2025 jylǵy qańtardaǵy Qazaqstan biýdjetiniń oryndalýyna keletin bolsaq, respýblikalyq biýdjetke túsýi tiis salyq túsimderi jospar boiynsha oryndaldy, al jergilikti túsimder aitarlyqtai asyra oryndalǵan. Biraq, soǵan qaramastan kórsetkishter kóńil kónshitpeidi. Alaida, ekonomist Ǵalymjan Aitqazin bul rette qandai da bir qorytyndy jasaýǵa áli erte ekenin aitady, dep jazady Dalanews.kz.
Qazaqstan Qarjy ministrliginiń málimetinshe, 2025 jylǵy qańtarda nemese 1 aqpanda respýblikalyq jáne jergilikti biýdjetterdi qamtityn memlekettik biýdjettiń jiyntyq kiristeri 2 trln teńgeni qurady, onyń 1,3 trln teńgesi salyq túsimderi bolyp tabylady. Bul arada jergilikti biýdjetterdiń asyra iske asyrýy arqasynda atalǵan kezeńdegi jospar 121,2%-ǵa oryndalǵanyn basa aita ketelik.
Jalpy, Ulttyq bank Ulttyq qordan ýáde etken transfertterdiń jartysyn ǵana aýdarǵandyqtan, biýdjet kirisi qysqardy. Ulttyq qordan biýdjetke kepildendirilgen transfert josparlanǵandai 400 mlrd teńgeni qurasa, 650 mlrd teńge bolýy tiis nysanaly transfert 76,9% azaiyp, 150 mlrd teńge ǵana boldy.
"Respýblikalyq biýjetke keletin bolsaq, qańtar aiynda kópten beri alǵash ret túsimder 100 paiyzdan asa, al korporativtik tabys salyǵy boiynsha jospar 94,5% – 359,3 mlrd teńgege, QQS – 95,2%, 292,1 mlrd teńgege deiin, aktsizder – 74,9%, 8,7 mlrd teńgege deiin oryndaldy. Buǵan avanstyq tájiribe arqyly qol jetkizilgen joq dep úmittenemiz", - deidi Aitqazin.
1,1 trln teńgege josparlanǵan respýblikalyq biýdjet qańtar aiynda Ulttyq qordan 550 mlrd teńge transfert aldy. Budan bólek, respýblikalyq biýdjetke 348 mlrd teńge zaim aqsha kelip tústi, al jospar boiynsha bir jyl boiynda rekordtyq kólemde - 8,3 trln teńge tartylady dep kútilýde.
Jergilikti biýdjetter qańtarda da salyq alymdary boiynsha jospardy asyra oryndaý úrdisin jalǵastyrdy, máselen KTS jospardaǵydan 175%-ǵa, JTS 184%-ǵa, al áleýmettik salyq 157%-ǵa asyra jinaldy.
Qańtar aiynda memlekettik biýdjet tapshylyǵy 329 mlrd teńge deńgeiinde "profitsit" bolyp qalyptasty, degenmen munai túsimderinen tys tapshylyq (-) 269 mlrd teńgeni qurady, biraq Ulttyq qordan josparlanǵan transfertter kelip túsken kezde jáne shyǵys bóliginiń únemdi oryndalýy kezinde alda bul kórsetkish odan da joǵary bolýy múmkin.
"Ázirge, "salyq nashar jinaldy" dep biz dabyl qaǵýǵa erte dep sanaimyz. Óitkeni Teńiz ken ornynda jańa jobanyń iske qosylǵany qańtarda ǵana, onda alda Ulttyq qorǵa túsetin salyqtardyń kólemi ulǵaiyp, Qazaqstan ekonomikasyna oń áser etedi dep kútiledi", dep jazady jelide Ǵalymjan Aitqazin.
Buǵan deiin túzetýler men ózgerister engizilgen Salyq kodeksin Májilis óz qaraýyna alǵany habarlanǵan.
