Qazaqstan úkimeti Qarashyǵanaqtaǵy gaz óńdeý zaýytynyń qurylysyn ýaqytsha toqtatýǵa sheshim qabyldady. Oǵan bilik pen halyqaralyq investorlar Shell jáne Eni kompaniialary arasyndaǵy kelispeýshilik sebep boldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Upstream basylymynyń habarlaýynsha, 17 mamyr kúni Qazaqstannyń PSA agenttigi («Qarashyǵanaq» jobasyna jaýapty memlekettik organ) Shell jáne Eni kompaniialaryna gaz óńdeý zaýytynyń qurylysyn dereý toqtatýdy tapsyrǵan.
Shell men Eni – Qarashyǵanaq jobasyn basqaratyn Karachaganak Petroleum Operating (KPO) konsortsiýmynyń negizgi aktsionerleri. Bul konsortsiýmnyń quramynda, sondai-aq, qazaqstandyq «QazMunaiGaz», amerikalyq Chevron jáne reseilik «Lýkoil» bar.
Jospar boiynsha KPO quny 3,5 mlrd dollar turatyn gaz óńdeý zaýytyn turǵyzýy tiis edi. Zaýyttyń qýaty jylyna 4 mlrd tekshe metr gaz óńdeýge eseptelgen. Alaida jobanyń jalpy quny men iske qosylý merzimine qatysty daý-damailar Qazaqstan úkimeti men batystyq munai alpaýyttary arasyndaǵy kelispeýshilikti tereńdete túsken.
2024 jyldyń shilde aiynda sol kezdegi Energetika ministri Almasadam Sátqaliev zaýyt qurylysy operatordyń qarajaty esebinen júzege asatynyn málimdegen bolatyn. Degenmen sodan beri jobaǵa qatysty aitarlyqtai ilgerileý baiqalmady. Biylǵy naýryzda KPO injenerlik daiyndyq jumystaryna kiriskenin jariialady.
Qazirgi tańda Qarashyǵanaq gazyn satyp alýshy negizgi tutynýshy – Reseidiń Orynbor gaz óńdeý zaýyty. KPO Qarashyǵanaqtan jylyna shamamen 9 mlrd tekshe metr gazdy Orynborǵa jetkizip, ol jaqtan óńdelgen kúiinde Qazaqstanǵa qaitarylady da, ishki naryqta satylady.
KPO aldaǵy ýaqytta Qarashyǵanaqtaǵy gaz óndirý kólemin jylyna 9 mlrd-tan 13 mlrd tekshe metrge deiin arttyrýdy kózdegen. Osydan týyndaityn qosymsha 4 mlrd tekshe metr gazdy óńdeý mindeti jańa zaýytqa júktelýi tiis bolatyn.
Alaida zaýyttyń iske qosylý merzimi 2028 jyldan 2030 jylǵa aýysyp ketkendikten, Qazaqstan biligi bul jobany sheteldik kompaniialardyń kómeginsiz óz kúshimen júzege asyrý máselesin qarastyra bastady.
Upstream basylymy jariialaǵan derekke sáikes, PSA agenttigi KPO-ǵa joldaǵan hatynda: «Aktsionerler joba jumystaryn basqarý úshin qurylǵan birlesken jumys tobyn taratýlary qajet», – dep jazǵan.
Bul hat Shell kompaniiasynyń Qazaqstan Premer-ministri Oljas Bektenovpen kezdesýinen eki kún buryn joldanǵan. Kezdesý barysynda eki tarap qurylys qarqynyn jedeldetý múmkindigin talqylaǵan edi.
Aita ketelik, Qazaqstan biligi men Qarashyǵanaq aktsionerleri arasynda burynnan beri sozylyp kele jatqan arbitrajdyq daý bar.
Eske salaiyq, buǵan deiin Eni Reseidegi ókildiginiń jumysyn toqtatqanyn habarlaǵan edik.
Interfaks-Qazaqstan agenttigi 2000 jyldan bastap Máskeýde jumys istep kelgen bul ókildiktiń jumysy 5 maýsymnan bastap toqtatyldy, dep habarlaidy sheteldik zańdy tulǵalar ókildikterin akkreditteý týraly memlekettik tizilimine silteme jasap.
