Qazaqstanda óner men mádeniettiń, ádebiettiń damýy qoǵamnyń rýhani deńgeiimen ǵana emes, ulttyq bolmystyń saqtalýymen de tyǵyz bailanysty. Búginde bul salalarda oń ózgeristermen qatar sheshimin kútken máseleler de az emes. Osy oraida «Almatykitap» baspasyndaǵy kórkem ádebi basylymdar bóliminiń jetekshisi Bulan Jambyl qazirgi ádebi úderis pen mádenietti damytý joldary týraly pikir bildirdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, qazirgi ádebiettegi eń úlken artyqshylyqtyń biri – shyǵarmashylyq erkindik.
– Oń áser etip otyrǵany – Keńes Odaǵy kezindegidei memlekettiń ádebietke tikelei aralaspaityny. Sonyń áserinen qolynan kelsin-kelmesin bári birdei aqyn, jazýshy bolýǵa umtylmaidy belgili bir dárejede. Eń bastysy – tsenzýra joq, erkindik bar. Memlekettiń ádebietke janama túrde qoldaý kórsetkeni durys, – deidi ol.
Degenmen ádebi ortadaǵy keibir keleńsiz qubylystar shyǵarmashylyqtyń damýyna kedergi keltirip otyrǵanyn jasyrmaidy.
– Teris áser etetini – ádebi ortadaǵy jikshildik, klanshyldyq, rýshyldyq. Keide syilyqqa, báigege usynatyn kezde óz adamyn ǵana maqtap, qoldaityn jaǵdailar kezdesedi. Tipti Jazýshylar odaǵyna da ilip alarlyq shyǵarmasy joq adamdardyń osyndai jolmen ótip ketkenin kórdik. Mundai jaǵdaida ádildik týraly aitý qiyn. Al ádebiettegi ádiletsizdik qalamgerdiń meselin qaitarady, – deidi Bulan Jambyl.
Ol burynǵy ziialy qaýym ókilderiniń talantty jastardy ózderi izdep taýyp, qoldaý kórsetý tájiribesin qaita jańǵyrtý qajet dep esepteidi.
– Nurǵisa Tilendiev, Ahmet Jubanov sekildi tulǵalar el aralap, daryndy jastardy ózderi izdep tabatyn. Jazýshylar odaǵy da shyǵarmashylyǵy jaqsy adamdardy ózi izdep, shaqyryp otyrsa eken degen tilek bar. Sonda adamdar jol izdep, tabaldyryq tozdyrmas edi, – deidi ol.
Mamannyń pikirinshe, jastardyń ulttyq mádenietke qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin yntalandyrý tetikterin kúsheitý qajet.
– Munda kitap oqýǵa arnalǵan júldeli baiqaýlar siiaqty yntalandyrý sharalary kóbirek bolýy kerek. Biraq ulttyq mádenietke qyzyqtyrýdyń basty sharty – onyń turmystyq máni. Iaǵni sol salada tabys kóbeiip, múmkindik artsa, qyzyǵýshylyq ta ózdiginen ósedi. Sondyqtan munda memlekettiń qoldaýy qajet. Mysaly, búginde sadaq atý jarystary nemese qazaq kúresi kópshiliktiń nazaryn aýdaryp otyr. Sol siiaqty jastardy qyzyqtyratyn aýqymdy jobalar kerek, – deidi ol.
Sonymen qatar ol ádebietti damytý úshin shyǵarmashylyq adamdaryna jaǵdai jasaý mańyzdy ekenin atap ótti.
– Jarys pen músháirany kóbeitkennen góri, jaqsy jazyp júrgen adamdarǵa tikelei qoldaý kórsetken durys. Ómirsheń shyǵarmalar kóbine báige úshin emes, erkindikte jazylady. Jarysa jazǵanda keide shynaiylyq joǵalyp, jasandylyqqa jol ashylady, – deidi Bulan Jambyl.
Onyń pikirinshe, qalamgerlerdi qoldaýdyń eń tiimdi joldarynyń biri – áleýmettik máselelerin sheshý.
– Eń aldymen baspana máselesine kóńil bólinýi kerek. Biraq mundai qoldaýǵa kim laiyq ekenin anyqtaityn keńes beitarap ári ádil aqyn-jazýshylardan quralǵany jón. Nemese keńes múshelerin ádil sheshim qabyldaýǵa yntalandyratyn naqty mehanizmder bolýy qajet, – deidi ol.
Ádebiet salasyndaǵy tsifrlandyrý úrdisin de oń baǵalaidy.
– Memlekettik tapsyrysqa kitap usyný júiesiniń onlain formatqa kóshirilýi – qýantarlyq jańalyq. Endigi mańyzdy másele – usynylǵan kitaptardy irikteýdiń ádil ári ashyq ótýi, – deidi ol.
Bulan Jambyldyń sózinshe, óner, mádeniet jáne ádebiet qoǵam qundylyqtaryn qalyptastyryp qana qoimai, ulttyń ózindik bolmysyn aiqyndaityn basty salalar.
– Qoǵam qundylyqtaryn qalyptastyrý túgili, ultty ult qylatyn, oǵan ózindik qaitalanbas erekshelik beretin – osy úsheýi. Bir halyqty ekinshi halyq eń aldymen onyń óneri, mádenieti men ádebieti arqyly tanidy. Onyń ústine bul salalardyń ekonomikalyq mańyzy da bar. Ósemin, órkendeimin degen el osy úsh baǵytty damytýǵa kúsh salýy kerek, – dep túiindedi ol.
Rasynda, óner, mádeniet jáne ádebiet – ulttyń rýhani tiregi. Sondyqtan bul salalardy damytý tek shyǵarmashylyq qaýymnyń emes, tutas qoǵamnyń ortaq mindeti bolyp qala beredi.
