Saiasattanýshy Ǵaziz Ábishev Qazaqstan men Qytai arasyndaǵy strategiialyq áriptestikke qatysty pikir bildirdi. Onyń aitýynsha, eki eldiń ózara yqpaldastyǵy teń quqyqty áriptestik pen strategiialyq salqynqandy esepke negizdelgen, dep habarlaidy Dalanews.kz.
“Halyqaralyq sarapshylardyń pikirinshe, XXI ǵasyrda álemdik ekonomikanyń ortalyǵy birtindep Soltústik Atlantikadan Ońtústik Qytai teńizi mańyna oiysyp keledi. Bul jerde Vetnam, Malaiziia, Indoneziia, Singapýr bar, taiaq tastam jerde Úndistan, Ońtústik Koreia, Japoniia, Aýstraliia ornalasqan. Al basty róldi Qytai atqaryp otyr. Ol tek óńirlik emes, jahandyq ekonomikalyq úderisterdiń de qozǵaýshy kúshi sanalady.
“Búginde búkil álem úshin Beijińmen konstrýktivti qatynas ornatý basty basymdyqqa ainaldy. Bul baǵytta Qazaqstan aitarlyqtai tabysqa qol jetkizdi. “Qazaq-qytai ózara yqpaldastyǵy buryn-sońdy bolmaǵan qarqynmen, jan-jaqty jáne máńgilik strategiialyq áriptestik rýhynda damyp keledi”, – dedi Prezident Toqaev Astanada QHR Tóraǵasy Si Tszinpinmen kezdesýde.”, — deidi Ábishev.
Saiasattanýshynyń pikirinshe, Qytai qazirgi tańda tek óńirlik emes, sonymen qatar jahandyq ekonomikalyq protsesterdiń basty draiverine ainalǵan.
“Anyǵynda, Qazaqstan men Qytai arasyndaǵy qarym-qatynastyń qanshalyqty erekshe ekenin kóp adam túsine bermeidi. QHR, sabyryn joǵaltpai, AQSh, Eýropalyq Odaq jáne basqa eldermen qatynasynda qatań ári birizdi saiasat ustanyp keledi. Indýstriialandyrýdyń jáne jańa ekonomikalyq sektorlardyń qarqyndy damýy Qytaiǵa joǵary deńgeidegi ekonomikalyq derbestik pen jahandyq yqpal beredi. Qazirdiń ózinde kóptegen másele boiynsha Qytai úkimetimen “oiyn oinaý” múmkin emes – oǵan álemniń kóptegen núktesinde alańdaidy, soǵan qarap boi túzeidi”, — deidi ol.
Sarapshynyń málimetinshe, bul - Qazaqstannyń kópvektorly, utymdy ári pragmatikalyq syrtqy saiasatynyń nátijesi.
“Osyndai jaǵdaida Qazaqstan Beijińniń salqynqandy pragmatizmin eskere otyryp, Qytaidyń erekshe yqylasyna ie bolyp otyr. Eki eldiń qarym-qatynasy ózara egemendikti qurmetteýge, ishki isterge aralaspaýǵa jáne halyqaralyq arenada bir-birin qoldaýǵa negizdelgen”, — dep qosty ol.
Saiasattanýshy bul pikirdi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta rastaǵanyn atap ótti.
“Astanada QHR Tóraǵasy Si Tszinpinmen kezdesý barysynda ol:
“Qytai Qazaqstanmen yntymaqtastyq ornatýda eshqashan qandai da bir saiasi shart qoiǵan emes. Biz Sizdiń elimizdiń egemendigin jáne qaýipsizdik kepildigin turaqty túrde qoldap kele jatqanyńyzdy joǵary baǵalaimyz. Biz Qytaidyń beibit bastamalaryn qoldaimyz jáne ádiletti álemdik tártip ornatýdaǵy Sizdiń elińizdiń rólin joǵary baǵalaimyz”, – dep atap ótti Memleket basshysy”, — deidi saiasattanýshy.
Ǵaziz Ábishevtiń aitýynsha, Qazaqstan úshin bul jaǵdai – tarihi múmkindik.
“Munyń barlyǵy Qazaqstannyń kópvektorly saiasaty aiasynda kórshi elderdiń strategiialyq múddelerin muqiiat eskerip, sol múddelerge nuqsan keltirmei sheshim qabyldai bilýiniń nátijesi.
Qazaqstan úshin álemdik ekonomikalyq ortalyqtyń jyljýy – Eýropanyń shyǵys shetinde ornalasqan elden Aziianyń batys shetine ainalý degendi bildiredi. Mundai jaǵdaida shetkeri aimaq bolýmen shektelmei, óńirlik ekonomikalyq damýǵa belsendi túrde qatysý asa mańyzdy. Ol úshin iri ekonomikalyq jobalarǵa aralasyp, Qytai men basqa elderdiń investitsiialaryn tartyp, Qazaqstandy jahandyq óndiristik jáne saýda tizbekterine engizý qajet. Munyń bárinen mol paida tabýǵa bolady – eger barlyǵy salqynqandy eseppen, fobiiasyz, nemqurailyqsyz, tabandylyqpen atqarylsa”, — dedi ol.
Onyń aitýynsha, búgingi tańda Qazaqstan men Qytai arasynda birlesip jumys isteýge bolatyn kóptegen baǵyt bar.
“Aziiadan Eýropaǵa jerústi tranziti, atom elektr stantsiiasy jobasyn pysyqtaý, balamaly energetika, bilim men ǵylym, aýyl sharýashylyǵy – Qazaqstan men Qytaidyń birlese damýyna múmkindik beretin salalar jeterlik. Eń bastysy – osy múmkindikterdi múlt jiberip almai, shyn máninde jarmasyp, barynsha paidalaný kerek”, — dep túiindedi ol.
Eske salaiyq, kúni keshe Astanaǵa Qytai Halyq Respýblikasynyń tóraǵasy Si Tszinpin saparmen keldi. Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev ony áýejaidan qarsy alyp, elimizdegi joǵary deńgeidegi qurmet kórsetildi. El shekarasynan bastap elordaǵa deiin Qytai kóshbasshysynyń bortyn Qazaqstan Áýe qorǵanys kúshteriniń ushaqtary súiemeldedi. Trapta qurmet qaraýyly sap túzedi, al mártebeli meimanǵa Qazaqstan men Qytaidyń týlaryn ustaǵan jetkinshekter qoshemet kórsetti.
Kezdesý barysynda Prezident Qasym-Jomart Toqaev pen QHR tóraǵasy Si Tszinpin 24 úkimetaralyq jáne vedomstvoaralyq qujatqa qol qoidy.
"Eki el delegatsiiasynyń músheleri energetika, aeroǵarysh, tsifrlandyrý, keden, aýyl sharýashylyǵy, elektrondy saýda, týrizm, ziiatkerlik menshik, meditsina, media, ǵylym, óńiraralyq bailanys salalaryndaǵy yntymaqtastyqty qamtityn qujattarmen almasty", - dep jazylǵan Aqorda taratqan habarlamada.
Olardyń ishinde investitsiialardy kótermeleý jáne ózara qorǵaý, tehnikalyq-ekonomikalyq yntymaqtastyq týraly úkimetaralyq kelisimder bar.
