Adam ómirindegi eń igi isterdiń biri – muqtaj jandarǵa qamqorlyq jasaý. Sol igi is jasaýda Almaty oblysynyń kásipkerleri belsendilik tanytýda.
Jalpy, Almaty oblysynda tórt jáne odan da kóp bala tárbielep otyrǵan 40 myńǵa jýyq otbasy bar. Jyl basynan aýdan, qala kásipkerleri batyr analarǵa 30-ǵa jýyq úi alyp bergen.
Almaty oblysynyń Atymtai jomarttary kimder?
Janbolatovtar áýleti buǵan deiin aýyldaǵy monsha úshin salynǵan ǵimaratty panalap kelgen eken. Osy baspana úshin olar ai saiyn 17 myń teńge tólep otyrǵan.
Jas kópbalaly otbasy Qýanysh pen Maqpal Janbolatov Uiǵyr aýdanynyń týmasy, ekeýi bes bala tárbielep otyr. Otaǵasy Qýanysh – balalar úiiniń tárbielenýshisi, sondai-aq jaraqat alǵan soń, onyń bir kózi kórmei qalǵan. Biraq qiyndyqtarǵa qaramastan, ol úiine jaqyn ornalasqan bazarda ártúrli jumys isteidi.
Al Kerbulaq aýdany, Qyzyljar aýylynyń turǵyny Jumaǵyz Medetovaǵa áli salynyp bitpegen tsement zaýytynyń basshysy tórt bólmeli úidi usyndy.
Jumaǵyz Medetova úsh qyzymen páterden-páterge kóship, týystaryn jaǵalap júrgenine 5 jyldan asypty.
Qoǵaly aýylynyń azamaty, máslihat depýtaty, jeke kásipker Qairat Bekiev alty balanyń anasy Aigúl Eshpaevaǵa úi syilap, qýanyshqa keneltse, Taldybulaq aýylynyń azamaty Kalen Tursynbaev alty balamen úisiz júrgen Nadejda Lemeshkoǵa osy aýyldan jaily baspana alyp berdi.
Sonymen qatar Qaspan aýylynyń kásipkerleri Slambai Toqabaev jáne Vitalii Tarasenko 11 balanyń anasy Gúlnaz Shakenova men áleýmettik jaǵdaiy tómen 3 balaly otbasyn azyq-túlikpen qamtamasyz etti.
Rýhy ór, júregi jomart halyqpyz
Jalpy, Kerbulaq aýdanynda 2100-den astam kópbalaly otbasy tirkelgen. Úi kezeginde turǵan analar sany 100-ge jýyq.
Qanshama jyldar boiy baspanasyz júrgen Aqsý aýdany, Jansúgirov aýylynyń turǵyny Almagúl Qudiiarovaǵa «Qareket» qaiyrymdylyq qorynyń demeýshileri baspana alyp berdi. Almagúldiń osydan úsh ai buryn joldasy qaitys bolǵan, qazir ózi bes balany asyrap otyr.
«Qareket» qaiyrymdylyq qorynyń jumys istep jatqanyna 1 jyldan asa ýaqyt bolǵan. Osy ýaqyt aralyǵynda qanshama úisiz júrgen januialarǵa baspana alyp berip, saýapty is jasap keledi.
Almagúl Qudiiarova atalǵan qor arqyly tegin baspanaǵa qol jetkizgen 55-inshi adam. Atalmysh qor 2018 jyly elimizdiń túkpir-túkpirindegi 60 adamnyń baspanaly bolýyna sebepshi bolǵan.
Jalǵyzbasty áke Nikolai Odýdenkonyń qýanyshynda da shek joq. Sebebi 3 balasyn jalǵyz ózi baǵyp-qaǵyp otyrǵan ákege Alakól aýdanynyń ákimi Álibek Jaqanbaev Beskól aýylynan 2 bólmeli páter berdi.
Osy Beskól aýyldyq okrýginiń «Zagatzerno» aýylynda turatyn kópbalaly taǵy bir otbasynyń da jaǵdaiy máz emes edi. Aleksandra Melnikovanyń 10 balasy bar. Ol – jalǵyzbasty ana. Beskóldegi balyq zaýytynda jumys isteidi. Bar tapqan-taianǵanyn balalarynyń aýzyna tosatyn Aleksandranyń baspana alýǵa shamasy joq edi. Aýdan ákimdigine jazǵan ótinishi qaralyp, jaqynda bul áýletke de 2 bólmeli páter berildi.
Qalalyq qaiyrymdylyq aktsiialarynyń qatysýshysy, múmkindigi shekteýli balalarǵa merekelik sharalardyń uiymdastyrýshysy «Statýs» oiyn-saýyq kesheniniń direktory Asqar Bilálov ta qur qol otyrmai, Taldyqorǵan qalasynyń turǵyny, segiz balanyń anasy Indira Qarabekovaǵa úsh bólmeli páter syilady. Kópbalaly ana buǵan deiin saiajaida jaldamaly úide turyp kelgen.
Sondai-aq Ekpindi aýyldyq okrýginde ornalasqan «Maiqynov E» ShQ basshysy Maiqynov Ermek Serikbaiuly «Kúmis alqa» iegeri, kópbalaly ana Qaraqat Muhamedjanqyzyna 7 bólmeli úidi syiǵa tartty.
Qabanbai aýylynyń turǵyndary, áleýmettik jaǵdaiy tómen Zoia Starchenko men kópbalaly ana, «Kúmis alqa» iegeri Svetlana Aqsholaqova da dál osyndai qýanyshqa keneldi.
Bul qýanyshtyń dánekeri bolyp otyrǵan azamattardyń biri – oblystyq máslihattyń depýtaty, «Qabanbai jolaýshy» JShS-niń basshysy Qanat Qojabekov bolsa, ekinshisi – Alakól aýdanynyń imamdary men aýdan jamaǵaty.
Sonymen birge «Dostyq tazartý» JShS-niń direktory Shalqar Jaqsybaev Qyzylashy aýylynyń turǵyndary II jáne III toptaǵy múmkindigi shekteýli Erlan Esimbekov pen Samal Orazbekovaǵa osy aýyldan jaily 4 bólmeli baspana alyp berdi.
Alakól aýdanynda jyl basynan 1384 kópbalaly jáne áleýmettik jaǵdaiy tómen otbasylar kelgen. Olardyń 165-i – úi kezeginde turǵandar.
Kerbulaq aýdanynyń kásipkerleri jarap tur
Sarybulaq aýylynyń turǵyny, 7 balanyń anasy Meiramgúl Baiseiitovaǵa osy aýyldyń sharýa qojalyq basshylary 4 bólmeli úidi syiǵa tartty. «Osy kúnge deiin 7 balamen jaldamaly páterde turdym. Eki balam stýdent. 5 balam mektepte oqidy. Jalǵyz ózim qolymnan kelgeninshe tyrmysyp, balalarymdy jetkizip kelemin. Endi ózimizdiń úiimiz bar. Bul biz úshin úlken kómek boldy. Qojalyq basshylyǵyna alǵysym sheksiz», – dedi kópbalaly ana kózine jas alyp.
Sonymen qatar «Altynemel» ulttyq memlekettik tabiǵi parkiniń bas direktory Halyq Ońǵaruly da jalǵyz basty anaǵa tosynsyi jasady. Ol Sembai Gúlsanat esimdi jalǵyz basty anaǵa úsh bólmeli úi satyp alyp berdi.
Qoǵaly aýyldyq okrýginiń «Aqmaral» jeke sharýa qojalyǵynyń basshysy Bolat Burahanov óz atynan jomarttyq tanytyp, kópbalaly ana Ainur Qystaýbaevaǵa 4 bólmeli úi syilady.
«Bir qozy dúniege kelse, bir túp jýsan artyq shyǵady» degen bar. Tekti jurttyń bar tilegi – urpaǵynyń amandyǵy. Kásipkerlerdiń igi isteri de osy ustanymda.
Tekeli qalasynda 415 kópbalaly otbasy bar. Onyń ishinde 170-i páterge, turmystyq jaǵdailaryna bailanysty muqtajdyqta. Jalpy, 55 kópbalaly otbasy resmi kezekte tur.
Tipti arnaiy járdem berý qory qurylǵan. Qorǵa qarajat jinalyp jatyr. Sonyń ishinde «ASPMK-519» JShS óziniń erekshe yqylasyn tanytyp, bir otbasyn qýantyp otyr.
«ASPMK-519» JShS ujymy qaiyrymdylyq kómek retinde jalǵyzbasty kópbalaly ana Nazgúl Kýjikeevaǵa 3,5 mln teńgege 4 bólmeli úi satyp alyp berdi. Mekeme basshysynyń orynbasary Konstantin Vologodskii ujymyndaǵy azamattarmen birlesip, saltanatty túrde úi qujattaryn da endigi iesine tapsyrdy. Buǵan deiin 7 balanyń anasy jaldamaly úide turyp kelgen.
Sondai-aq Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy «BiK service» seriktestiginiń direktory, kásipker Qýat Sultanǵaziev Masaq aýylynda turatyn Qaraqoishiev áýletine úi syilaǵan.
Aita keteiik, Almaty oblysynda áleýmettik karta jasalyp, kópbalaly jáne áleýmettik turǵydan az qamtylǵan otbasylardy qoldaýǵa 3 milliard teńgeden astam qarjy bólindi. Sáikesinshe, osy baǵdarlama boiynsha jolaýshy tasymaldaýmen ainalysatyn kásiporyndardyń shyǵynyn jabýǵa jergilikti biýdjetten 200 mln teńge qaralǵan. Kópbalaly analarǵa qala avtobýstarymen tegin qatynaý 1 sáýirden bastalǵan bolatyn. Odan bólek, olardyń balalaryna jazǵy lagerlerge joldama berý kózdelip otyr. Ystyq tamaqpen, mektep formasymen qamtý máselesi de basty nazarda.
Budan bólek, «7-20-25» baǵdarlamasy boiynsha 26 turǵyn úi salatyn aýmaq anyqtalyp, oǵan 2025 jylǵa deiin 4 mln sharshy metr úi salý mindeti qoiyldy. Sonyń nátijesinde aimaqtaǵy 104 myńǵa jýyq otbasy baspanaly bolady. Muqtaj adamdardyń baspanaly bolýy úshin atqarýshy bilik alǵashqy jarnany tómendetý maqsatynda turǵyn úi sertifikatyn berip jatyr. Bul maqsatqa biýdjetten 1 mlrd teńge bólindi.
Qaiyrymdylyq jasaýǵa asyqqan jandar qatary artýda. Olai bolsa el ishinde qoly ashyq, márttiktiń biigine shyqqan adamdar kóp bolsyn degimiz keledi.
Baljan JUMANBEKOVA, Almaty oblysy
