Qajylyqtaǵy áielderge tán sharttar
Mahram sózi áieldiń tegi jaǵynan, bir emshekten sút emý nemese qaiyn jurty jaǵynan onymen úilený haram bolǵan adamdardy qamtidy.
Áiel kisige bir top musylman senimdi áiel kisilermen birigip, qajylyq saparyna shyǵý úkimi:
Qaisybir áiel bir top áieldermen qajylyq atqarsa, jeńildik retinde qajylyǵy durys bolady. Negizinde senimdi áielder bolsa da mákrúh úkimine kiredi.
Shafiiǵiler men Málikiler mazhabynda áiel senimdi áieldermen birge baratyn bolsa, qajylyǵy tolyq durys sanalady.
Iddá merzimin kútip júrmeýi. Qajylyqqa baratyn áiel kúieýinen ajyrasý nemese kúieýiniń marqum bolýy sebebi men iddá merziminde bolmaýy kerek. Talaqpen aitýmen bolǵan iddá merzimi úsh ai: «Sondai-aq talaq etilgen áielder ózdiginshe úsh etekkirdi kútsin!» [2], jáne «Talaq etken áielderińdi úilerińnen shyǵaryp jibermeńder. Olar da shyqpasyn!» [3] – degen, al aza tutýdyń iddá merzimi: «Sondai-aq senderdiń aralaryńnan ozyp, artynda áielderi qalǵan bolsa, áielderi ózdiginshe tórt ai on kún kútsin![4]», – dep buiyrǵan Alla Taǵala.
Áiel kisilerdiń er kisilerden ihramynyń ózgesheligi sol, kúndelikti qoldanystaǵy kiim kiiýine bolady. Betti tolyq tumshalap búrkeýine jáne niqap kiip, qolǵap taǵýyna bolmaidy. Ibn Abbas Paiǵambarymyz ﷺ: «Áieldiń ihramy betin búrkemeýinde...»[5], - degen.
Áielder shashtarynyń ushyn ǵana kesý arqyly ihramnan shyǵady.
Qajylyqqa baratyn áieldiń haiyzy (etekkir) nemese nifasy (bosanǵannan keiin keletin qany) kelse, ǵusyl quiynyp ihramǵa kire beredi. Paiǵambarymyzdyńﷺ: «Onymen birge qajylyq jasaý úshin jolǵa shyǵyp, Zýlhýlaifaǵa jetkende, Ýmais qyzy Asma bosandy. Asma Alla elshisine ﷺ «Ne isteimin?», – dep habar jiberdi. Ol «Ǵusyl quiyn jáne astyńa kiim (mata) ora, sosyn ihramǵa kire ber», [6], degen Jábir riýaiatynda.
Múmkindigine qarai áiel kisiler taýapty er kisilermen aralaspai, alysyraq taýap qylǵandary súnnet.
Qajylyqta haiyz jáne nifas halindegi áiel taýaftan basqa úkimderdi oryndai alady. Mekkeden qaitqansha tazarmasa, keter kezde Ýádáǵ taýafyn jasamaidy. Anyǵyn bir Alla biledi.
