Qyrǵyzstan prezıdenti Sadyr Japarov «Bala yrysy» atty jańa jarlyqqa qol qoıdy. Qujatqa sáıkes, 2026 jyldyń shildesinen bastap úsh jasqa deıingi árbir balaǵa otbasynyń tabysyna qaramastan aı saıyn 1200 som tólenedi.
Bul bastama Ortalyq Azıa elderindegi balalarǵa arnalǵan áleýmettik tólemder júıesin qaıta talqylaýǵa túrtki boldy. QZ Economy sarapshylary óńirdegi járdemaqylar kólemin salystyryp kórdi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Qyrǵyzstanda qandaı tólemder bar?
Qyrǵyzstanda qazir birneshe áleýmettik tólem túri qarastyrylǵan. Sonyń biri – júktilik pen bosanýǵa baılanysty járdemaqy.
Qalypty bosaný kezinde áıelderge 126 kúnge (bosanýǵa deıin 70 kún jáne bosanǵannan keıin 56 kún) tólem jasalady. Eger bosaný asqynýmen ótse nemese egiz, úshem sıaqty birneshe bala dúnıege kelse, tólem 140 kúnge beriledi. Al taýly nemese qoljetimdiligi qıyn aımaqtarda jumys isteıtin áıelderge jáne kópuryqty júktilik kezinde 180 kúnge deıin tólenedi.
Járdemaqynyń mólsheri de erekshe esepteledi: alǵashqy 10 jumys kúnine jalaqynyń 100 paıyzy tólenedi, odan keıin aı saıyn 2 myń som beriledi.
Budan bólek, bala týǵan kezde «Balaga súıúnchú» atty bir rettik tólem bar. Onyń kólemi – ár balaǵa 4 myń som.
Endi osy júıege «Bala yrysy» baǵdarlamasy qosylady. Ol boıynsha úsh jasqa deıingi ár balaǵa aı saıyn 1200 som tólenedi.
Valúta baǵamyna shaqqanda:
-
1200 som – shamamen 7 myń teńge;
-
2000 som – shamamen 11,3 myń teńge;
-
4000 som bir rettik tólem – shamamen 22,7 myń teńge.
Esep boıynsha, ortasha jaǵdaıda bir otbasy úsh jyl ishinde «Bala yrysy» arqyly shamamen 250 myń teńge alady. Oǵan qosa júktilik pen bosanýǵa baılanysty tólem shamamen 50 myń teńge jáne 22,7 myń teńge kólemindegi bir rettik járdemaqy qosylady.
Osylaısha, jalpy tólem kólemi shamamen 320–325 myń teńge.
Ózbekstandaǵy tólemder
Ózbekstanda qazir birinshi bala týǵan kezde memlekettik bir rettik tólem beriledi. Onyń kólemi eń tómengi jalaqynyń 70,3 paıyzyna teń.
Bul shamamen 893,5 myń sým nemese 36,5 myń teńge.
Ekinshi jáne odan keıingi balalarǵa mundaı tólem tek resmı túrde az qamtylǵan dep tanylǵan otbasylarǵa ǵana beriledi.
Jalpy alǵanda, negizgi memlekettik tólem kólemi – 36 500 teńge.
Tájikstandaǵy tólemder
Tájikstanda járdemaqy kólemi aıtarlyqtaı tómen. Sońǵy derekterge sáıkes:
-
birinshi balaǵa shamamen 20 dollar;
-
ekinshi balaǵa 13 dollar;
-
úshinshi jáne odan keıingi balalarǵa 7 dollar tólenedi.
Bul teńgege shaqqanda shamamen 10 myń, 6,5 myń jáne 3,5 myń teńge shamasynda.
Qazaqstandaǵy júıe qalaı jumys isteıdi?
Qazaqstanda bala týýy men ony kútýge baılanysty járdemaqylar júıesi birshama qalyptasqan.
Aldymen bala týǵan kezde beriletin bir rettik memlekettik járdemaqy tólenedi:
-
birinshi, ekinshi jáne úshinshi balaǵa – 164 myń teńge;
-
tórtinshi jáne odan keıingi balalarǵa – 272 myń teńge.
Sonymen qatar bala bir jarym jasqa tolǵanǵa deıin aı saıynǵy kútim járdemaqysy tólenedi. Jumys istemeıtin analar úshin onyń mólsheri:
-
birinshi balaǵa – 24 myń teńge;
-
ekinshi balaǵa – 29 myń teńge;
-
úshinshi balaǵa – 33 myń teńge;
-
tórtinshi jáne odan keıingi balalarǵa – 38 myń teńge.
Al resmı jumys isteıtin áıelderge Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan júktilik pen bosanýǵa baılanysty tólem jasalady. Onyń mólsheri sońǵy 12 aıdaǵy ortasha tabysqa baılanysty esepteledi.
Budan keıin bala kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵany úshin tólenetin áleýmettik tólem beriledi. Onyń kólemi sońǵy eki jyldaǵy ortasha tabystyń 40 paıyzyna teń.
Esep boıynsha:
-
jumys istemeıtin áıel birinshi balany dúnıege ákelgende shamamen 596 myń teńge alady;
-
eger áıeldiń jalaqysy 250 myń teńge bolsa, ol júktilikke deıingi tabysyn eseptegende shamamen 1,96 mln teńge tólem ala alady. Jalaqy joǵary bolǵan saıyn járdemaqy kólemi de ósedi.
«Ulttyq qor – balalarǵa» baǵdarlamasy
Qazaqstanda balalarǵa arnalǵan taǵy bir mańyzdy bastama – «Ulttyq qor – balalarǵa» baǵdarlamasy.
Úsh jyl ishinde baǵdarlama boıynsha balalardyń shottaryna 2,5 mlrd dollardan astam qarjy eseptelgen. Tek 2024 jáne 2025 jyldary ár balanyń esepshotyna 230 dollardan astam qarajat aýdaryldy.
