ەكونوميست ولجاس بايدٸلدينوۆ بۇرىنعى ەكس-پرەمەر ەكەجان قاجىگەلديننٸڭ Elmedia جوباسىنداعى ەكٸ ساعاتقا جۋىق سۇقباتىن تىڭداپ, ۋاقىتىن بوسقا سارپ ەتكەنٸنە ٸشٸ اشىپتى. ول بۇرىن ٷكٸمەت باسقارعان ادامنان بوس سٶزدەر ەمەس, ناقتى ۇسىنىس پەن بولجامدار كٷتكەنٸن ايتادى. الايدا سۇقباتتا مۇنىڭ بەرٸ دەم-تۇزى جوق, قۇرعاق اس سەكٸلدٸ بولىپ شىققان, دەپ جازادى Dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, سۇقبات ەكٸ كٷندە 208 مىڭ قارالىم, 2,5 مىڭعا جۋىق پٸكٸر جيناعان. وندا دا پٸكٸر بٸلدٸرۋشٸلەر بيلٸكتٸ سىناپ-سىباپ, كەرٸسٸنشە قاجىگەلدينگە ماقتاۋ جاۋدىرعان. بايدٸلدينوۆ "ەكس-پرەمەردەن ناقتى جوسپارى بار, جٷيەلٸ باعدارلاما كٷتكەن ەدٸم, بٸراق سوڭى بوس سٶزگە اينالىپ كەتتٸ" دەپ قىنجىلادى.
"جالپى, قازٸر تاڭ قالىپ وتىرمىن, ول كٸسٸ قالايشا ۆيتسە-پرەمەر, پرەمەر بولعان? سۇقباتتا "داعدارىستان شىعۋ باعدارلاماسى بار" دەپ دابىرا قىلاپ جارييالايدى, بٸراق, ناقتىسىندا, ەدەتتەگٸ جاتتاندى تٸركەستەرمەن عانا شەكتەلگەن. نە ناقتى تسيفر جوق, ال بولجام دەگەن اتىمەن جوق", – دەيدٸ ەكونوميست.
ارى قاراي بايدٸلدينوۆ قاجىگەلديننٸڭ لوندونداعى قىمبات جىلجىمايتىن مٷلٸگٸنە جەكەلەي توقتالدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەكس-پرەمەر 2003 جىلى بۋكينگەم سارايىنا جاقىن ماڭنان, بريتاندىق ۆيرگين ارالدارىندا تٸركەلگەن Zarek Investments Limited كومپانيياسى ارقىلى 6,5 ملن دوللارعا ٷي ساتىپ العان.
بۇل دەرەكتەردٸ "پاناما دوسەسٸنە" سٸلتەمە جاساپ, "ازاتتىق راديوسى" دا كەزٸندە جازعان.
دەمەك, 90-جىلدارى قازاقستاندا پرەمەر بولىپ تۇرعاندا ول كٸسٸنٸڭ جالاقىسى ٶتە جاقسى بولعان سەكٸلدٸ! بۇل ول كٸسٸنٸڭ لوندونداعى جالعىز جىلجىمايتىن مٷلكٸ بولماۋى مٷمكٸن.
ەكونوميستٸڭ ايتۋىنشا, قاجىگەلدين ٶز سۇقباتىندا ەنەرگەتيكالىق كەسٸپورىنداردى ۇلتتىق مەنشٸككە قايتارۋ, قازاقستاننىڭ بٷكٸل شەكاراسىن دروندارمەن قورعاۋ, بارلىق بانكتٸ باقىلاۋعا الۋ سەكٸلدٸ ۇسىنىستار ايتقان.
بۇعان قاتىستى بايدٸلدينوۆ بىلاي دەيدٸ:
"ەنەرگەتيكالىق نىسانداردى جاپپاي مەملەكەتكە قايتارامىز" دەگەن سٶزدٸڭ 90-جىلدارى جەكەشەلەندٸرۋدٸ قولداعان, تٸپتٸ ودان پايدا تاپقان ادامنىڭ اۋزىنان شىققانى قىزىق ەكەن. سوندا دەيمٸن دە, سٸز جٷرگٸزگەن جەكەشەلەندٸرۋ شە, زاڭسىز بولعانى ما? ال درون شىعارىپ, نە ٸستەيمٸز, بيۋدجەتتٸك داعدارىستان شىعامىز با? تاماشا شەشٸم, نەگٸزٸ. ەندٸ ول درونداردى قالاي قۋاتتاندىرامىز, ەنەرگييانى قايدان الامىز, سول مەسەلەنٸ دە بٸرگە شەشە كەتپەدٸڭٸز بە?!.".
قاجىگەلدين شەتەلدٸك ينۆەستورلارمەن اراداعى كەلٸسٸمشارتتاردى دا قايتا قاراۋدى ۇسىنعان.
بٸراق بايدٸلدينوۆ: "كەلٸسٸمشارتتار ٶزٸڭٸزدٸڭ تۇسىڭىزدا جاسالدى ەمەس پە? نەگە سول كەزدە وسىنىڭ بەرٸن كەلٸسٸپ, رەتتەي سالمادىڭىز, ەگەر بۇل وسىنشالىقتى وڭاي شارۋا بولسا", – دەيدٸ.
سونىمەن قاتار ەكس-پرەمەر ٶز سۇقباتىندا قانات بوزىمباەۆتى پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنە, ودان كەيٸن پرەمەر-مينيسترلٸككە لايىق دەپ اتاعان. مۇناي سالاسىنا قاتىستى دا جالپى سيپاتتاعى پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸرٸپ, قايتا ٶڭدەۋ جايىن دا قوزعاعان.
بٸراق ەكونوميست: "بۇل – تىڭ يدەيا ەمەس, ناقتى ساندار مەن مەرزٸم, جٷزەگە اسىرۋ جوسپارى دەگەن قايدا" دەپ ورتاعا ساۋال تاستايدى.
بايدٸلدينوۆتٸڭ ايتۋىنشا, قاجىگەلدين ۇزاق جىلدان بەرٸ ۇلىبريتانييادا تۇرىپ جاتىر, بٸراق سول ەلدٸڭ سالىقتىق جٷيەسٸ مەن جالاقى ساياساتى تۋرالى بٸر دە بٸر تۇششىمدى تالداۋ جاساماعان.
"مەسەلەن, ۇلىبريتانييادا قوسىمشا قۇن سالىعى - 20%. ەگەر قاجىگەلدين 20% جوعارى دەپ ەسەپتەسە, نەگە ٶزٸ تۇرىپ جاتقان ەلدە بۇل مٶلشەرلەمەگە قارسى شىقپايدى? ونىڭ ٷستٸنە 90-جىلدارى قازاقستاندا پرەمەر بولعاندا, سول كٸسٸنٸڭ تۇسىندا دا ققس مٶلشەرلەمەسٸ 20% بولعان. مۇنى كەزٸندە مەن جازعانمىن. سوندا ول ٶزٸ نەنٸ سىناپ جاتقانىن بٸلمەيدٸ-اۋ دەيمٸن", - دەيدٸ ەكونوميست.
سونداي-اق ەكونوميست قاجىگەلديننٸڭ ەۋروپارلامەنتتەگٸ: "بٸز دە دەموكراتييانى قالايمىز, بٸز دە ەۋروپاداعىداي ٶمٸر سٷرگٸمٸز كەلەدٸ" دەگەن سٶزٸن ەسكە الا وتىرىپ:
"وندا سول ەلدەردٸڭ ناقتى تەجٸريبەسٸن, جالاقى تٶلەۋ جٷيەسٸن, بيۋدجەت ساياساتىن زەرتتەپ, قازاقستانعا ۇسىنباي ما? بٸراق سۇقباتتا ونداي ەشتەڭە جوق" – دەپ قىنجىلىس بٸلدٸردٸ.
بايدٸلدينوۆ سۇحبات سوڭىندا شەتەلدە جٷرگەن وپپوزيتسييا ٶكٸلدەرٸنٸڭ قازاقستاننىڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ دامۋى تۋرالى ناقتى تۇجىرىمداماسى جوق ەكەنٸن باسا ايتادى.
"ەگەر ٶزدەرٸ ەسەپ-قيساپ جاساي الماسا, قاجىگەلدين, ەبليازوۆ, حراپۋنوۆ, مۇساەۆ جەنە تاعى باسقاسى ورتاق اقشا شىعارىپ, Big4 سيياقتى حالىقارالىق كەڭەسشٸلەردٸ تارتسىن. ەيتپەسە, شىنىمەن دە حالىققا ۇسىنار تٷگٸ جوق, تەك بيلٸكتٸ سىناعانى بولماسا" – دەيدٸ ول.
وسىلايشا, ەكونوميست ولجاس بايدٸلدينوۆ بۇرىنعى پرەمەر-مينيستردٸڭ سۇقباتىن ەگجەي-تەگجەي تالداي كەلە, "قاجىگەلدين ۇسىنعان جول كارتاسىندا" دەيەكتٸ تسيفر دا, ناقتى بولجام دا, تۇتاس جٷيەلٸ باعدارلاما دا بايقالمايتىنىن اتاپ ٶتەدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, "ەكس-پرەمەردٸڭ تۇتاس ەلدٸ داعدارىستان الىپ شىعاتىن ەدٸس-امالى جوقتىڭ قاسى".
