Qazaqstandyq jýrnalist Azamat Ábilqaiyr óz videosynda Taiaý Shyǵystaǵy jaǵdaidy mysalǵa alyp, aimaqtyq yntymaqtastyqtyń mańyzyn atap ótti, dep habarlaidy Dala News.
Onyń pikirinshe, memleketter emotsiiamen emes, pragmatikalyq múddemen áreket etýi kerek.
Tómende videodan alynǵan sózder ózgerissiz berildi:
«Jaý alystan kelgen joq. Iran ózi kórshilerine tap berdi. Endi osy jerde Toqaevtyń bir aitatyn sózi bar: biz, kórshiler, ózara tatý bolýymyz kerek. Ortaaziialyq memleketter, iaǵni damýshy memleketter, yntymaqta ómir súrip, saýda-sattyqty bekitýi kerek».
Jýrnalist aimaqtyq qaqtyǵystardyń sebep-saldaryn tarqata kele, diplomatiialyq birliktiń balamasyz ekenin aitady:
«Al biz ony kommentariide synaimyz, mineimiz, aýzymyzǵa kelgenin aitamyz.
Endi qarańyz, qaitadan Iranǵa keleiik jáne Toqaevtyń insaityn aityp bereiin. Iran nemese sol aimaqtaǵy Siriia, Liviia, buryn talqylanǵan memleketter – Izrailge nalady, anaýǵa nalady, mynaýǵa nalady deidi. Biraq aimaqtyq memleketter ózara birigip, dos bolyp, jumysty jumyla júrgizip, sol memleketterdiń kúresýiniń ornyna kerisinshe birigip, diplomatiialyq qarym-qatynas jasaǵanda, bálkim, mundai jaǵdai bolmas pa edi.
Bir ǵana Iordaniiany alaiyq. Iordaniianyń mańynda qansha memleket tur? Liviia tur, Siriia tur, Egipet tur, Izrail tur. Biraq Iordaniia aman tur. Iá, bireýler qazir aitady: «Ol Izrailmen dostasty, búitti, súitti» dep. Jurttyń aitqany ne kerek? Eń bastysy – Iordaniianyń prezidenti, iaǵni koroli, óz elin aman saqtap otyr.
Qalai degenmen de aitaqtai bermeiik. Qazir taǵy bireý shyǵyp: «Sen jaý jaqtap jatyrsyń, sen jaqyndapsyń, sen qorqaqsyń» deýi múmkin», - dedi jýrnalist.
Sondai-aq ol aimaqtyq saiasattaǵy turaqtylyq máselesine toqtaldy:
«Toqaevtyń oiy – Ortalyq Aziia memleketteri birigýimiz kerek, yntymaqtastyqta ómir súrýimiz kerek. Biz jumylsaq, qaýip bizge kelmeidi degen sekildi óte túsinikti nárse.
Jáne taǵy bir qazir shýlaýy múmkin pikir bar: «Joq, biz Izrailge qarsy shyǵýymyz kerek, biz Amerikaǵa qarsy shyǵýymyz kerek», – dep sóilesemiz. Bir jaqqa ketýimiz kerek, bireýmen dostasyp qalýymyz kerek, bireýmen bitýimiz kerek degen sekildi urandar. Taiaý Shyǵystaǵy máseleler de osyndai saiasattan shyqty.
Iaǵni, biz keshe prezidentimiz AQSh-qa baryp, saýda jasadyq, qandai da bir kómekter aldyq delik. Endi qaitadan Qytaimen dostassaq, sosyn qaitadan Taiaý Shyǵys memleketterimen «sizben birgemiz» desek – mine, osyndai kókeitesti, ekiushty saiasattan keiin eldiń amandyǵy úshin, túbimizden zamyran sóilemeý úshin, osylai emin-erkin aityp otyrý úshin naqty ustanym kerek.
Iaǵni, bul jerde «Qyrǵyzstan ne bolsa, ol bolsyn, Ózbekstan ne bolsa, ol bolsyn, tek Qazaqstan aman bolsyn» degen bolmaidy. Dostyq – bir-birimen bailanys ornatý. Dostyqty kez kelgen ýaqytta bastaýǵa bolady, biraq ony kez kelgen ýaqytta toqtata salýǵa bolmaidy.
Sondyqtan Toqaevtyń aityp otyrǵan aimaqtyq yntymaqtastyq, birlik, ortaq josparlar, saýda-sattyq, hab ortalyqtaryn qurý kerek degen dúnieleriniń ózi nátijeli ári ómirsheń ekenin Taiaý Shyǵystaǵy jaǵdailar kórsetip otyr», - dep qorytyndylady Azamat Ábilqaiyr.
Jýrnalistiń paiymynsha, geosaiasi turaqsyzdyq jaǵdaiynda eń bastysy – emotsiiaǵa ermeý, kórshilermen turaqty bailanys ornatý jáne uzaqmerzimdi múddeni birinshi orynǵa qoiý.
