2022 جىلدىڭ قاراشا ايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا اداي جىلقىسىن دەربەس تۇقىم رەتٸندە عىلىمي تانۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
ول ٷشٸن ماڭعىستاۋعا قازاق مال شارۋاشىلىعى جەنە جەمشٶپ ٶندٸرۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى كەلدٸ. زاماناۋي تەحنولوگييالاردى قولدانا وتىرىپ, ساراپشىلار جىلقىلاردىڭ گەنەتيكالىق قۇرىلىمىن انىقتاۋ ٷشٸن عىلىمي سىناقتان ٶتكٸزدٸ.
ۇلتتىق زيياتكەرلٸك مەنشٸك ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايدىن ارتىقوۆا زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقتىڭ اداي جىلقىسىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ ەندٸ زاڭدى تٷردە قورعالعانىن ايتتى.
«ۇلتتىق زيياتكەرلٸك مەنشٸك ينستيتۋتى ەرقاشان ۇلتتىق برەندتەردٸڭ قورعالۋى مەن ساقتالۋىن مۇقييات قاداعالايدى. «قازپاتەنت» گەوگرافييالىق ەرەكشەلٸگٸنە قاراي الماتى اپورتىنان كەيٸن, «اداي» جىلقىسىنىڭ تۇقىمىن پاتەنتتەدٸ.
تۇقىمنىڭ جاڭاشىلدىعى, ەرەكشەلٸگٸ مەن بٸرتەكٸتٸلٸگٸ, سونىمەن قاتار, عىلىمي, پاتەنتتٸك كريتەرييلەرگە سەيكەستٸك, ونىڭ ۇلتتىق برەندكە اينالۋىنا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ايرىقشا قۇقىقتاردان باسقا, پاتەنت يەسٸنە 30 جىلدىق قاۋٸپسٸزدٸك مەرزٸمٸ بەرٸلەدٸ. پاتەنتتەر تەك «اداي» تۇقىمىنا عانا ەمەس, ونىڭ 2 تيپٸمەن مەن 3 جەلٸسٸنە دە بەرٸلدٸ» - دەدٸ ايدىن ارتىقوۆا.
ماڭعىستاۋ وبلىسى ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى سەرٸكباي تٶلەتوۆ قازاقستان پرەزيدەنتٸنە اداي تۇقىمدى قازاق جىلقىسىنىڭ مەرتەبەسٸن نىعايتۋعا قولداۋ كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن العىسىن بٸلدٸردٸ.
«پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستىڭ ارقاسىندا اداي تۇقىمدى قازاق جىلقىسى قازٸر قازاقستاننىڭ ۇلتتىق برەندٸ بولىپ تابىلادى. بۇل ماقتانىش سەزٸمٸن تۋدىراتىن ماڭىزدى جەتٸستٸك. بٸزدٸڭ باستى ماقساتىمىز-اتا-بابالارىمىزدىڭ مۇراسىن قۇرمەتتەۋ ارقىلى ۇلتتىق بولمىسىمىزدى ساقتاۋ. مۇنداي مەرتەبە الۋ تۇقىمنىڭ بٸرەگەي گەنەتيكالىق قاسيەتتەرٸ مەن مەدەني مۇرانى ساقتاۋعا, سەلەكتسييالىق باعدارلامالاردى دامىتۋعا, تۇقىمدى ساقتاپ قالۋعا جەنە ساپاسىن جاقسارتۋعا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشادى. سونداي - اق, اسىل تۇقىم مەرتەبەسٸ حالىقارالىق جارىستاردا مەملەكەت مٷددەسٸن قورعاۋعا جەنە تۋريستەردٸ تارتۋعا ىقپال ەتەدٸ, - دەپ اتاپ ٶتتٸ ٶڭٸر باسشىسى.
قازاقتىڭ اداي جىلقىسى ارال-كاسپيي ويپاتىنىڭ اۋماعىندا جەرگٸلٸكتٸ جىلقى پوپۋلياتسيياسىنىڭ كٶپجىلدىق حالىق سەلەكتسيياسى نەگٸزٸندە قالىپتاستى. بۇل تۇقىمنىڭ جىلقىلارى جەرگٸلٸكتٸ قاتال تابيعي-كليماتتىق جاعدايلارعا جاقسى بەيٸمدەلگەن. سىرتقى ەرەكشەلٸكتەرگە ايرىقشا تٶزٸمدٸ جەنە كٷتٸپ-باپتاۋ جاعدايلارىنا تەز بەيٸمدەلەدٸ.
2023 جىلعى 4 قاراشادا كەندٸرلٸ اۋىلىندا ٶتكەن حالىقارالىق تۋرنيردە اداي تۇقىمدى قازاق جىلقىسى ٶزٸنٸڭ ەرەكشە قاسيەتتەرٸن كٶرسەتتٸ. وندا قازاقتىڭ اداي جىلقىسىن حالىقارالىق ات سپورتى فەدەراتسيياسىنىڭ التى تٶرەشٸسٸ, ونىڭ ٸشٸندە باە ساراپشىلارى باعالادى.
بۇل جارىستا كٶك جەبە ەسٸمدٸ اداي جىلقىسى 4 ساعات 48 مينۋت 36 سەكۋندتا 100 شاقىرىمدىق قاشىقتىقتى جٷرٸپ ٶتٸپ, جەڭٸسكە جەتتٸ. بۇل جەتٸستٸك جانۋارعا التىن مەدال مەن بٸرٸنشٸ ورىن ەكەلدٸ.
2022 جىلى جارىستاردا قازاق جىلقىسىنىڭ «اداي» تۇقىمى ٶزٸنٸڭ تاباندىلىعى مەن ايرىقشا مٸنەزٸن كٶرسەتتٸ. سول كەزدە ماڭعىستاۋدان كەلگەن «كٶكمويناق» كومانداسى اداي جىلقىسىمەن 1200 شاقىرىم جٷرٸپ ٶتٸپ, «ۇلى دالا جورىعى» رەسپۋبليكالىق مارافونىندا بٸرٸنشٸ ورىندى يەلەندٸ.
2023 جىلى وسى مارافوندا ماڭعىستاۋلىق اداي جىلقىسىنىڭ شاباندوزى استانادان تٷركٸستانعا دەيٸن 1300 شاقىرىمدى نەبەرٸ 98 ساعات 44 مينۋت 47 سەكۋندتا بٸر اتپەن جٷرٸپ ٶتٸپ, رەكورد ورناتتى.
