Milliardtaǵan aqsha ainalyp jatqan sýrrogat analardyń jasyryn biznesi Qazaqstanda asa qaýipti deńgeige jetkenin aityp, mamandar dabyl qaǵýda. Sońǵy ýaqytta Qazaqstanda Qytaidan tapsyrys qabyldaityn sýrrogat analar biznesi qarqyndy dami bastapty. Bul jaǵdaidy áshkerelegen sarapshylar men quqyq qorǵaýshylar onyń artynda úlken kriminaldyq toptardyń turǵanyn, tipti buǵan bala organdaryn transplantatsiialaý maqsatynda barý syndy qorqynyshty áreketterdiń baryn da joqqa shyǵarmaidy. Osyndai masqara jait týraly kúni keshe sheteldik basylymda maqala jaryq kórdi,dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jaqynda DW agenttigine suqbat bergen birneshe qazaqstandyq áieldiń áńgimesi bul máseleniń qanshalyqty tereńde jatqanyn kórsetedi. Áliia men Natalia esimdi kelinshekter (aty-jónderi ózgertilgen) qurbandarynyń sany kúnnen-kúnge kóbeiip bara jatqan bul bizneske áleýmettik jeli arqyly tartylǵandaryn aitady.
Olar Instagram men TikTok-tan mundai jarnamalardy jii kezdestirýge bolatynyn aitady. Onda sýrrogat ana bolýǵa kelisken áielderge qomaqty aqsha ýáde etiledi. Máselen, bosanǵannan keiin qolǵa 6-8 million teńge, oǵan qosa ai saiyn 500 dollar men tegin jatyn oryn usynǵan jait bar. Al turmysy tómen, turaqty tabysy joq bizdegi qyz-kelinshekter úshin bul óte úlken aqsha bolyp kórineri sózsiz.
"Áliia alǵash Almatydaǵy meditsinalyq ortalyqqa shaqyrylyp, barlyq tekseristen ótken soń, oǵan embriondy Qazaqstanda emes, Qytaida salýdy usynady. Nataliany da dál solai sendirgen. Al is júzinde Qytaidan birden Kambodjaǵa jiberip, oǵan beimálim jerde jasyryn túrde ota jasalǵan. Natalianyń aitýynsha, ony Pnompen qalasyndaǵy 40 qabatty biik ǵimaratqa aparyp, uryq sol arada salynady. Áliia bolsa Pekinge jetkizilgen, sol jerden terezeleri jabyq kólikpen beimálim ǵimaratqa jetkizilgen. Ol jerde qytaisha sóilegen mamandar tek 15 minýttyq ota jasap, ony qaitadan Qazaqstanǵa jóneltken", dep jazady DW.
Qazaqstanǵa kelgennen keiin olardy Almaty mańyndaǵy kottedj ben páterge ornalastyrǵan. Ol arada basqa da birneshe eldiń qyz-kelinshekteri bolǵan. Biraq ýaqyt óte kele áielder men qytailyq deldaldar arasynda túsinispeýshilik pen daý bastalǵan.
"Natalia bosanatyn ýaqyt jaqyndaǵanda qajetti meditsinalyq kómekti ala almaǵan soń, óz kúshimen perzenthanaǵa baryp bosanǵan. Balany úsh kúnnen soń qytailyq tapsyrys berýshiler alyp ketken. Al balanyń naqty taǵdyry belgisiz kúide. Áliianyń jaǵdaiy budan da qiyn. Oǵan ishtegi balanyń densaýlyǵynda aýytqý bar degen jalǵan diagnoz qoiyp, ony májbúrli túrde túsik jasatýǵa tyrysqan. Ol arasha surap advokattar kómegine júgingen. Advokattar Albina jáne Azamat Bekqulovtardyń aitýynsha, áielderge qol qoidyrǵan kelisimsharttardyń barlyǵy zańǵa múldem qaishy, jalǵan qujat bolyp shyqqan. Ol jerde balanyń biologiialyq ata-anasy týraly aqparat joq, notarialdyq kýálandyrylǵan eshqandai resmi kelisimshart ta joq. Bunyń barlyǵy adam saýdasyna jatatyn qylmystyq áreketter ekeni anyq. Ári áielderdi eshbir tirkeýsiz, zańsyz shekara asyryp otyrǵan adamdardyń bedeldi de yqpaldy tulǵalar ekeni de aitylýda", delinedi sheteldik basylymda.
Qazaqstan reprodýktivti meditsina qaýymdastyǵynyń prezidenti, professor Viacheslav Lokshin bolsa, bul jaǵdaidyń kriminal ekenin ashyq aitty. Onyń pikirinshe, Qazaqstanda sýrrogat analarǵa tólenetin resmi tólem bul zańsyz jolmen ýáde etilgen aqshadan da kóp ári qaýipsiz eken. Degenmen áleýmettik turǵydan qorǵalmaǵan áielder úshin tez arada úlken aqshaǵa keńelý múmkindigi áldeqaida tartymdy bolyp otyr.
"Bul jaǵdai Qazaqstandaǵy reprodýktivti meditsinanyń bedeline úlken soqqy. Qazir bul máselege quqyq qorǵaý organdary nazar aýdarmasa, jaǵdai odan ári ýshyǵa túsedi", - deidi ol.
Al qorǵaýshylar Bekqulovtardyń aitýynsha, Qazaqstannan sýrrogat analar daiyndaýmen ainalysatyn mundai meditsinalyq ortalyqtar Almatydan bólek, Astana, Shymkent jáne Taldyqorǵan qalalarynda da bar bolyp shyqty.
"Bul arada kúdik pen kúmánge toly qorqynyshty bir boljam: bul balalardyń organdaryn "kóleńkeli transplantologiia" úshin paidalanatyn halyqaralyq kriminaldyq toptardyń isi bolýy da ǵajap emes. Sebebi osyndai qupiia áreketter Qazaqstanmen ǵana shektelmei, Resei, Qyrǵyzstan, Grýziia jáne Ońtústik-Shyǵys Aziia elderine deiin tamyryn jaiady. Qazir qorǵaýshylar atynan quqyq qorǵaý organdaryna resmi aryz túsirilgen. Endigi jerde bul iske ishki ister ministrligi men prokýratýra tarapynan qatań tekseris júrgizilip, adam saýdasy men bala saýdasyn uiymdastyrǵan toptardyń áreketterine naqty tosqaýyl qoiylýy tiis. Bul sumdyq jaǵdai sýrrogattyq biznes arqyly aqsha tabýdyń qandai qaýipti deńgeige jetkenin kórsetedi. Búgingi tańda elimizdegi quzyrly organdardyń aldynda bul máseleni tereńnen tekserip, beikúná áielder men nárestelerdiń taǵdyrymen oinaǵan qylmystyq toptardy áshkerelep, kinálilerdi jazalaý mindeti tur. Óitkeni budan keiingi urpaqtyń taǵdyry osyǵan tikelei bailanysty", dep oi túiedi sheteldik basylym.