قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە، نەسيەسى 90 كۇننەن استام مەرزىمگە كەشىكتىرىلگەن ازاماتتار سانى 1،6 ميلليوننان اسىپ كەتكەن. بۇل - ماسەلەنىڭ قانشالىقتى وزەكتى ەكەنىن كورسەتەدى. اسىرەسە تابىسىنان ايىرىلعاندا، دەنساۋلىعى سىر بەرگەندە نەمەسە تۇراقتى جۇمىسى بولماعان كەزدە كوپتەگەن ادام نەسيەسىن تولەۋگە قينالىپ جاتادى.
مۇنداي جاعدايدا نە ىستەۋ كەرەك؟ قارىز جۇكتەمەسىن قالاي جەڭىلدەتۋگە بولادى؟ وسى سۇراقتارعا Qazaq Expert Club ساراپشىسى، قارجىگەر ايگەرىم ءىلياسوۆا جاۋاپ بەردى.
"ەڭ الدىمەن بانككە نەمەسە ميكروقارجى ۇيىمىنا جۇگىنىپ، نەسيەنى قايتا قۇرىلىمداۋ تۋرالى جازباشا ءوتىنىش بەرۋ قاجەت. بۇل – قولدانىستاعى نەسيەنىڭ شارتتارىن وزگەرتۋ ءراسىمى.
وتىنىشتە قانداي جەڭىلدىك سۇراپ وتىرعانىڭىزدى ناقتى كورسەتۋ ماڭىزدى. بۇل بىرنەشە ايعا تولەمدى شەگەرۋ، اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋ نەمەسە پايىزدىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ بولۋى مۇمكىن.
سونداي-اق ۋاقىتشا قارجىلاي قيىندىقتاردى راستايتىن قۇجاتتاردى قوسا تىركەۋ قاجەت. مىسالى، جۇمىسىنان ايىرىلۋ، تابىستىڭ ازايۋى نەمەسە اۋىرىپ قالۋ. بانك ءوتىنىشتى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە قاراۋعا، ىقتيمال نۇسقالاردى ۇسىنۋعا جانە نەگىزدەلگەن جاۋاپ بەرۋگە مىندەتتى"، – دەيدى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي شەشىمدەردىڭ سالدارىن دا ەسكەرگەن ءجون.
"اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋ، ادەتتە، نەسيەنىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى، بۇل جالپى ارتىق تولەمنىڭ وسۋىنە اكەلەدى. ال تولەمدى شەگەرگەن كەزدە بانك سىياقى ەسەپتەۋدى جالعاستىرا بەرەدى، بۇل دا قارىزدىڭ جالپى قۇنىن ارتتىرادى.
سوعان قاراماستان، قايتا قۇرىلىمداۋ ۋاقىتشا جۇكتەمەنى جەڭىلدەتىپ، مەرزىمدى وتكىزىپ الماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل رەتتە جاڭا شارتتاردى مۇقيات تەكسەرىپ، مولشەرلەمەنىڭ وزگەرمەگەنىنە جانە قايتا قۇرىلىمداۋ ءۇشىن قوسىمشا كوميسسيالاردىڭ جوق ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ قاجەت"، – دەپ ءتۇسىندىردى ول.
بالاما رەتىندە قايتا قارجىلاندىرۋدى دا قاراستىرۋعا بولادى، ياعني قولدانىستاعى نەسيەلەردى وتەۋ ءۇشىن ءتيىمدى شارتتارمەن جاڭا نەسيە راسىمدەۋ.
"بۇل بىرنەشە نەسيەنى ءبىر نەسيەگە بىرىكتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا تەك اتاۋلى مولشەرلەمەگە ەمەس، جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسىنە (جتسم) نازار اۋدارۋ كەرەك. ويتكەنى ول بارلىق كوميسسيا مەن تولەمدەردى ەسكەرە وتىرىپ، نەسيەنىڭ ناقتى قۇنىن كورسەتەدى.
سونداي-اق قولدانىستاعى نەسيەلەردى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەگەنى ءۇشىن ايىپپۇل بار-جوعىن الدىن الا انىقتاپ الۋ قاجەت"، – دەيدى ساراپشى.
ساراپشى تولەم ءتارتىبىنىڭ ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، كەشىكتىرۋدىڭ بولماۋى قايتا قۇرىلىمداۋ نەمەسە قايتا قارجىلاندىرۋ كەزىندە ءتيىمدى شارتتار الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان تۇراقتى كەزەڭدە نەسيەنى ۋاقىتىلى تولەپ وتىرعان ءجون.
"سونىمەن قاتار قارجىلاي قاۋىپسىزدىك جاستىعى قيىن كەزەڭدەردەن وتۋگە كومەكتەسەدى. جۇمىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا رەسمي تۇردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلىپ، جاردەماقى الۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرعان دۇرىس.
ەڭ باستىسى – تۇراقتى تابىس كوزىنەن ايىرىلعان كەزدە ماسەلەنى ەلەمەي قويماي، دەر كەزىندە بانككە جۇگىنىپ، شەشىم ىزدەۋ"، – دەپ تۇيىندەدى ايگەرىم ءىلياسوۆا.
