2025 jyldyń qańtar aiynyń qorytyndysy boiynsha bank sektorynyń aktivteri, sondai-aq kreditter men depozitter qorjyndarynyń sany kúrt qysqardy. Nesie dinamikasy teris mánge ie, sarapshylardyń pikirinshe, bul korporativtik nesieleý kóleminiń tómendeýine bailanysty boldy, al bólshek saýda sektorynyń ósimi 2024 jylǵa qaraǵanda tómen qarqynda damyǵan. Bankterdiń nesie portfeliniń de sapasy nasharlaǵan: 30 kúnnen astam keshiktirilgen jáne NPL90+ nesieler úlesi ósti. Bul týraly Halyk Finance-tiń bank sektoryna jasaǵan sholýynda aitylady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
2024 jyldyń aiaǵynda maýsymdyq sipatqa bailanysty ósimnen keiin qańtar aiynda jeke jáne zańdy tulǵalardyń depozittik portfeliniń sany qysqardy. Bul rette depozitterdi dollarlandyrý deńgeiiniń shamaly ósimi baiqaldy. Kapitaldyń jetkiliktilik deńgeii áli de zańmen belgilengen normativterden asyp túsýde. Kapital men aktivterdiń kiristiligi ósýde. Ulttyq bank alyp qoiǵan ótimdilik kólemi, negizinen depozittik aýktsion arqyly júrgizilgen operatsiialar esebinen shamaly ósti.
Bank sektory aktivteriniń tómendeýi
2025 jylǵy qańtarda kommertsiialyq bankterdiń aktivteri 1,5%-ǵa, iaǵni 60 610 mlrd teńgege deiin azaidy, al jeltoqsanda, kerisinshe 4% ósim bolǵan. Sonymen qatar aktivter quramynda bankterdiń baǵaly qaǵazdar portfeliniń 3,4%-ǵa, iaǵni 12 061 mlrd teńgege deiin jáne ótimdi aktivter 3,3%-ǵa, demek 21 636 mlrd teńgege deiin qysqardy. Bul rette bank sektorynyń barlyq aktivteriniń qurylymyndaǵy ótimdi aktivterdiń de úlesi azaiyp, 35,7% -dy (jeltoqsanda - 36,3%) qurady.
Nesielik portfelderdiń qysqarýy
2025 jylǵy qańtarda bankter bergen kreditterdiń jiyntyq portfeli 0,7%-ǵa, iaǵni (jeltoqsanda +2,5% bolǵan) 35 699 mlrd teńgege deiin qysqardy. Kreditter portfeliniń arýyna zańdy tulǵalarǵa beriletin kreditter kóleminiń 2,5% (jeltoqsanda+3,6% bolǵan) tómendeýine bailanysty boldy, al jeke tulǵalarǵa berilgen kredit kólemi 0,6%-ǵa (jeltoqsanda +1,7% bolǵan) shamaly ósti. Shetel valiýtasynda berilgen nesie kóleminiń edáýir tómendeýi baiqaldy — 4,1% (jeltoqsanda: +2,6%) tómendedi, al ulttyq valiýtadaǵy kreditter 0,3%-ǵa ((jeltoqsanda: +2,5%) tómendedi.
Bankter bergen kreditteriniń jiyntyq portfelindegi zańdy tulǵalar portfeliniń úlesi taǵy azaiyp, 41,7% -dy qurady (jeltoqsanda- 42,5%). Berilgen kreditter boiynsha belgilengen ortasha syiaqy mólsherlemeleri jeltoqsandaǵy 17,1% - dan 2025 jylǵy qańtarda 19,6%-ǵa deiin ósti. Bul rette zańdy tulǵalardyń qaryzdary boiynsha mólsherlemeler 18,7%-ǵa deiin (jeltoqsanda - 17,1%), jeke tulǵalardyń kreditteri boiynsha 20,3% - ǵa deiin (jeltoqsanda - 17%) ósti.
Jumys istemeitin nesielerdiń úlesi ósti
Jumys istemeitin nesielerdiń úlesi (npl90+) qańtarda 3,2%-ǵa deiin (jeltoqsanda - 3,1%), ótem merzimi 30 kúnnen asa keshiktirilgen nesielerdiń úlesi de 4,2% - ǵa deiin ósti (jeltoqsanda - 3,9%). Merzimi 30 kúnnen asa keshiktirilgen kreditter portfeli 5,8%-ǵa, iaǵni 1 488 mlrd teńge deiin, al NPL90+ portfeli 4,4%-ǵa, iaǵni 1 143 mlrd teńgege deiin ósti. Jumys istemeitin kreditterdi proviziialarmen qamtý deńgeii jeltoqsandaǵy 170,4%-dan qańtarda 167,8%-ǵa deiin tómendedi.
Bankterdiń birinshi eshelonyndaǵy jumys istemeitin kreditterdiń joǵary úlesi Eýraziialyq bankke (7,2%), Jusan Bank (6,7%), Bereke Bank (6,5%), Kaspi Bank (4,9%) jáne ForteBank-ke (3,2%) tiesili. Atalǵan bes banktiń jumys istemeitin kreditteriniń jiyntyq somasy sektordyń barlyq jumys istemeitin kreditteriniń 56,9%-yn nemese 650,5 mlrd teńgeni (jeltoqsanda 57,1%) qurady. Bul rette ekinshi eshelonda óteý merzimi 90 kúnnen asa keshiktirilgen kreditterdiń joǵary úlesi VTB Banki (11,6%), Nurbank (8,3%), Home Credit Bank (6,3%) jáne Zaman-Bank (4,4%) tarapynan baiqalady. Nominaldy mánde bul bankterdiń NPL90+ kólemi sektordyń barlyq jumys istemeitin kreditteriniń 7,0% nemese 80,4 mlrd teńgeni (jeltoqsanda 7,3%) qurady.
Tutastai alǵanda, sektor boiynsha nesielik táýekel quny azdap ósti: jeltoqsandaǵy 5,5%-dan qańtardaǵy 5,7% - ǵa deiin. Birinshi eshelonda bul kórsetkish kóptegen bankterde artty: Jusan Bank-te 17%-ǵa (jeltoqsanda 16,6%), Bereke Bank-te 14,4%-ǵa (jeltoqsanda 13,7%), Eýraziialyq bankte 13,2%-ǵa (jeltoqsanda 12,6%), Bank RBK-da 5,4%-ǵa deiin (jeltoqsanda 4,8%), Halyq bankinde 5,2%-ǵa (jeltoqsanda 5%), ForteBank-te 5%-ǵa (jeltoqsanda 4,9%), BankTsentrKreditte 4,9%-ǵa (jeltoqsanda 4,5%), Fridom Bank Qazaqstanda 2,9%-ǵa (jeltoqsanda 2,8%), sondai-aq Sitibankte 0,2%-ǵa deiin (jeltoqsanda 0,1%) ósti. Ótken aimen salystyrǵanda bul kórsetkishter qańtarda Kaspi Bank (5,2%) pen Otbasy Bankke (0,2%) qatysty ózgergen joq.
Bankterdiń ekinshi eshelonynda kredittik táýekederdiń joǵary mánderi Zaman Bankinde 72,7% (jeltoqsanda 70,1%), VTB Bankinde 20,7% (jeltoqsanda 19,6%) jáne Nurbankte 17,7% (jeltoqsanda 17,2%) deńgeiinde baiqaldy. Kórsetkishtiń eń tómen mánderi (1% - dan azy) ADCB islam bankinde (0,6%), Shinhan Bankinde (0,4%) jáne Qazaqstandaǵy Qytai Bankinde (0,2%) tirkeldi.
Depozittik portfelder sanynyń azaiýy
Qańtar aiynda bankterdiń depozitteriniń jalpy portfeli 2,1% -ǵa (jeltoqsanda: +6,8%) , iaǵni 40 403 mlrd teńgege deiin tómendedi. Mundai tómendeý korporativtik sektorda 2,3% - 18 259 mlrd teńgege deiin (jeltoqsanda: +8,3%) jáne bólshek segmentte 2,0% (jeltoqsanda: +6,1%) - 22 144 mlrd teńgege deiin qysqardy.
Valiýtalar bólinisinde depozittik bazanyń tómendeýi teńge túrindegi salymdarǵa da qatysty baiqaldy — 2,4% nemese 31 249 mlrd teńgege deiin, sondai-aq valiýtalyq salymdar - 1,4% nemese 9 154 mlrd teńgege deiin. Dollarlandyrý deńgeii qańtarda azdap ósip, 22,7%-dy qurady (jeltoqsanda 22,5%). Teńge túrindegi bólshek depozitter qańtar aiynda 2,2%-ǵa, iaǵni 17 602 mlrd teńgege deiin, valiýtada 0,9%-ǵa, iaǵni 4 542 mlrd teńgege (8 747 mln dollar) deiin tómendedi. Teńge túrindegi korporativtik salymdar 2,5%-ǵa, iaǵni 13 647 mlr teńgege deiin, al valiýtada 1,8%-ǵa, iaǵni 4 612 mlrd teńgege (8 881 mln dollar) deiin azaidy.
Birinshi eshelon bankterde depozitter portfeli qańtar aiynda 3%-ǵa nemese 38 258 mlrd teńgege deiin azaidy. Osy toptyń barlyq derlik bankterinde depozitterdiń jappai jabylýy baiqaldy (Otbasy Banki, Fridom Bank Qazaqstan jáne Bereke Bank-ten basqasy): Kaspi Bank (-8,2%; 555 mlrd teńge), RBK Banki (-8,1%, 133 mlrd teńge), Sitibank (-5,9%, 61 mlrd teńge), Jusan Bank (-5,2%, 89 mlrd teńge), ForteBank (-3,2%, 92 mlrd teńge), Eýraziialyq bank (-2,9%, 65 mlrd teńge), Halyq Banki (-1,8%, 223 mlrd teńge), TsentrKredit Banki (-1,2%, 62 mlrd teńge). Depozitterdiń ósimi myna bankterde tirkeldi: Fridom Qazaqstan Bankinde (+5,6%, 59 mlrd teńge), Otbasy Banki (+1,4%, 37 mlrd teńge) jáne Bereke Bank (+0,7%, 10 mlrd teńge).
Ekinshi eshelondaǵy bankterdiń depozittik portfeliniń mólsheri qańtar aiynda 0,8%-ǵa, iaǵni 3 033 mlrd teńgege deiin tómendedi. Úlken kólemdegi aqshanyń kelýi tórt bankte baiqaldy: ADCB Islam banki (+56,2%, 12 mlrd teńge), Zaman banki (+17,6, 2 mlrd teńge), Almatydaǵy Qytaidyń Saýda-ónerkásip banki (+1,9%, 4 mlrd teńge), Shinhan Bank (+0,5%, 3 mlrd teńge). Qalǵandarynda depozittik portfelder sany qysqardy: VTB Banki (-4,8%, 5 mlrd teńge), Home Credit Bank (-1,6%; 8 mlrd teńge), Nurbank (-1,1%; 4 mlrd teńge), Altyn Bank (-0,9%; 7 mlrd teńge), Qazaqstandaǵy Qytai Banki (-0,3%, 1 mlrd teńge).
Tartylǵan qarajatty paidalaný koeffitsienti nesielermen salystyrǵanda depozitter kóleminiń qatty tómendeýine bailanysty jeltoqsandaǵy 118,6%-dan qańtarda 116,1%-ǵa deiin tómendedi. Qańtar aiynda banktik emes zańdy tulǵalardyń teńgedegi depozitteri boiynsha ortasha belgilengen syiaqy mólsherlemesi 14,1%-ǵa deiin (jeltoqsanda 14,0%), jeke tulǵalardyń depozitteri boiynsha 13,5%-ǵa deiin ósti (jeltoqsanda 13,2%). Kommertsiialyq bankterdiń mindettemeler qurylymyndaǵy depozitterdiń úlesi sál tómendep, 80,1%-dy qurady (jeltoqsanda 80,7%).
Ulttyq Bankten alynǵan ótimdilik kóleminiń ósýi
Ulttyq Banktiń alyp qoiǵan ótimdiliktiń jalpy kólemi qańtarda 1,2%-ǵa (jeltoqsanda: +19,6%) ulǵaiyp, 7 616 mlrd teńgeni qurady. Mámileler kólemi 11,5%-ǵa nemese 6 364 mlrd teńgege deiin ósken depozitter aýktsiony Ulttyq Banktiń ótimdilikti alyp qoiýdaǵy basty quraly bolyp tabylady. Degenmen depozitter arqyly alý 45%-ǵa tómendep, 752 mlrd teńgeni qurasa, al qysqa merzimdi notalar arqyly alyp qoiý 10,1-ǵa nemese 500 mlrd teńgege deiin ósti.
Osylaisha, qańtar aiynda artyq ótimdilikti alýdyń jalpy mólsheri azdap ósti — 87 mlrd teńge, al sterildengen ótimdilik kólemi aqsha massasynyń kóleminiń 17%-yn (jeltoqsanda 16,5%) jáne EDB qaryzdarynyń jiyntyq kóleminiń 21,4%-yn (jeltoqsanda 21%) qurady.
Bank sektory tabysynyń ósimi
2025 jylǵy qańtarda Qazaqstan Fridom Bankinen basqa barlyq derlik kommertsiialyq bankter 229 mlrd teńge deńgeiinde qalyptasqan tabysty tirkedi, bul - jeltoqsan aiyndaǵy kórsetkishten 4,6%-ǵa artyq kólem.
Bank sektorynyń qańtar aiyndaǵy taza paiyzdyq kirisi 338 mlrd teńgeni (jylyna +27,1%), al taza komissiialyq kirisi — 53 mlrd teńgeni (jylyna: -5,3%) qurady. Eseptilik kezeńde rezervterdi (proviziialardy) qalpyna keltirýden túsken kirister jylyna 17,7%-ǵa ósip, 130 mlrd teńgeni qamtydy.
Bankterdiń menshikti kapitalynyń ulǵaiýy
2025 jylǵy qańtarda bankterdiń jiyntyq kapitaly 2%-ǵa ulǵaiyp, 9 069 mlrd teńgeni qurady. Birinshi eshelondaǵy bankter arasynda ForteBank pen Qazaqstan Fridom Bankinen basqasynda kapital ósimi baiqaldy: 0,4%-dan 4,5%-ǵa deiin, al ósim kólemi 1 trln 7 mlrd-tan 75 mlrd aralyǵyn qamtidy.
Ekinshi eshelonǵa jatatyn barlyq bankterde kapital ósimi baiqaldy. Zaman Bankinde (+5,4%; 0,7 mlrd teńge), Altyn Bank (+3,4%; 4,7 mlrd teńge), Shinhan Bank (+2,9%; 2,4 mlrd teńge), VTB Bank (+2,7%; 2,9 mlrd teńge) jáne Qazaqstandaǵy Qytai Banki (+2%; 2, 3 mlrd teńge).
Kapitaldyń kiristilig i(ROAE) qańtar aiynda 35,2%-ǵa deiin (jeltoqsanda 32,4%), al aktivterdiń kiristiligi (ROAA) 4,6%-ǵa deiin ósti (jeltoqsanda 4,5%). Bul rette kapital mýltiplikatorynyń máni aktivtermen salystyrǵanda bankterdiń menshikti kapitalynyń basyp oza ósýi esebinen jeltoqsandaǵy 6,92 H-ten qańtarda 6,68 H-qa deiin tómendedi.
Buǵan deiin Ulttyq Bankke qaryz bankterdiń top-menedjerlerine dividentter men bonýstar tóleýge tyiym salynǵanyn jazǵanbyz. Sondai-aq "Qyzyp ketti". Qazaqstanda bankter úshin qosymsha talaptar engiziledi" degen maqalamen de tanysa salasyzdar.
