Qazaqstannyń atom salasyna mamandar daiarlaý máselesin Atom energetikasy agenttiginiń basshysy Almasadam Sátqaliev Nazarbaev ýniversitetiniń Joǵary biznes mektebiniń dekany, professor Iozef Kioning jáne AQSh-taǵy Diýk ýniversitetiniń professory Devid Robinsonmen talqylady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
“Taraptar atom salasy úshin kadrlar daiarlaý aiasynda yntymaqtastyqtyń keleshegin, onyń ishinde birlesken bilim berý baǵdarlamalaryn qurý, akademiialyq almasý jáne sheteldik seriktestermen ǵylymi-zertteý baǵytyndaǵy áriptestikti damytý múmkindikterin talqylady”, – delingen habarlamada.
Almasadam Sátqalievtiń aitýynsha, akademiialyq institýttarmen áriptestik bolashaq AES-terdiń qaýipsiz jumys isteýin qamtamasyz ete alatyn jańa býyn mamandaryn qalyptastyrýǵa yqpal etedi.
Aita keteiik, Qazaqstandaǵy alǵashqy atom elektr stantsiiasyn salý boiynsha konsortsiýmdy "Rosatom" basqarady. Bul týraly Atom energetikasy agenttigi 14 maýsymda habarlaǵan edi. Alǵashqy AES Almaty oblysynyń Úlken kentinde, Balqash kóliniń jaǵasynda 2035–2036 jyldary salynady dep josparlanǵan.
Eske salaiyq, buǵan deiin Qazaqstanda salynatyn alǵashqy iri atom elektr stantsiiasynyń jobalyq-smetalyq qujattamasy (JSQ) 2026 jyly ázirlenetini týraly jazǵan edik. Qujat daiyn bolǵannan keiin jobanyń jalpy quny qaita qaralyp, qymbattaýy múmkin ekeni de aityldy.
Bul týraly Úkimet otyrysynda Premer-Ministrdiń orynbasary Roman Skliar málimdedi. Onyń sózinshe, AES qurylysyna qatysty tehnikalyq-ekonomikalyq negizdeme 2025 jyldyń jeltoqsanyna deiin daiyn bolady. Al 2026 jyly jobalyq-smetalyq qujattardy jasaý bastalady. Qujattar tolyq ázir bolǵan soń, jobany júzege asyrýdyń kelesi kezeńine kóshý josparlanyp otyr.
Premer-Ministr Oljas Bektenov AES qurylysyna otandyq merdigerlerdiń barynsha tartylatynyn atap ótti.
"Biz qurylys jumystaryna qazaqstandyq kompaniialardy múmkindiginshe kóp tartamyz. Degenmen naqty sandardy aitý ázirge erte. Sebebi jobalyq-smetalyq qujattama áli daiyn emes. Qujattar qolymyzǵa tigen soń, barlyq derek naqtylanady. Biraq eń bastysy — qazaqstandyq kásiporyndardyń qatysýy", — dedi Úkimet basshysy.
Aldyn ala esep boiynsha, atom elektr stantsiiasyn salý quny 14 milliard dollardy quraýy múmkin. Alaida jobalyq qujattar ázirlengen soń bul soma artýy yqtimal. Qurylystyń naqty quny qujattamada kórsetiletin tehnikalyq jáne qarjylyq kórsetkishterge bailanysty bolady.
Aita keteiik, kúni keshe QR Atom energiiasy jónindegi agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Timýr Jantikin Jibek Joly telearnasyna bergen suhbatynda elimizde atom elektr stantsiiasynyń (AES) qurylysy keminde eki jyldan keiin bastalatynyn málimdegen edi.
Onyń aitýynsha, AES salýǵa nietti tórt iri kompaniianyń ishinen kommertsiialyq usynystardy baǵalaý jáne tańdaý jumystaryna bir jyl ýaqyt ketedi. Odan keiin taǵy bir jyl qaýipsizdik, qorshaǵan ortaǵa áseri jáne basqa da tehnikalyq esepterdi daiyndaýǵa jumsalmaq.
Barlyq qujat daiyn bolǵannan keiin qurylys jumystary bastalady. Jalpy qurylys shamamen bes jylǵa sozylady. Osylaisha, búkil protsess jeti jyldai ýaqyt alady.
Buǵan deiin agenttik AES-ti jobalaýdan bastap paidalanýǵa berýge deiingi merzimdi 10–12 jyl dep boljaǵan edi.
