قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, نەسيەسٸ 90 كٷننەن استام مەرزٸمگە كەشٸكتٸرٸلگەن ازاماتتار سانى 1,6 ميلليوننان اسىپ كەتكەن. بۇل - مەسەلەنٸڭ قانشالىقتى ٶزەكتٸ ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. ەسٸرەسە تابىسىنان ايىرىلعاندا, دەنساۋلىعى سىر بەرگەندە نەمەسە تۇراقتى جۇمىسى بولماعان كەزدە كٶپتەگەن ادام نەسيەسٸن تٶلەۋگە قينالىپ جاتادى.
مۇنداي جاعدايدا نە ٸستەۋ كەرەك? قارىز جٷكتەمەسٸن قالاي جەڭٸلدەتۋگە بولادى? وسى سۇراقتارعا Qazaq Expert Club ساراپشىسى, قارجىگەر ايگەرٸم ٸليياسوۆا جاۋاپ بەردٸ.
"ەڭ الدىمەن بانككە نەمەسە ميكروقارجى ۇيىمىنا جٷگٸنٸپ, نەسيەنٸ قايتا قۇرىلىمداۋ تۋرالى جازباشا ٶتٸنٸش بەرۋ قاجەت. بۇل – قولدانىستاعى نەسيەنٸڭ شارتتارىن ٶزگەرتۋ رەسٸمٸ.
ٶتٸنٸشتە قانداي جەڭٸلدٸك سۇراپ وتىرعانىڭىزدى ناقتى كٶرسەتۋ ماڭىزدى. بۇل بٸرنەشە ايعا تٶلەمدٸ شەگەرۋ, اي سايىنعى تٶلەمدٸ ازايتۋ نەمەسە پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتۋ بولۋى مٷمكٸن.
سونداي-اق ۋاقىتشا قارجىلاي قيىندىقتاردى راستايتىن قۇجاتتاردى قوسا تٸركەۋ قاجەت. مىسالى, جۇمىسىنان ايىرىلۋ, تابىستىڭ ازايۋى نەمەسە اۋىرىپ قالۋ. بانك ٶتٸنٸشتٸ بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە قاراۋعا, ىقتيمال نۇسقالاردى ۇسىنۋعا جەنە نەگٸزدەلگەن جاۋاپ بەرۋگە مٸندەتتٸ", – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي شەشٸمدەردٸڭ سالدارىن دا ەسكەرگەن جٶن.
"اي سايىنعى تٶلەمدٸ ازايتۋ, ەدەتتە, نەسيەنٸڭ مەرزٸمٸن ۇزارتۋ ارقىلى جٷزەگە اسادى, بۇل جالپى ارتىق تٶلەمنٸڭ ٶسۋٸنە ەكەلەدٸ. ال تٶلەمدٸ شەگەرگەن كەزدە بانك سىياقى ەسەپتەۋدٸ جالعاستىرا بەرەدٸ, بۇل دا قارىزدىڭ جالپى قۇنىن ارتتىرادى.
سوعان قاراماستان, قايتا قۇرىلىمداۋ ۋاقىتشا جٷكتەمەنٸ جەڭٸلدەتٸپ, مەرزٸمدٸ ٶتكٸزٸپ الماۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل رەتتە جاڭا شارتتاردى مۇقييات تەكسەرٸپ, مٶلشەرلەمەنٸڭ ٶزگەرمەگەنٸنە جەنە قايتا قۇرىلىمداۋ ٷشٸن قوسىمشا كوميسسييالاردىڭ جوق ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزۋ قاجەت", – دەپ تٷسٸندٸردٸ ول.
بالاما رەتٸندە قايتا قارجىلاندىرۋدى دا قاراستىرۋعا بولادى, ياعني قولدانىستاعى نەسيەلەردٸ ٶتەۋ ٷشٸن تيٸمدٸ شارتتارمەن جاڭا نەسيە رەسٸمدەۋ.
"بۇل بٸرنەشە نەسيەنٸ بٸر نەسيەگە بٸرٸكتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. الايدا تەك اتاۋلى مٶلشەرلەمەگە ەمەس, جىلدىق تيٸمدٸ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸنە (جتسم) نازار اۋدارۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ ول بارلىق كوميسسييا مەن تٶلەمدەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, نەسيەنٸڭ ناقتى قۇنىن كٶرسەتەدٸ.
سونداي-اق قولدانىستاعى نەسيەلەردٸ مەرزٸمٸنەن بۇرىن ٶتەگەنٸ ٷشٸن ايىپپۇل بار-جوعىن الدىن الا انىقتاپ الۋ قاجەت", – دەيدٸ ساراپشى.
ساراپشى تٶلەم تەرتٸبٸنٸڭ ماڭىزىن دا اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, كەشٸكتٸرۋدٸڭ بولماۋى قايتا قۇرىلىمداۋ نەمەسە قايتا قارجىلاندىرۋ كەزٸندە تيٸمدٸ شارتتار الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سوندىقتان تۇراقتى كەزەڭدە نەسيەنٸ ۋاقىتىلى تٶلەپ وتىرعان جٶن.
"سونىمەن قاتار قارجىلاي قاۋٸپسٸزدٸك جاستىعى قيىن كەزەڭدەردەن ٶتۋگە كٶمەكتەسەدٸ. جۇمىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا رەسمي تٷردە جۇمىسسىز رەتٸندە تٸركەلٸپ, جەردەماقى الۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرعان دۇرىس.
ەڭ باستىسى – تۇراقتى تابىس كٶزٸنەن ايىرىلعان كەزدە مەسەلەنٸ ەلەمەي قويماي, دەر كەزٸندە بانككە جٷگٸنٸپ, شەشٸم ٸزدەۋ", – دەپ تٷيٸندەدٸ ايگەرٸم ٸليياسوۆا.
