2025 jylǵy qańtar–shilde ailarynda negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar ósimi (NKI) ótken jyldyń osyndai kezeńindegi 19,3% kórsetkishpen salystyrǵanda 16,1%-ǵa deiin baiaýlady. Halyk Finance sarapshylary bul ótken jyldyń tómen bazalyq áseriniń birtindep sarqylýymen bailanysty ekenin aitady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"28 shildede jariialanǵan 2024 jylǵy respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly Joǵary aýditorlyq Palatanyń (JAP) esebinde atap kórsetilgendei, 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda ekonomikany yntalandyrýǵa baǵyttalǵan biýdjet qarajatyn igerý protsesinde aitarlyqtai baiaýlaý baiqalǵan. Tómen bazalyq áserdiń tolyq sarqylýyna bailanysty NIK ósimi jyldyń sońyna qarai aitarlyqtai baiaýlaidy dep kútemiz", - deidi Halyk Finance Analitikalyq ortalyǵynyń aǵa sarapshysy Sanjar Qaldarov.
NIK-tiń negizgi ósimin bilim berý salasy, óńdeý ónerkásibi, sondai-aq kólik sektory qamtamasyz etti, al taý-ken sektorynda quldyraý saqtalýda. Aǵymdaǵy ósim, kóbinese shekteýli memlekettik resýrstarǵa súienedi, bul mundai investitsiialardyń turaqtylyǵyn tómendetedi. Sonymen qatar, investitsiialardaǵy jeke sektor men bankterdiń úlesi tómendeýdi jalǵastyrýda. Uzaq merzimdi damý úshin jeke jáne sheteldik investitsiialardyń aǵynyn yntalandyrý, qurylymdyq teńgerimsizdikterdi teńestirý, sondai-aq ǵylymdy qajetsinetin ekonomikany qalyptastyrý úshin innovatsiialarǵa, bilimge jáne zertteý infraqurylymyna investitsiialardy ulǵaitý mańyzdy.
"2025 jylǵy qańtar–shilde ailarynda Qazaqstanda negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar 16,1%-ǵa ósti, bul birinshi jartyjyldyqtyń (+19,3%) nátijelerimen salystyrǵanda birshama baiaýlaý baryn kórsetedi, biraq ótken jyldyń uqsas kórsetkishin (jylyna +0,4%) aitarlyqtai basyp ozdy. Bul rette biýdjet pen jeke qurylys salýshylardyń qarajatyn esepke almaǵanda, investitsiialardyń ósimi birinshi jartyjyldyqtyńqarqynyn qaitalai otyryp, jylyna 8,4%-dy qurady. Aǵymdaǵy úrdister ótken jylǵy tómen bazanyń áserin, biýdjettik sektorlardaǵy investitsiialardyń aitarlyqtai ósýin, sondai-aq memlekettik infraqurylymdyq salymdardyń keńeiýin kórsetedi", - deidi sarapshy.
2025 jyldyń jeti aiy barysynda investitsiialardy qarjylandyrýdyń basym kózi sharýashylyq júrgizýshi sýbektilerdiń menshikti qarajaty boldy, olardyń úlesi 2025 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyndaǵy 64,6%-ben salystyrǵanda 64,0%-dy qurap, 2024 jylǵy osyndai kezeńdegi 68,5% kórsetkishpen salystyrǵanda azdap tómendedi. Bul rette biýdjet qarajatynyń úlesi 2024 jylǵy qańtar – shildede aiymen salystyrǵanda (17,6%) 2025 jylǵy qańtar-shildede 22,4% - ǵa deiin ósti. Qarastyrylyp otyrǵan kezeńde banktik nesielerdiń úlesi de azaidy, onsyz da salystyrmaly túrde tómen 3,7% -dan 3,5%-ǵa deiin. Bul jeke investitsiialardy memlekettik investitsiialardyń yǵystyryp jatqanynyń jalǵasyn tanytady. Aita ketý kerek, menshikti qarajat sanaty, kóbinese kvazi-biýdjettik qarajat bolyp tabylatyn memlekettik kompaniialardyń qarajatyn qamtidy.
Elektrmen jabdyqtaý men sýmen jabdyqtaýdaǵy NIK-tyń absoliýtti mándegi ósimi ishinara tómen bazanyń esebinen, tiisinshe 203 mlrd (jylyna: +40,1%) jáne 81 mlrd (jylyna: +28,0%) teńgeni qurady. Bul rette sýmen jabdyqtaýda salymdardyń negizgi bóligin (64,0%) biýdjettik qarjylandyrý qamtamasyz etti. Sonymen qatar, aýylsharýashylyǵy salasynda NIK jylyna 109 mlrd teńgege nemese salystyrmaly túrde jylyna 27,0%-ǵa (7A2024 úshin -19,4%) ósti, bul saladaǵy qalpyna keltirý protsesterimen bailanysty bolýy múmkin.
NIK-tiń qatty quldyraýy taý-ken sektorynda baiqalýda, máselen 2025 jyldyń jeti aiyndaǵy investitsiialar kólemi 2024 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 290 mlrd teńgege qysqardy. Atap aitqanda, bul Teńizde Keleshek jobasynyń aiaqtalýyna bailanysty boldy, bul rette jaqyn mańda mundai iri jobalar áli qolǵa alý kózdelmeidi. NIK-tiń tómendeýi konsalting salasynda da baiqalady: jylyna 56,6% nemese 43 mlrd teńge, bul ótken jyldyń dinamikasyna qatty qaishy keledi (7A2024 úshin jyldyq +70,1%).
"Jalpy, aǵymdaǵy jyldyń qurylymdyq tendentsiialary alańdaýshylyq týǵyzady. Ótken jylmen salystyrǵanda investitsiialardyń ósimi jedeldedi, alaida ol negizinen memlekettik shyǵystardyń ósýi, infraqurylymdyq jáne áleýmettik jobalardy iske asyrý jáne ótken jyldyń tómen bazasy esebinen júzege asty. Bul rette jeke sektordyń róli tómendeýdi jalǵastyrýda. Jeke investorlar qyzyǵýshylyǵynyń báseńdeýi ekonomikadaǵy turaqty kedergilerdi kórsete alady: joǵary paiyzdyq mólsherlemeler, eki tańbaly infliatsiia, investorlardyń saqtyǵy, institýtsionaldyq shekteýler. Banktik nesieler de ósimdi qarjylandyrýǵa qatyspaidy. Nátijesinde ekonomika shekteýli memlekettik qarajatqa kóbirek súienedi, bul qysqa merzimdi perspektivada ósimdi qoldaǵanymen, biraq uzaq merzimdi perspektivada damýdyń turaqtylyǵyna qaýip tóndiredi. Joǵaryda atap ótkenimizdei, investitsiialardyń joǵary deńgeiin saqtaý jáne keiingi jyldary ekonomikany tehnologiiaǵa kiriktirýdi kúsheitý úshin Qazaqstanǵa jeke jáne sheteldik salymdardyń aǵynyn yntalandyrý, teńgerimsizdikterdi teńestirý jáne biznes úshin neǵurlym qolaily jaǵdailar jasai otyryp, investitsiialyq protsestegi memlekettiń úlesin birtindep tómendetý mańyzdy. Sonymen qatar, ǵylymdy qajetsinetin ekonomikany qurý úshin innovatsiialarǵa, bilim berýge jáne ishki zertteý infraqurylymyn damytýǵa investitsiialardy ulǵaitý mańyzdy, bul tehnologiialardy jai engizip jáne ony kóbeitip qana qoimai, óz ónimderimiz ben sheshimderdi qurýǵa kóshýge múmkindik beredi", - deidi Sanjar Qaldarov.
Buǵan deiin Kólik ministri Nurlan Saýranbaev QTJ-nyń modernizatsiialaý jumystaryna BJZQ-nyń aqshasyn almaǵanyn aitqan bolatyn. Bul baǵytta sheteldik bankterden sýbsidiialanǵan nesieler tartylǵan kórinedi.
