Qapparovty kim óltirdi?

Qapparovty kim óltirdi?
"Qapparovty ýlap óltirdi degen sybys tarady" deidi "Qoǵamdyq pozitsiia" gazeti. Sybys san túrli bolýy múmkin. Buǵan sene berýge bolmaidy. Áitkenmen, jel turmasa shóptiń basy qimyldamasy anyq.   

Amerikalyq isker jýrnal Bloom­berg Qapparovtyń qazasyn Singapýr premmer-ministri Li Kýan Iu jáne AQSh federaldy qorynyń burynǵy basshysy Laila Gremlimen birge ótken aidaǵy orny tolmas eń qaiǵyly qazalardyń tizimine qosypty. Basylym Qappparovty ýran óndirýde aldyńǵy orynda turǵan óndiriske jetekshilik etkenin aityp, naýryz aiynyń basynda onyń "Qazatomóndiristi" atom elektrstansylaryna arnalǵan janarmai shyǵaratyn eń iri óndiris ornyna ainaldyramyn degen ýádesin eske salady.

[caption id="attachment_10084" align="alignright" width="508"]
nk
nk
Nurlan Qapparov 45 jasynda Beijińde kóz jumdy[/caption]

Ol Qazaqstandaǵy eń qaltaly 50 baidyń qatarynda boldy. Forbes jýrnalynyń dereginshe, Qapparovtyń bailyǵy shamamen 120 million dollardy quraidy.

Qapparov 26 naýryzda Beijińge saparynda kóz jumdy. Resmi málimet: túski as kezinde júregi toqtap qalǵan. Biraq, buǵan senýge bola ma?

2009 jyldyń mamyrynda "Qazatomóndiristi" basqarǵan Muhtar Jákishev quryqtaldy. Keibir derekterge qaraǵanda, budan bir jyl buryn ol Qazaqstannyń ýran óndirisinde kóshbasshy elderdiń qataryna shyǵyp, álemdik iadrolyq energetikalyq naryqtyń negizgi oiynshysyna ainalatynyn aitqan. Jákishev qamalǵannan keiin, bul jospardyń birazy sol kúii aiaqsyz qaldy.

Dál osy Bloom­berg 2008 jyldyń sáýirinde "Qazaqstan úshin qazirgi ýran kózderi 70 jyl burynǵy Saýd Arabiiasy anyqtaǵan munai qoryndai mańyzǵa ie bolady" dep jazypty. Al CentralAsiaOnline.com saitynyń habarlaýynsha Qazaqstandaǵy ýran kenishterin igerý ońai ári arzan.

Muhtar Jákishevtyń "ýran qory boiynsha ekinshi orynda turǵan (Avstraliiadan keiin) Qazaqstan 2009 jyly ýran óndirýde birinshi orynǵa shyǵady" dep málimdeitin kezi osy tus. Alaida ony quryqtaǵannan keiin "Qazatomóndiriske" Vladimir Shkolnik taǵaiyndaldy. "Sheteldik basylymdardyń jazýynsha, ol atalǵan salanyń Jákishev jasaǵan damý strategiiasyn ýysynan shyǵaryp aldy. Al keibir basylymdardyń dereginshe, ol otandyq ýran óndirisin Reseige jyǵyp bergen. Biraq, tolyqqandy tapsyryp úlgermeidi. Ornyna Qapparov keldi de, Jákishev jasaǵan jobany jalǵastyrdy.Bul joba tabiǵi ýrandy eksporttaýdan iadrolyq janarmai jasaýǵa kóshý bolatyn. Is júzinde ýran tasymalyna qaraǵanda, budan túsetin tabys ta tolymdy bolar edi", – deidi "Qoǵamdyq pozitsiia" gazetiniń tilshisi.

Atap aitqanda, Jákishevtiń kezindegi ýrandy tazartyp, qospalardan aryltatyn Óskemendegi zaýyttyń qurylysy áli bastalǵan joq. Ony qoldanysqa berýdi 2018 jylǵa deiin shegergen kórinedi.

 

Sebebi? Buǵan ýran salasyndaǵy reseilik bilik kedergi keltirip otyr.

Sońǵy 10 jylda Qazaqstan ýran óndiretin kóshbasshy elge ainaldy. Jerimizde ýrannyń 12 paiyzy shoǵyrlanǵan. Al Dúniejúzilik iadrolyq qaýymdastyqtyń dereginshe, Qazaqstanda qazirgi kúni 17 ýran kenishi jumys isteidi, alaida olardyń tek 5-i ǵana "Qazatomóndiriske" tiesili. Ózgesin bizdiń el sheteldik áriptestermen birigip igeredi. Onyń ishinde Resei de bar...

[caption id="attachment_10085" align="alignleft" width="332"]
preview-image
preview-image
"Qazatomóndiristiń" burynǵy basshysy Shkolnik suhbat berip tur[/caption]

"Qazatomóndiristi" Shkolnik basqarǵan kezde Qazaqstannyń ýran salasyn Reseimen birigip damytýǵa basymdyq berý kerek degen pikirler jii aityldy. Alaida reseilikter Qazaqstanǵa kónergen, eskirgen reaktorlardy beretin, olardyń kópshiligi 70-shi jyly jasalǵan "Kitionok" atomdyq sý asty kemesinde turǵany keiin belgili boldy.

Jákishev sottalǵannan keiin onyń japonnyń ataqty "Toshiba" kompaniiasymen birlesken jobasy jolda qaldy. Dál osy "Qoǵamdyq pozitsiianyń" jazǵanyndai, atom óndirisinde jańa tehnologiialarǵa ie japondyq kompaniia Jákishovtyń ornyna kelgen jańa basshylyqqa kúmánmen qarapty. "Al Jákishevtiń qazaqstandyq ýran óndirisindegi Resei yqpalyn azaitýǵa tyrysqany belgili" deidi gazet tilshisi.

Keibir derekterge qaraǵanda , "Qazatomóndiriske" kelgen Qapparov dál osy Toshibamen qaita bailanys ornatýǵa umtylǵan. Iaǵni, Jákishev aiaqtai almai ketken isti qaita sabaqtaýǵa tyrysqan.

Keibir ortada Qapparovtyń qazasyna qatysty mynadai pikirler aitylady: oǵan óte qatty áser etetin ý berip, reseilik arnaiy qyzmet agentteri óltirdi. Jáne Qazaqstanda emes, qytailarǵa kúdik túskenin qalady. Eger ýran óndirisindegi memlekettik satyp alýda Qapparov Reseige qaraǵanda Qytaiǵa basymdyq bergenin eskersek, bul boljam da shyndyqqa janasymdy bolýy múmkin.

Qalai bolǵanda óz óliminiń qupiiasyn Qapparov ózimen birge ala ketti.

Onymen qoshtasý kezinde vitse-premer Saǵyntaev, Almaty qalasynyń ákimi Esimov jáne Shkolnik sóz aldy. Shkolnik bet oramalymen kóz jasyn súrtti. Munysy qanshalyqty shynaiy boldy eken? Kim bilgen...