Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń málimetinshe, nesiesi 90 kúnnen astam merzimge keshiktirilgen azamattar sany 1,6 millionnan asyp ketken. Bul - máseleniń qanshalyqty ózekti ekenin kórsetedi. Ásirese tabysynan aiyrylǵanda, densaýlyǵy syr bergende nemese turaqty jumysy bolmaǵan kezde kóptegen adam nesiesin tóleýge qinalyp jatady.
Mundai jaǵdaida ne isteý kerek? Qaryz júktemesin qalai jeńildetýge bolady? Osy suraqtarǵa Qazaq Expert Club sarapshysy, qarjyger Aigerim Iliiasova jaýap berdi.
"Eń aldymen bankke nemese mikroqarjy uiymyna júginip, nesieni qaita qurylymdaý týraly jazbasha ótinish berý qajet. Bul – qoldanystaǵy nesieniń sharttaryn ózgertý rásimi.
Ótinishte qandai jeńildik surap otyrǵanyńyzdy naqty kórsetý mańyzdy. Bul birneshe aiǵa tólemdi shegerý, ai saiynǵy tólemdi azaitý nemese paiyzdyq mólsherlemeni tómendetý bolýy múmkin.
Sondai-aq ýaqytsha qarjylai qiyndyqtardy rastaityn qujattardy qosa tirkeý qajet. Mysaly, jumysynan aiyrylý, tabystyń azaiýy nemese aýyryp qalý. Bank ótinishti belgilengen merzimde qaraýǵa, yqtimal nusqalardy usynýǵa jáne negizdelgen jaýap berýge mindetti", – deidi sarapshy.
Onyń aitýynsha, mundai sheshimderdiń saldaryn da eskergen jón.
"Ai saiynǵy tólemdi azaitý, ádette, nesieniń merzimin uzartý arqyly júzege asady, bul jalpy artyq tólemniń ósýine ákeledi. Al tólemdi shegergen kezde bank syiaqy esepteýdi jalǵastyra beredi, bul da qaryzdyń jalpy qunyn arttyrady.
Soǵan qaramastan, qaita qurylymdaý ýaqytsha júktemeni jeńildetip, merzimdi ótkizip almaýǵa múmkindik beredi. Bul rette jańa sharttardy muqiiat tekserip, mólsherlemeniń ózgermegenine jáne qaita qurylymdaý úshin qosymsha komissiialardyń joq ekenine kóz jetkizý qajet", – dep túsindirdi ol.
Balama retinde qaita qarjylandyrýdy da qarastyrýǵa bolady, iaǵni qoldanystaǵy nesielerdi óteý úshin tiimdi sharttarmen jańa nesie rásimdeý.
"Bul birneshe nesieni bir nesiege biriktirýge múmkindik beredi. Alaida tek ataýly mólsherlemege emes, jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemesine (JTSM) nazar aýdarý kerek. Óitkeni ol barlyq komissiia men tólemderdi eskere otyryp, nesieniń naqty qunyn kórsetedi.
Sondai-aq qoldanystaǵy nesielerdi merziminen buryn ótegeni úshin aiyppul bar-joǵyn aldyn ala anyqtap alý qajet", – deidi sarapshy.
Sarapshy tólem tártibiniń mańyzyn da atap ótti. Onyń aitýynsha, keshiktirýdiń bolmaýy qaita qurylymdaý nemese qaita qarjylandyrý kezinde tiimdi sharttar alýǵa múmkindik beredi. Sondyqtan turaqty kezeńde nesieni ýaqytyly tólep otyrǵan jón.
"Sonymen qatar qarjylai qaýipsizdik jastyǵy qiyn kezeńderden ótýge kómektesedi. Jumysynan aiyrylǵan jaǵdaida resmi túrde jumyssyz retinde tirkelip, járdemaqy alý múmkindigin qarastyrǵan durys.
Eń bastysy – turaqty tabys kózinen aiyrylǵan kezde máseleni elemei qoimai, der kezinde bankke júginip, sheshim izdeý", – dep túiindedi Aigerim Iliiasova.
