2022 jyldyń qarasha aiynda Qazaqstan Respýblikasynyń prezidenti Qasym-Jomart Toqaev Mańǵystaý oblysyna jumys sapary barysynda adai jylqysyn derbes tuqym retinde ǵylymi tanýdy tapsyrǵan bolatyn.
Ol úshin Mańǵystaýǵa Qazaq mal sharýashylyǵy jáne jemshóp óndirý ǵylymi-zertteý institýtynyń mamandary keldi. Zamanaýi tehnologiialardy qoldana otyryp, sarapshylar jylqylardyń genetikalyq qurylymyn anyqtaý úshin ǵylymi synaqtan ótkizdi.
Ulttyq ziiatkerlik menshik institýty direktorynyń orynbasary Aidyn Artyqova zertteý jumystarynyń nátijelerin eskere otyryp, qazaqtyń adai jylqysynyń erekshelikteri endi zańdy túrde qorǵalǵanyn aitty.
«Ulttyq ziiatkerlik menshik institýty árqashan ulttyq brendterdiń qorǵalýy men saqtalýyn muqiiat qadaǵalaidy. «QazPATENT» geografiialyq ereksheligine qarai Almaty aportynan keiin, «Adai» jylqysynyń tuqymyn patenttedi.
Tuqymnyń jańashyldyǵy, ereksheligi men birtekitiligi, sonymen qatar, ǵylymi, patenttik kriteriilerge sáikestik, onyń ulttyq brendke ainalýyna múmkindik berdi. Airyqsha quqyqtardan basqa, patent iesine 30 jyldyq qaýipsizdik merzimi beriledi. Patentter tek «Adai» tuqymyna ǵana emes, onyń 2 tipimen men 3 jelisine de berildi» - dedi Aidyn Artyqova.
Mańǵystaý oblysy ardagerler keńesiniń tóraǵasy Serikbai Tóletov Qazaqstan Prezidentine adai tuqymdy qazaq jylqysynyń mártebesin nyǵaitýǵa qoldaý kórsetkeni úshin alǵysyn bildirdi.
«Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha júrgizilgen jumystyń arqasynda adai tuqymdy qazaq jylqysy qazir Qazaqstannyń ulttyq brendi bolyp tabylady. Bul maqtanysh sezimin týdyratyn mańyzdy jetistik. Bizdiń basty maqsatymyz-ata-babalarymyzdyń murasyn qurmetteý arqyly ulttyq bolmysymyzdy saqtaý. Mundai mártebe alý tuqymnyń biregei genetikalyq qasietteri men mádeni murany saqtaýǵa, selektsiialyq baǵdarlamalardy damytýǵa, tuqymdy saqtap qalýǵa jáne sapasyn jaqsartýǵa jańa múmkindikter ashady. Sondai - aq, asyl tuqym mártebesi halyqaralyq jarystarda memleket múddesin qorǵaýǵa jáne týristerdi tartýǵa yqpal etedi, - dep atap ótti óńir basshysy.
Qazaqtyń adai jylqysy Aral-Kaspii oipatynyń aýmaǵynda jergilikti jylqy popýliatsiiasynyń kópjyldyq halyq selektsiiasy negizinde qalyptasty. Bul tuqymnyń jylqylary jergilikti qatal tabiǵi-klimattyq jaǵdailarǵa jaqsy beiimdelgen. Syrtqy erekshelikterge airyqsha tózimdi jáne kútip-baptaý jaǵdailaryna tez beiimdeledi.
2023 jylǵy 4 qarashada Kendirli aýylynda ótken halyqaralyq týrnirde adai tuqymdy qazaq jylqysy óziniń erekshe qasietterin kórsetti. Onda qazaqtyń adai jylqysyn Halyqaralyq at sporty federatsiiasynyń alty tóreshisi, onyń ishinde BAÁ sarapshylary baǵalady.
Bul jarysta Kók Jebe esimdi adai jylqysy 4 saǵat 48 minýt 36 sekýndta 100 shaqyrymdyq qashyqtyqty júrip ótip, jeńiske jetti. Bul jetistik janýarǵa altyn medal men birinshi oryn ákeldi.
2022 jyly jarystarda qazaq jylqysynyń «Adai» tuqymy óziniń tabandylyǵy men airyqsha minezin kórsetti. Sol kezde Mańǵystaýdan kelgen «Kókmoinaq» komandasy adai jylqysymen 1200 shaqyrym júrip ótip, «Uly Dala joryǵy» respýblikalyq marafonynda birinshi oryndy ielendi.
2023 jyly osy marafonda mańǵystaýlyq adai jylqysynyń shabandozy Astanadan Túrkistanǵa deiin 1300 shaqyrymdy nebári 98 saǵat 44 minýt 47 sekýndta bir atpen júrip ótip, rekord ornatty.
