– جيەنباي اعا, سارىاعاش اۋدانىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق بٶلٸمٸ سٸزدٸڭ جٷزٸمدٸگٸڭٸزبەن تانىسۋعا كەڭەس بەرگەننەن كەيٸن الىستان ات تەرلەتٸپ كەلگەن جايىمىز بار...
– يە, اۋدانىمىزعا كەلگەن تٸلشٸلەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸن بٸزگە جٸبەرٸپ, شارۋاشىلىعىمىز جايىندا ەڭگٸمەلەپ بەرۋدٸ ٶتٸنەدٸ. بٸلگەنٸمٸزدٸ جۋرناليستەرگە ايتۋدان جالىقپايمىز. بٸزدٸڭ تٸرلٸگٸمٸزدەن ٷلگٸ-ٶنەگە الىپ, ەلٸمٸزدە جەر ەمگەن شارۋالاردىڭ قاتارى ارتسا, قۋانامىز.
قازٸر جٷزٸمدٸ بۋدانداستىرىپ جاتىرمىز. ەڭ العاش قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنٸڭ رەسسترٸندەگٸ القىزىل جٷزٸمنٸڭ سورتىن ەگٸپ, سۋبسيديياعا قول جەتكٸزگەن ەدٸك. مٸنە, سودان بەرٸ 6-7 جىلدىڭ جٷزٸ بولدى. مەملەكەتتٸڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا شارۋاشىلىعىمىز اياققا تۇرعان سوڭ, جٷزٸمنٸڭ باسقا دا سورتتارىن ٶسٸرۋگە بەت بۇرىپ وتىرمىز. ٸرگەدەگٸ ٶزبەكستاننان جٷزٸمنٸڭ باسقا دا تٷرلەرٸن ەكەلٸپ, بۋدانداستىردىق, سولاردى بايقاپ, باقىلاپ جٷرگەن جايىم بار. جٷزٸمگە كٷتٸم جاساۋ – ٷلكەن بەينەتتٸ قاجەتسٸنەتٸن جۇمىس.
– مىنا ٶزدەرٸڭ كٶرٸپ تۇرعان جٷزٸمدٸك 17,5 گەكتار جەرگە ورنالاسقان. تاعى باسقا جەردە 8 گەكتار جەردە تاعى دا جٷزٸمدٸگٸمٸز بار. مەملەكەتتٸڭ قولداۋىنا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن تامشىلاتىپ سۋارۋ جٷيەسٸن ەنگٸزٸپ, سۋدى ٷنەمدەپ جاتىرمىز.
– وسى اۋماقتى الىپ جاتقان جٷزٸمنٸڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن كٶتەرۋ ٷشٸن تىڭايتقىش قولداناسىزدار ما?
– بٸزدەر حيمييالىق تاڭايتقىشتاردى قولدانبايمىز. سەبەبٸ, بٸز جٷزٸم شارۋاشىلىعىنان بٶلەك, مال ٶسٸرۋمەن دە اينالىسامىز. سول مالدىڭ جينالعان كٶڭٸن ەرتە كٶكتەمدە ەكەلٸپ, جٷزٸمدٸككە تٶگٸپ, جەردٸ تىڭايتامىز. سوندىقتان جٷزٸمدەرٸمٸزدٸ «تازا, تابيعي ٶنٸم» دەپ نىق سەنٸممەن ايتا الامىن.
– جٷزٸم كٶپ كٷتٸمدٸ قاجەتسٸنەتٸن ٶسٸمدٸك ەمەس پە? كٷتٸپ, باپتاۋ ٸسٸ قيىن شىعار?
– شىنىمدى ايتسام, جٷزٸمنٸڭ قيىنشىلىعىنا ٷيرەندٸك. بۇل ٸستٸ بٸر كٸسٸدەي مەڭگەرگەندٸكتەن, بٸز ٷشٸن بۇدان ارتىق شارۋا جوق. جٷزٸمدٸكتە 6-7 ادام كٷنٸ بويى بەل جازباي ەڭبەك ەتەدٸ. ۋاقىتىلى سۋىن بەرٸپ, قارتايعان ساباقتارىن قيىپ, جاڭادان ٶسٸپ شىققاندارىن مەپەلەپ, كٷتٸپ وتىرادى. جٷزٸم ورالىپ ٶسەتٸن دٸڭگەكتەردٸ قويىپ شىقتىق. الداعى ۋاقىتتا دوعالداندىرا تٷسپەكپٸز. سول كەزدە جٷزٸم كٶپ ٶنٸم بەرەتٸن بولادى.
كەيبٸرەۋلەر قىسى جىلى وڭتٷستٸك ٶڭٸردە قىستا جٷزٸمدەردٸ كٶمبەسە دە بولاتىنىن ايتادى. بٸراق بٸز جٷزٸمنٸڭ بەرٸن كٶمەمٸز. كٷزدٸڭ سوڭعى ايلارىندا جٷزٸمنٸڭ نەزٸك ساباقتارىن كٶمۋگە دايىندايمىز. جٷزٸمدٸ كٶمگەن كەزدە ارنايى تەحنيكانىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنەمٸز. جالپى بٸزدٸڭ ٶڭٸردە جٷزٸمدٸ كٶمبەسە دە بولادى. قىستا سۋىق ۇرعاندا جٷزٸمگە ەسەر ەتەدٸ. جٷزٸم ساباقتارى ٷسٸپ كەتپەسە دە, ٶنٸمٸنە كەرٸ ەسەر ەتەدٸ. سوندىقتان جٷزٸمنٸڭ بەرٸن كٶمٸپ, ٶنٸمدٸ ساقتاپ قالۋ ٷشٸن كٷنٸ بۇرىن قام جاسايمىز.
جٷزٸمنٸڭ باستى جاۋى تورعايلار بولىپ تۇر. ولاردان جٷزٸمدٸ قورعاۋ بٸز ٷشٸن ٶتە قيىن. قاراقشى قويىپ, مىلتىق اتىپ, ٷركٸتكەن بولامىز. بٸراق وعان قاراماي جٷزٸمدٸ تٸستەلەپ, رەسۋاسىن شىعارىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا ەر جولدىڭ اراسىنا ارنايى تەمٸر قۇرىلعىلار قويىپ, جٷزٸمدٸكتٸڭ ٷستٸنە تور جايىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. مۇنداي جاعدايدا جٷزٸمدٸ تورعايلار مەن كٷننٸڭ قىزۋىنان قورعاۋعا بولادى ەكەن.
– مىنا جٷزٸمدەرٸڭٸز قانشا جىلعا دەيٸن ٶنٸم بەرەدٸ?
– جيەنباي اعا, جٷزٸمدەرٸڭٸزدٸڭ قاي جاققا ساۋدالاپ جاتىرسىزدار? ٶنٸمدٸ ٶتكٸزۋدە مەسەلە جوق پا?
– جٷزٸم پٸسكەن كەزدە جٷزٸمدٸكتٸڭ باسىنا ەكەتەتٸن تۇراقتى الۋشىلارىمىز بار. بۇدان باسقا رەسەيگە اپارىپ ساۋدالاعان كەزدەرٸمٸز بولدى. سونداي-اق, بازاردا جەمٸس-جەيدەك ساتاتىن ساۋداگەرلەر دە كەلٸپ, الىپ كەتەدٸ. بىلتىردان باستاپ قاراعاندىعا 10 توننا جٷزٸپ ساتىپ كەلەمٸز. ەزٸرشە, ٶتكٸزۋ جاعىنان قيىندىق كٶرٸپ جاتقان جوقپىز.
– «جٷزٸم 300 جىلعا دەيٸن ٶنٸم بەرەدٸ» دەپ ايتىپ قالدىڭىز. بولاشاقتا جٷزٸمدٸگٸڭٸز كەڭەيگەن سەتتە ونى ٶڭدەپ, تٷرلٸ ٶنٸمدەر شىعارۋ ٸسٸ ويىڭىزدا بار ما?
– ەرينە, كەڭەيۋگە قاتىستى وي-جوسپارىمىز بار. كەلەشەكتە جٷزٸم شىرىنىن شىعارۋدى ويلاپ جٷرمٸز. جٷزٸمدٸ ٶڭدەسەڭ, ونىڭ باعاسى دا ارتىپ, ەڭبەگٸڭنٸڭ زەينەتٸن كٶرەسٸڭ عوي. شىرىن شىعارۋدى قولعا الساڭ, ونىڭ بٸرنەشە تٷرٸن شىعارۋعا تۋرا كەلەدٸ. شىرىننىڭ تٷرٸن كٶبەيتۋ ٷشٸن جٷزٸمنٸڭ دە تٷرلەرٸن ارتتىرۋ كەرەك. سوندىقتان قازٸر جٷزٸمنٸڭ تٷرلەرٸن كٶبەيتۋگە كٷش سالىپ جاتىرمىز.
– جٷزٸمدٸ كٷتٸپ, باپتاۋ جۇمىستارىندا تەحنيكا قولداناسىزدار ما?
– تەحنيكا كٶپ قولدانىلمايدى. جۇمىستىڭ كٶبٸ قولمەن اتقارىلادى. تەك كٷزدە جٷزٸمدٸ كٶمگەندە تراكتوردىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنەمٸز. بۇل كەزدە جٷزٸمدٸ ىڭعايلاپ جاتقىزامىز, سودان كەيٸن تاراكتور ارىق قازاتىن سٷيرەتپەسٸمەن ەر جولاقتىڭ بويىمەن جٷرٸپ ٶتكەندە جٷزٸم كٶمٸلەدٸ. كەيبٸر دۇرىس كٶمٸلمەي قالعان جەرلەرٸن قولعا كەتپەن الىپ كٶمٸپ شىعامىز.
Cۇحباتتاسقان نۇرلان ەۋبەكٸر
https://dalanews.kz/31431
