Freedom Inside '26

Qazaqstan halqynyń aýyldardan jappai kóshýi 25 jyldaǵy eń joǵary kórsetkishke jetti

Qazaqstan halqynyń aýyldardan jappai kóshýi 25 jyldaǵy eń joǵary kórsetkishke jetti
Foto: Freepik

2024 jyly aýyl halqynyń kóshi-qon kórsetkishi (kelgender men ketkenderdiń aiyrmasy) 111,4 myń adamdy qurady. Bul alǵash ret 2000 jyldan beri rekordtyq deńgeige jetip otyr, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Aýyldyq aimaqtardaǵy teris kóshi-qon úrdisi jyl saiyn baiqalady. Alaida osy jyly jaǵdai erekshe, óitkeni ótken jyldary bul kórsetkish ondaǵan myń adamdy qurasa, qazir esep júz myńdap júrgizilýde.

Aita keteiik, aýyl halqynyń kóshi-qon saldosy elimizdiń barlyq óńirinde teris mánge ie. Tek Almaty (7,6 myń adam) jáne Atyraý (275 adam) oblystarynda ǵana oń kórsetkish tirkelgen. Degenmen jalpy saldony qalyptastyrýda halqy eń tyǵyz ornalasqan Túrkistan oblysy basty ról atqarady. Onyń úlesi 26%-dy qurap, kórsetkish –29,2 myń adamǵa jetken.

Sonymen qatar tabiǵi ósim teris kóshi-qon saldosyn ótei almady: týǵandar men qaitys bolǵandardyń arasyndaǵy aiyrma 96,8 myń adamdy qurady. Osylaisha, kóshi-qon men tabiǵi qozǵalys nátijesinde aýyl halqy ótken jylmen salystyrǵanda 14,6 myń adamǵa azaidy. Al, kerisinshe, qala halqy 266,8 myń adamǵa kóbeidi.

Nátijesinde bul úderis eldegi ýrbanizatsiia deńgeiiniń 0,8 paiyzdyq tarmaqqa ósip, 63%-ǵa jetýine alyp keldi. Bul 2000 jyldan bergi eń joǵary kórsetkish.

Aita keteiik, buǵan deiin Májilis depýtaty Rinat Zaiytov aýyldardyń qazirgi jai-kúiine nazar aýdaryp, Premer-ministrge saýal joldaǵan edi. 

Onyń aitýynsha, aýyldar qaraýsyz qalǵan qarttyń kúiin keship otyr.

“34 jyl ishinde qanshama aýyl turǵyny týǵan jerin amalsyz tastap ketti. Buǵan infraqurylymnyń joqtyǵy, meditsinalyq qyzmet pen bilim sapasynyń tómendigi, turaqty jumystyń jetispeýshiligi, tipti qarapaiym internettiń bolmaýy sebep. Sonyń saldarynan, qanshama aýylymyz “mújilgen súiektei” múshkil halge jetip, jabylyp qaldy”, – dedi depýtat.

Onyń sózinshe, 2024 jyldyń ózinde Soltústik Qazaqstan oblysynda 141 aýyldyń resmi mártebesi joiylǵan.

“Sońǵy 5 jylda ShQO-da 350 aýyl, SQO-da 635, Pavlodar oblysy boiynsha 352 aýyl bos qaldy. Bul jai ǵana sandar emes, bul – myńdaǵan otbasynyń týǵan jeri, ómiriniń bir bólshegi. Aýyl degen jai jaba salatyn esik emes, qazaqtyń altyn besigi ekenin nege umyttyq? Iá, Úkimettiń “Aýyl – el besigi” jáne AMANAT partiiasynyń “Aýyl amanaty” degen aýyl tamyryna qan júrgizetin, sátti baǵdarlamalary usynylyp jatyr, olardy tipti engizdi de. Nátijesi de jaman emes. Biraq bir - eki baǵdarlama Qazaqstannyń barlyq aýyldaryn gúldendirip jibere almaidy ǵoi”, – dep atap ótti Zaiytov.

Depýtattyń aitýynsha, Memleket basshysy aýyldy damytý máselesin birneshe ret kótergenimen, is júzinde jaǵdai ózgermegen.

“Búginde aýyl turǵyndary óz kúshimen kásip ashaiyn dese – qarjy tapshy, jer alǵysy kelse – múmkindik joq, mal ósireiin dese – infraqurylym qarastyrylmaǵan. Tipti aýyl ákimderiniń ózinde qajetti tehnika men qarjy jetkiliksiz. Osyndai jaǵdaida halyqqa “aýyldan nege kóshesińder?” dep suraýdyń ózi artyq”, – dedi ol.