Qajygeldinniń "daǵdarystan shyǵý" jospary túkke jaramaidy - sarapshy Baidildinov

Qajygeldinniń "daǵdarystan shyǵý" jospary túkke jaramaidy - sarapshy Baidildinov
dalanews.kz
Ekonomist Oljas Baidildinov burynǵy eks-premer Ákejan Qajygeldinniń Elmedia jobasyndaǵy eki saǵatqa jýyq suqbatyn tyńdap, ýaqytyn bosqa sarp etkenine ishi ashypty. Ol buryn úkimet basqarǵan adamnan ...

Ekonomist Oljas Baidildinov burynǵy eks-premer Ákejan Qajygeldinniń Elmedia jobasyndaǵy eki saǵatqa jýyq suqbatyn tyńdap, ýaqytyn bosqa sarp etkenine ishi ashypty. Ol buryn úkimet basqarǵan adamnan bos sózder emes, naqty usynys pen boljamdar kútkenin aitady. Alaida suqbatta munyń bári dám-tuzy joq, qurǵaq as sekildi bolyp shyqqan, dep jazady Dalanews.kz.

Onyń aitýynsha, suqbat eki kúnde 208 myń qaralym, 2,5 myńǵa jýyq pikir jinaǵan. Onda da pikir bildirýshiler bilikti synap-sybap, kerisinshe Qajygeldinge maqtaý jaýdyrǵan. Baidildinov "eks-premerden naqty jospary bar, júieli baǵdarlama kútken edim, biraq sońy bos sózge ainalyp ketti" dep qynjylady.

"Jalpy, qazir tań qalyp otyrmyn, ol kisi qalaisha vitse-premer, premer bolǵan? Suqbatta "daǵdarystan shyǵý baǵdarlamasy bar" dep dabyra qylap jariialaidy, biraq, naqtysynda, ádettegi jattandy tirkestermen ǵana shektelgen. Ne naqty tsifr joq, al boljam degen atymen joq", – deidi ekonomist.

Ary qarai Baidildinov Qajygeldinniń Londondaǵy qymbat jyljymaityn múligine jekelei toqtaldy. Onyń pikirinshe, eks-premer 2003 jyly Býkingem saraiyna jaqyn mańnan, britandyq Virgin araldarynda tirkelgen Zarek Investments Limited kompaniiasy arqyly 6,5 mln dollarǵa úi satyp alǵan.

Bul derekterdi "Panama dosesine" silteme jasap, "Azattyq radiosy" da kezinde jazǵan.

Demek, 90-jyldary Qazaqstanda premer bolyp turǵanda ol kisiniń jalaqysy óte jaqsy bolǵan sekildi! Bul ol kisiniń Londondaǵy jalǵyz jyljymaityn múlki bolmaýy múmkin.

Ekonomistiń aitýynsha, Qajygeldin óz suqbatynda energetikalyq kásiporyndardy ulttyq menshikke qaitarý, Qazaqstannyń búkil shekarasyn drondarmen qorǵaý, barlyq bankti baqylaýǵa alý sekildi usynystar aitqan.

Buǵan qatysty Baidildinov bylai deidi:

"Energetikalyq nysandardy jappai memleketke qaitaramyz" degen sózdiń 90-jyldary jekeshelendirýdi qoldaǵan, tipti odan paida tapqan adamnyń aýzynan shyqqany qyzyq eken. Sonda deimin de, Siz júrgizgen jekeshelendirý she, zańsyz bolǵany ma? Al dron shyǵaryp, ne isteimiz, biýdjettik daǵdarystan shyǵamyz ba? Tamasha sheshim, negizi. Endi ol drondardy qalai qýattandyramyz, energiiany qaidan alamyz, sol máseleni de birge sheshe ketpedińiz be?!.".

Qajygeldin sheteldik investorlarmen aradaǵy kelisimsharttardy da qaita qaraýdy usynǵan.

Biraq Baidildinov: "Kelisimsharttar ózińizdiń tusyńyzda jasaldy emes pe? Nege sol kezde osynyń bárin kelisip, rettei salmadyńyz, eger bul osynshalyqty ońai sharýa bolsa", – deidi.

Sonymen qatar eks-premer óz suqbatynda Qanat Bozymbaevty prezident ákimshiligine, odan keiin premer-ministrlikke laiyq dep ataǵan. Munai salasyna qatysty da jalpy sipattaǵy pikirlerin bildirip, qaita óńdeý jaiyn da qozǵaǵan.

Biraq ekonomist: "Bul – tyń ideia emes, naqty sandar men merzim, júzege asyrý jospary degen qaida" dep ortaǵa saýal tastaidy.

Baidildinovtiń aitýynsha, Qajygeldin uzaq jyldan beri Ulybritaniiada turyp jatyr, biraq sol eldiń salyqtyq júiesi men jalaqy saiasaty týraly bir de bir tushymdy taldaý jasamaǵan.

"Máselen, Ulybritaniiada qosymsha qun salyǵy - 20%. Eger Qajygeldin 20% joǵary dep eseptese, nege ózi turyp jatqan elde bul mólsherlemege qarsy shyqpaidy? Onyń ústine 90-jyldary Qazaqstanda premer bolǵanda, sol kisiniń tusynda da QQS mólsherlemesi 20% bolǵan. Muny kezinde men jazǵanmyn. Sonda ol ózi neni synap jatqanyn bilmeidi-aý deimin", - deidi ekonomist.

Sondai-aq ekonomist Qajygeldinniń Eýroparlamenttegi: "Biz de demokratiiany qalaimyz, biz de Eýropadaǵydai ómir súrgimiz keledi" degen sózin eske ala otyryp:

"Onda sol elderdiń naqty tájiribesin, jalaqy tóleý júiesin, biýdjet saiasatyn zerttep, Qazaqstanǵa usynbai ma? Biraq suqbatta ondai eshteńe joq" – dep qynjylys bildirdi.

Baidildinov suhbat sońynda shetelde júrgen oppozitsiia ókilderiniń Qazaqstannyń uzaqmerzimdi damýy týraly naqty tujyrymdamasy joq ekenin basa aitady.

"Eger ózderi esep-qisap jasai almasa, Qajygeldin, Ábliazov, Hrapýnov, Musaev jáne taǵy basqasy ortaq aqsha shyǵaryp, Big4 siiaqty halyqaralyq keńesshilerdi tartsyn. Áitpese, shynymen de halyqqa usynar túgi joq, tek bilikti synaǵany bolmasa" – deidi ol.

Osylaisha, ekonomist Oljas Baidildinov burynǵy premer-ministrdiń suqbatyn egjei-tegjei taldai kele, "Qajygeldin usynǵan jol kartasynda" dáiekti tsifr da, naqty boljam da, tutas júieli baǵdarlama da baiqalmaitynyn atap ótedi. Onyń pikirinshe, "eks-premerdiń tutas eldi daǵdarystan alyp shyǵatyn ádis-amaly joqtyń qasy".