– Jienbai aǵa, Saryaǵash aýdanynyń aýylsharýashylyq bólimi sizdiń júzimdigińizben tanysýǵa keńes bergennen keiin alystan at terletip kelgen jaiymyz bar...
– Iá, aýdanymyzǵa kelgen tilshilerdiń kópshiligin bizge jiberip, sharýashylyǵymyz jaiynda áńgimelep berýdi ótinedi. Bilgenimizdi jýrnalisterge aitýdan jalyqpaimyz. Bizdiń tirligimizden úlgi-ónege alyp, elimizde jer emgen sharýalardyń qatary artsa, qýanamyz.
Qazir júzimdi býdandastyryp jatyrmyz. Eń alǵash QR Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń resstrindegi alqyzyl júzimniń sortyn egip, sýbsidiiaǵa qol jetkizgen edik. Mine, sodan beri 6-7 jyldyń júzi boldy. Memlekettiń qoldaýynyń arqasynda sharýashylyǵymyz aiaqqa turǵan soń, júzimniń basqa da sorttaryn ósirýge bet buryp otyrmyz. Irgedegi Ózbekstannan júzimniń basqa da túrlerin ákelip, býdandastyrdyq, solardy baiqap, baqylap júrgen jaiym bar. Júzimge kútim jasaý – úlken beinetti qajetsinetin jumys.
– Myna ózderiń kórip turǵan júzimdik 17,5 gektar jerge ornalasqan. Taǵy basqa jerde 8 gektar jerde taǵy da júzimdigimiz bar. Memlekettiń qoldaýyna qol jetkizý úshin tamshylatyp sýarý júiesin engizip, sýdy únemdep jatyrmyz.
– Osy aýmaqty alyp jatqan júzimniń ónimdiligin kóterý úshin tyńaitqysh qoldanasyzdar ma?
– Bizder himiialyq tańaitqyshtardy qoldanbaimyz. Sebebi, biz júzim sharýashylyǵynan bólek, mal ósirýmen de ainalysamyz. Sol maldyń jinalǵan kóńin erte kóktemde ákelip, júzimdikke tógip, jerdi tyńaitamyz. Sondyqtan júzimderimizdi «taza, tabiǵi ónim» dep nyq senimmen aita alamyn.
– Júzim kóp kútimdi qajetsinetin ósimdik emes pe? Kútip, baptaý isi qiyn shyǵar?
– Shynymdy aitsam, júzimniń qiynshylyǵyna úirendik. Bul isti bir kisidei meńgergendikten, biz úshin budan artyq sharýa joq. Júzimdikte 6-7 adam kúni boiy bel jazbai eńbek etedi. Ýaqytyly sýyn berip, qartaiǵan sabaqtaryn qiyp, jańadan ósip shyqqandaryn mápelep, kútip otyrady. Júzim oralyp ósetin dińgekterdi qoiyp shyqtyq. Aldaǵy ýaqytta doǵaldandyra túspekpiz. Sol kezde júzim kóp ónim beretin bolady.
Keibireýler qysy jyly ońtústik óńirde qysta júzimderdi kómbese de bolatynyn aitady. Biraq biz júzimniń bárin kómemiz. Kúzdiń sońǵy ailarynda júzimniń názik sabaqtaryn kómýge daiyndaimyz. Júzimdi kómgen kezde arnaiy tehnikanyń kómegine júginemiz. Jalpy bizdiń óńirde júzimdi kómbese de bolady. Qysta sýyq urǵanda júzimge áser etedi. Júzim sabaqtary úsip ketpese de, ónimine keri áser etedi. Sondyqtan júzimniń bárin kómip, ónimdi saqtap qalý úshin kúni buryn qam jasaimyz.
Júzimniń basty jaýy torǵailar bolyp tur. Olardan júzimdi qorǵaý biz úshin óte qiyn. Qaraqshy qoiyp, myltyq atyp, úrkitken bolamyz. Biraq oǵan qaramai júzimdi tistelep, rásýasyn shyǵaryp jatyr. Aldaǵy ýaqytta ár joldyń arasyna arnaiy temir qurylǵylar qoiyp, júzimdiktiń ústine tor jaiyp tastaýdy josparlap otyrmyz. Mundai jaǵdaida júzimdi torǵailar men kúnniń qyzýynan qorǵaýǵa bolady eken.
– Myna júzimderińiz qansha jylǵa deiin ónim beredi?
– Jienbai aǵa, júzimderińizdiń qai jaqqa saýdalap jatyrsyzdar? Ónimdi ótkizýde másele joq pa?
– Júzim pisken kezde júzimdiktiń basyna áketetin turaqty alýshylarymyz bar. Budan basqa Reseige aparyp saýdalaǵan kezderimiz boldy. Sondai-aq, bazarda jemis-jeidek satatyn saýdagerler de kelip, alyp ketedi. Byltyrdan bastap Qaraǵandyǵa 10 tonna júzip satyp kelemiz. Ázirshe, ótkizý jaǵynan qiyndyq kórip jatqan joqpyz.
– «Júzim 300 jylǵa deiin ónim beredi» dep aityp qaldyńyz. Bolashaqta júzimdigińiz keńeigen sátte ony óńdep, túrli ónimder shyǵarý isi oiyńyzda bar ma?
– Árine, keńeiýge qatysty oi-josparymyz bar. Keleshekte júzim shyrynyn shyǵarýdy oilap júrmiz. Júzimdi óńdeseń, onyń baǵasy da artyp, eńbegińniń zeinetin kóresiń ǵoi. Shyryn shyǵarýdy qolǵa alsań, onyń birneshe túrin shyǵarýǵa týra keledi. Shyrynnyń túrin kóbeitý úshin júzimniń de túrlerin arttyrý kerek. Sondyqtan qazir júzimniń túrlerin kóbeitýge kúsh salyp jatyrmyz.
– Júzimdi kútip, baptaý jumystarynda tehnika qoldanasyzdar ma?
– Tehnika kóp qoldanylmaidy. Jumystyń kóbi qolmen atqarylady. Tek kúzde júzimdi kómgende traktordyń kómegine júginemiz. Bul kezde júzimdi yńǵailap jatqyzamyz, sodan keiin taraktor aryq qazatyn súiretpesimen ár jolaqtyń boiymen júrip ótkende júzim kómiledi. Keibir durys kómilmei qalǵan jerlerin qolǵa ketpen alyp kómip shyǵamyz.
Cuhbattasqan Nurlan ÁÝBÁKIR
https://dalanews.kz/31431
