Toǵyz bólim men toqsan segiz baptan turatyn Ata zańnyń alǵashqy baby: «Qazaqstan Respýblikasy ózin demokratiialyq, zaiyrly, quqyqtyq memleket retinde ornyqtyrady, onyń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary» – dep bastalady. Bul memleketimizde adam men onyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtarynyń óte joǵary dárejedegi qundylyq retinde baǵalanatyndyǵynyń aiqyn dáleli.
Elimizdiń Ata zańy halqymyzdyń derbes el bolýdy armandaǵan, múddesin zań tilinde aishyqtaǵan, jer sharyna, adamzat ǵalamyna «Qazaqstan» degen memleket bar ekenin pash etken erekshe qujat. Ata zańymyzdyń ózgesheligi Qazaqstan Respýblikasynyń táýelsiz damýynyń memlekettik tuǵyryn, basqarý tásilin, bilik tarmaqtaryn bekitip, «baiyrǵy qazaq jerinde memleket qurylǵanyn» jariia etti. Konstitýtsiia bizge, adamdyq qadir-qasietimizge qol suǵylmaýyna, tilimiz ben dinimizdiń damýyna, ar-ojdan bostandyǵyn qorǵaýǵa, adal eńbegimizben tapqan múlkimiz ben menshigimizdi saqtaýǵa kepildik beredi. Sondyqtan quqyqtyq memleket, zańnyń joǵarǵy mártebeliligi, Konstitýtsiianyń myzǵymas beriktigi, ulttyq ideologiianyń negizi jáne túp qazyǵy ekenin moiyndaýymyz kerek.
Tatýlyq pen beibitshiliktiń mekeni bolyp tabylatyn keń baitaq elimizde júzdegen ulttar turady. Búginde olar dostyq týyn joǵary kótere bilip, Qazaqstan memleketiniń ekonomikasyn órkendetýge orasan eńbek sińirip keledi. Mundai jetistikterge halyq pen memlekettik bilik birliginiń jáne de Ata zańymyzdyń myzǵymastyǵynyń birden bir kepili Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti N.Nazarbaevtyń saliqaly saiasaty men qajyrly eńbeginiń, alǵyr basshylyǵynyń arqasy dep aitsaq artyq bolmas.
Konstitýtsiia qabyldanǵannan bergi ýaqyttaǵy tarihi ólshemder biz úshin búkil ótken jolymyzdy tarazylap, oi eleginen ótkizýge tolyq múmkindik beretin belgili bir úlken kezeń bolyp tabylady. Ol Parlamenttiń rólin kóterýdi, onyń úkimetke yqpal jasaý jáne baqylaý jasaý tetikterin jetildirýdi qamtamasyz etti. Elimizde jergilikti ózin ózi basqarý organdarynyń damýyna oidaǵydai jaǵdai týǵyzyldy. Sailaý júiesin reformalaý, saiasi partiialardyń rólin arttyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy tarihi qadamdar jasaldy. Qazirgi kezdegi Qazaqstan naǵyz shyn mánindegi birden bir prezidenttik-parlamenttik respýblikaǵa ainalyp otyr. Bul istegi Konstitýtsiianyń alatyn orny men el ómirindegi atqaratyn róli ýaqyt ótken saiyn tuǵyrlana túsip, áleýeti ulan-ǵaiyr bola túsýde.
Elimizdiń osy negizgi Zańy ýaqyt synynan súrinbei ótti. Onyń negizgi qaǵidalary barlyq halyqaralyq standarttarǵa sai kelip, qoǵam men memleketti damytýdyń osy kezeńderdegi eń jetildirilgen úrdisterimen úilesim tapty. Memlekettiń táýelsizdigin nyǵaitý jáne ekonomikalyq reformalardy júrgizýdiń basty quralyna ainalǵan bul Ata Zań adamdardyń barlyq azamattyq quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz ete otyryp, olardyń ózderiniń memlekettiń senimdi qorǵaýynda ekenin tereń sezinýlerine jaǵdai týǵyzdy. Osy arqyly qazirde búkil qylmystyq-quqyqtyq saiasatty izgilendirý úrdisi de júzege asyrylýda.
Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev óziniń ótken jyldardaǵy bir Joldaýynda «… saiasi jańarý protsesi eń áýeli biliktiń zań shyǵarýshy tarmaǵynyń saiasi bedelin kúsheitýdi talap etedi. Muny qoldanylyp júrgen Konstitýtsiianyń sheńberinde atqarǵan jón jáne solai isteý qajet. Konstitýtsiianyń áleýeti áli de tolyq paidalanylyp bitken joq» degen bolatyn.
Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasy qazirgi kezeńde qazaq eliniń birden bir myzǵymas birliginiń simvoly jáne onyń zańdyq turǵydan alǵandaǵy quqyqtyq qamtamasyz etýshi qujaty bolyp otyr. «Birlik bar jerde tirlik bar», demekshi bul dúniede tatý-tátti tirshilikke, yntymaqqa jeter eshteńe de joq. Demokratiialyq quqyqtyq memleket qurý jolyndaǵy Konstitýtsiianyń ómirsheń bolatyndyǵy eshqashan da kúmán týǵyzbaidy. Elimizdiń zańdaryn ómirge keltirýde zor eńbekter sińirgen kórnekti zańger Sultan Sartaev bylai degen bolatyn: «Táýelsizdik alǵan elge birlik kerek. Zamanymyzdyń qiynshylyǵyna qarai aqyldan buryn ashý júrmesin. Ashý kernep, jalań tildi alǵa salmaiyq. Ár istegen isimizde oi qorytyndysy, parasattylyq bolsyn. Áleýmettik, saiasi, ekonomikalyq bostandyqty ornyqtyrý, jańalyqqa jol ashý úshin kúpirli sózden aýlaq bolyp, dúbirli ortaq istiń babyn baptap, halqymyzdyń qajyr-qairatyn jasampazdyq arnasyna baǵyttap, el aldyndaǵy paryzymyzdy oryndaiyq, qaryzymyzdy qaitaraiyq», - degen bolatyn. Iá, osyndai uly maqsattardy oryndaý jolynda jas urpaqty otanshyldyqqa tárbieleitindei neǵurlym izgilikti jetistikterdi paidalana otyryp, Konstitýtsiiamyzdyń áleýetin arttyra bersek deimiz.
Olai bolsa, endi sanaýly kúnderden keiin iaǵni, 30 tamyzda osynaý Ata Zańymyzdyń abyroiyn asqaqtatar mereke elimizdiń barlyq óńirinde joǵary deńgeide atalyp ótilmek. Condyqtan, mereke qarsańynda biz Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq ulany «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń áskeri qyzmetshilerdiń arasynda “ómirimizdiń tiregine ainalǵan basty qujat Konstitýtsiiamyzdyń búgingi mártebesi qandai? Táýelsiz elimizdiń qaryshtap damýyna qai zańnyń sharapaty kóp tidi? Jalpy, Ata Zańymyzdyń memleketimizdiń ósip-órkendeýine qosqan úlesi qanshalyqty?» degen aqparattyq-nasihattyq jáne tanymdyq mazmundaǵy aqparattyq sabaq, jiyn-sharalardy jii ótkizbekshimiz.
Sondyqtan da Konstitýtsiia kúni biz úshin qasietti kún bolý kerek. Óitkeni, Ata Zańymyz – Qazaqstannyń álemdik órkenietke qarai qaryshtai qadam basýynyń alǵy-sharttaryn jasap bergen jasampaz qujat. Halyqaralyq qaýymdastyq moiyndap, Qazaqstandaǵy batyl júrgizilip jatqan demokratiialyq reformalardyń negizinde qol jetkizip otyrǵan jetistikterdiń báriniń qainar kózi sanalatyn Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiianyń da óz tarihy bar. Ol Elbasy atap ótkendei, birneshe qiyn ekonomikalyq, saiasi jáne ideologiialyq kezeńinen ótti. Elbasy jańa Qazaqstan memleketin ornatý kezeńinde jiryrma bes jyldyq tarihymyzdaǵy uly oqiǵalardyń qainaǵan ózeginde júrip, saliqaly da syndarly sheshimder qabyldap, halqyn kemeldikke jetkizýge umtylǵan qazirgi zamannyń eń kórnekti reformatorlary qataryna endi. Jiyrma bes jyldyq qysqa merzim ishinde jańa memlekettiń týyn tigip, tuǵyryn biiktetti.
General-maior Qairat AQTANOV,
Qazaqstan Respýbikasy Ulttyq ulany
«Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń qolbasshysy,
Almaty qalasy.
