Almatynyń irgesinde qurylysyna 4,5 mlrd teńge jumsalyp, birneshe jyldan beri turaqty jumys istep turǵan logistika ortalyǵynyń basyna qara bult tónip tur. Iaǵni osydan 80 jyl burynǵy qujat aiaq astynan «tirilip ketipti» dep habarlaidy Dalanews.kz.
Áńgimeni basynan bastaiyq.
2015 jyly, sol kezdegi Qazaqstan Prezidenti Nursultan Ábishuly qatysyp ózi ashqan, indýstriialyq-innovatsiialyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasymen salynǵan «Global Ecological Group Almaty» (GEGA) logistikalyq kesheniniń jerine qyzyǵýshylar paida bolypty.
Jalpy kólemi 20 gektarǵa sozylyp jatqan nysanǵa kóz tikkender – anaý-mynaý emes Qazaqstan Qorǵanys ministrligi eken. Ministrliktiń qolyndaǵy qujat osydan 80 jyl burynǵy, iaǵni 1940 jylǵy menshik qujat kórinedi.
Logistika ortalyǵynyń qyzmetkerleri ǵasyrǵa jýyq ýaqyttan keiin «kúshine» engen qujattyń kimderge, ne úshin qajet bolǵanyn bilmei dal bolýda. Sonymen birge, keshenniń qurylysy 2015 jyly bastalǵanda Qorǵanys ministrligi nege únsiz otyrǵan? Bul da jumbaq. Ony qoishy, osydan 16 jyl buryn, iaǵni 2005 jyly Almaty qalasynyń ákimdigi bos jatqan jerdi «Global Ecological Group Almaty» JShS-na satqanda, Qorǵanys ministrligi ai qarap otyrǵan ba?

Al bolary bolyp boiaýy sińgende, qurylysyna birneshe milliard teńge jumsalyp, jylyna birneshe million teńge salyq tólei bastaǵanda, myńdaǵan adam jumys isteitin úlken ortalyqqa ainalǵanda, buryn bos jatqan jerdiń qojaiyny paida bolyp, kompaniiany ot pen sotqa súirep jatqany qalai?
Qazaqta jer daýy men jesir daýynan artyq daý bolmaǵan. Biraq Táýelsiz Qazaqstan degen memleket ornap, burynǵy Keńes odaǵy kelmeske ketkende bul qujattyń paida bolǵany, ony qoishy, sol úshin sotqa súiregeni, shynynda túsiniksiz! Sotqa jetken istiń sońy qalai bolýshy edi?
Almaty qalasynyń azamattyq ister jónindegi sot alqasy byltyr shilde aiynda GEGA logistikalyq keshenin 3 aidyń ishinde buzý týraly sheshim shyǵaryp beripti.
Buǵan deiingi úsh retki sotta jeńip kelgen kompaniianyń sońǵy sotta qalai súringeni túsiniksiz. Logistika ortalyǵy byltyrǵy qarashada appeliatsiialyq shaǵym túsiripti. Biraq aryz áli qaralmaǵan. Bul qalai? Sonda Qorǵanys ministrliginiń qorǵanysy myqty bolyp, memleket úshin jumys istep turǵan kompaniianyń qaýqarsyz bolǵany ma?

1200 adamǵa jumys berip otyrǵan ortalyqtaǵy basqarýshy kompaniia basshysy Qairolla Álishev Dalanews.kz bergen suhbatynda:
«Sońǵy 5 jylda munda eldegi eń iri, eń aýqymdy degen kompaniialar óz ónimderin saqtaýǵa múmkindik aldy. Elýge jýyq kásiporyn shetelderden keletin ártúrli taýarlaryn osy jerde kedendik rásimdeýden ótkizip, basqa óńirlerge jiberip otyrady. Álemdi jailaǵan pandemiia kezinde azyq-túlikten bastap, farmatsevtikalyq ónimder men tehnikalyq taýardyń bárin osynda saqtadyq. Basqa mekemelerdiń jumysshylary qashyqtan jumys istegende, bizdiń jumysshylar halyq úshin osynda eńbek etti.
Qazir sol myńnan artyq jumysshy men qyzmetkerlerimiz dalada qalǵaly otyr. Kompaniiamyzda zeinet jasyna taiaǵan úlken kisiler men kópbalaly analar, jalǵyzbasty áielder de bar. Eger Qorǵanys ministrligi jerdi alyp, kompaniia súriletin bolsa, qanshama adam jumysynan, tabysynan aiyrylady? Osyny oilaǵan kim bar?» - deidi.
Qazaqta «Kúshtiniń arty diirmen tartady» degen sóz bar. Sonda Qorǵanys ministrligi kúshine senip otyr ma? Al halyq she? Qarasha jurttyń kúshi, sózi eshkimge ótpeidi deý bos sóz!
Kovid kúshine minip tur. Tipti, Almatynyń ózi «qyzyl aimaqqa» endi. Al osyndai el basyna kún týǵan qiyn sátte logistikalyq ortalyq jumysyn toqtatsa, osynda saqtap otyrǵan dári-dármekti logistikalyq ortalyq qaida aparady?

Almatyda dári-dármek saqtai alatyn, barlyq talaptary tastai, tehnikalyq múmkindigi qarastyrylǵan dál mundai qoima bar ma? GEGA kompaniiasyndaǵy mamandardyń aitýynsha, Ortalyq Aziiada munymen básekele alatyn logistikalyq keshen joq kórinedi. Demek, nysan jumysyn toqtatsa, basqa taýardy aitpaǵanda, farmatsevtikalyq ónimderdiń baǵasy birden qymbattaidy degen sóz. Onyń ústine, kim qaida, qandai qoimada saqtaidy? Farmatsevtikalyq ónim úshin eń qajettisi qoima.
Logistikalyq ortalyqta elý shaqty kompaniianyń taýary baryn aittyq. Sol kompaniia ókilderiniń atynan Ermek Aidaruly sóiledi. Onyń aitýynsha, eshkim bul jerden kóshkisi kelmeitin kórinedi. Ol: «Eger keshen jumysyn toqtatyp, buzylatyn bolsa, naryqtaǵy taýar baǵasy birden qymbattaidy. Bul basy ashyq áńgime. Sebebi, kedendik rásimdeý, basqa qoimaǵa tasý, taýardy túsirip, qaita tieý siiaqty jumys qosymsha shyǵyndy talap etedi. Shamalap aitatyn bolsaq, mundaǵy barlyq taýardy basqa qoimaǵa kóshirý úshin 1200 júk kóligi men 3 ai jumys isteý qajet. Al ony aparatyn eshbir kásipkerde oryn joq» - dep kásipkerlerdiń basyndaǵy qiyndyqty jetkizdi.

Aitqannyń aýzy jaman. Keide bizdiń elde atqarylatyn jumystardyń keibiri qasaqana jasalatyn siiaqty kórinedi. Mysaly, basqa adam emes Elbasynyń ózi lentasyn qiǵan, el qazynasyna jyl saiyn birneshe million teńge túsirip otyrǵan, eń bastysy jumys istep, halyqty turaqty jumyspen qamtyp otyrǵan osyndai nysandardyń aiaq astynan tynysyn toqtatyp, áldebir qisynsyz zańdardyń qurbany bolatyny qalai?
Máselen, jeri talasqa túsip, taǵdyry qyl ústinde turǵan «Global Ecological Group Almaty»-JShS-nyń ishindegi Almaty Contract basqarma kompaniiasynyń jetekshisi Ásel Sergenovanyń aitýynsha, logistikalyq ortalyq 2020 jyly qazynaǵa 300 mln teńge quiǵan. Az aqsha emes.
«Arqa jaily bolsa, arqar aýyp nesi bar?» Memlekettiń aqshasyna salynyp, biýdjetke qomaqty salyq tólep otyrǵan logistikalyq ortalyqqa tyqyr taiap tur. Al biz biznesti damytamyz deimiz...
Jaras KEMELJAN