.
